Denker Belangrijkste gedachten en eventuele stroming
Standaardbeeld ➔ Klassieke rationaliteit = argumenten zijn logisch (logische
van de wetenschap redenering) en verwijzing naar bewijs (emperisch)
➔ Betekeniscriterium = 2 uitspraken met betekenis: analytisch
(definitie/wiskundige formulering) & synthetisch (ervaring)
➔ Verificatie/conformatie = van waarheid, waarschijnlijkheid
naar praktische zekerheid
➔ Theorievrije waarneming = niet bevooroordeeld door theorie/
gekleurde bril
➔ Empirische cyclus = waarnemingen vormen empirische
basis van feiten en vanuit daar een theorie met nieuwe
empirische wetten weer terug bij empirische basis
Karl Popper ➔ Kritisch rationalisme = verstand oorsprong van problemen
die opgelost moeten worden, maar het verstand kan falen
(feilbaar)
➔ Demarcatiecriterium = minder streng dan het
betekeniscriterium, omdat het metafysische uitspraken als
gidsfunctie toelaat + op zoek verificatie is te zwak
➔ Falsificatie = op zoek naar het tegenvoorbeeld, theorie moet
in strijd zijn met feiten. Pseudo-wetenschap onderscheiden
van wetenschap via elimineren foute uitspraken
➔ Theoriegeladen waarneming = zoeklichttheorie om iets waar
te nemen, gelukkig hebben wetenschappers dezelfde
leerboektheorie
➔ Proces van trial en error = hypothesen toetsen en bij
falsificatie nieuwe hypothesen formuleren en opnieuw
toetsen en anders hypothese tijdelijk aannemen
➔ (On)waarheid = waarheid bestaat (onbereikbaar voor mens),
maar door onware uitspraken te elimineren proberen we
hiernaar te streven
➔ Consensus = intersubjectieve overeenstemming (kritisch
toetsen voldoende), wel afvragen rationeel/strategisch?
Thomas Kuhn ➔ Coherentietheorie van waarheid = goede theorie als het past
bij bestaande theorie van paradigma
➔ In periode van normale wetenschap vindt articulatie plaats
van paradigma, maar ook perioden van revolutie en crisis
, ➔ Waarden bepalen topje van de ijsberg, andere waarden,
andere ijsberg, ander paradigma
➔ Oud naar nieuw paradigma bepaald door sociale
rollen/reputatie
➔ Bekeringservaring = achter één van de twee paradigma’s
scharen
➔ Actief waarnemen = concepten in ons hoofd veranderen met
cultuur/historie
➔ Paradigma = bril waardoor de wetenschapper
kijkt/denkkader
Harry Collins ➔ Goed experiment is experiment uitgevoerd door competente
(Sociologie van onderzoeker
Wetenschappelijke ➔ Uitkomst discussie op basis van sociale rollen/reputatie
Kennis) ➔ Radicaliseren sociale factor geïntroduceerd door Kuhn
➔ Consensus wordt niet bereikt door keer op keer onderzoek
te reproduceren > verschillende paradigma’s + sociale rollen
Bruno Latour ➔ Vervlechting politiek, economie, maatschappij, wetenschap
en techniek in krachtenveld
➔ Wetenschappelijk feit = netwerk van rationele en niet-
rationele factoren in heterogeen netwerk (machine, geld,
apparaten, theorieën etc.)
➔ Wetenschap in actie = loep over hoe wetenschappelijk
onderzoek plaatsvindt > splitting-and-inversion model
➔ Actoren = technologie is niet alleen instrument, maar ook
handelend met eigen macht
Knowledge Filter ➔ Intern zuiveringsmechanisme van wetenschappelijke kennis
➔ Frontier Science met kritische besprekingen, commentaar
etc./Peer-review met beoordeling door anonieme
peers/Selectie door tijdsverloop
➔ Volkswijsheden - Frontier science - Primaire literatuur -
Secundaire literatuur - Textbook science - Tekstboek van de
toekomst
➔ Kennis waarover consensus is bereikt =
rationeel/strategisch?
➔ Externe controle nodig?
Kritisch realisme ➔ Kennis van echt bestaande werkelijkheid (standaardbeeld +
Popper)
➔ Kennis is ook een sociale/culturele/politieke/economische
constructie, kan er anders uitzien afhankelijk van de
omstandigheid (Kuhn + Latour)
➔ Voorbeeld eend/konijn = iemand zegt het is een konijn, dan
klopt dit met de werkelijkheid, maar afhankelijk van de
sociale/culturele etc. zie je een konijn ipv. eend > wie het
meest betrouwbare zegt vaststellen via knowledge filter
Sigmund Freud ➔ Mens bestaat uit es (driften) en ich (normen en waarden)
➔ Mens is voor overgrote deel irrationeel (es), dit in
tegenstelling tot wat wij denken te zijn
➔ Naast secularisereing van ons wereldbeeld + mechanisering
van wereldbeeld reden voor populariteit biomedisch
Standaardbeeld ➔ Klassieke rationaliteit = argumenten zijn logisch (logische
van de wetenschap redenering) en verwijzing naar bewijs (emperisch)
➔ Betekeniscriterium = 2 uitspraken met betekenis: analytisch
(definitie/wiskundige formulering) & synthetisch (ervaring)
➔ Verificatie/conformatie = van waarheid, waarschijnlijkheid
naar praktische zekerheid
➔ Theorievrije waarneming = niet bevooroordeeld door theorie/
gekleurde bril
➔ Empirische cyclus = waarnemingen vormen empirische
basis van feiten en vanuit daar een theorie met nieuwe
empirische wetten weer terug bij empirische basis
Karl Popper ➔ Kritisch rationalisme = verstand oorsprong van problemen
die opgelost moeten worden, maar het verstand kan falen
(feilbaar)
➔ Demarcatiecriterium = minder streng dan het
betekeniscriterium, omdat het metafysische uitspraken als
gidsfunctie toelaat + op zoek verificatie is te zwak
➔ Falsificatie = op zoek naar het tegenvoorbeeld, theorie moet
in strijd zijn met feiten. Pseudo-wetenschap onderscheiden
van wetenschap via elimineren foute uitspraken
➔ Theoriegeladen waarneming = zoeklichttheorie om iets waar
te nemen, gelukkig hebben wetenschappers dezelfde
leerboektheorie
➔ Proces van trial en error = hypothesen toetsen en bij
falsificatie nieuwe hypothesen formuleren en opnieuw
toetsen en anders hypothese tijdelijk aannemen
➔ (On)waarheid = waarheid bestaat (onbereikbaar voor mens),
maar door onware uitspraken te elimineren proberen we
hiernaar te streven
➔ Consensus = intersubjectieve overeenstemming (kritisch
toetsen voldoende), wel afvragen rationeel/strategisch?
Thomas Kuhn ➔ Coherentietheorie van waarheid = goede theorie als het past
bij bestaande theorie van paradigma
➔ In periode van normale wetenschap vindt articulatie plaats
van paradigma, maar ook perioden van revolutie en crisis
, ➔ Waarden bepalen topje van de ijsberg, andere waarden,
andere ijsberg, ander paradigma
➔ Oud naar nieuw paradigma bepaald door sociale
rollen/reputatie
➔ Bekeringservaring = achter één van de twee paradigma’s
scharen
➔ Actief waarnemen = concepten in ons hoofd veranderen met
cultuur/historie
➔ Paradigma = bril waardoor de wetenschapper
kijkt/denkkader
Harry Collins ➔ Goed experiment is experiment uitgevoerd door competente
(Sociologie van onderzoeker
Wetenschappelijke ➔ Uitkomst discussie op basis van sociale rollen/reputatie
Kennis) ➔ Radicaliseren sociale factor geïntroduceerd door Kuhn
➔ Consensus wordt niet bereikt door keer op keer onderzoek
te reproduceren > verschillende paradigma’s + sociale rollen
Bruno Latour ➔ Vervlechting politiek, economie, maatschappij, wetenschap
en techniek in krachtenveld
➔ Wetenschappelijk feit = netwerk van rationele en niet-
rationele factoren in heterogeen netwerk (machine, geld,
apparaten, theorieën etc.)
➔ Wetenschap in actie = loep over hoe wetenschappelijk
onderzoek plaatsvindt > splitting-and-inversion model
➔ Actoren = technologie is niet alleen instrument, maar ook
handelend met eigen macht
Knowledge Filter ➔ Intern zuiveringsmechanisme van wetenschappelijke kennis
➔ Frontier Science met kritische besprekingen, commentaar
etc./Peer-review met beoordeling door anonieme
peers/Selectie door tijdsverloop
➔ Volkswijsheden - Frontier science - Primaire literatuur -
Secundaire literatuur - Textbook science - Tekstboek van de
toekomst
➔ Kennis waarover consensus is bereikt =
rationeel/strategisch?
➔ Externe controle nodig?
Kritisch realisme ➔ Kennis van echt bestaande werkelijkheid (standaardbeeld +
Popper)
➔ Kennis is ook een sociale/culturele/politieke/economische
constructie, kan er anders uitzien afhankelijk van de
omstandigheid (Kuhn + Latour)
➔ Voorbeeld eend/konijn = iemand zegt het is een konijn, dan
klopt dit met de werkelijkheid, maar afhankelijk van de
sociale/culturele etc. zie je een konijn ipv. eend > wie het
meest betrouwbare zegt vaststellen via knowledge filter
Sigmund Freud ➔ Mens bestaat uit es (driften) en ich (normen en waarden)
➔ Mens is voor overgrote deel irrationeel (es), dit in
tegenstelling tot wat wij denken te zijn
➔ Naast secularisereing van ons wereldbeeld + mechanisering
van wereldbeeld reden voor populariteit biomedisch
