Pedagogiek samenvatting periode 1
1.2 De pedagogische opdracht van de basisschool
Pedagogische kwaliteit/opdracht: Kind staat centraal = keuzevrijheid,
zelfstandigheid en samenwerking zijn belangrijke uitgangspunten. Kinderen
begeleiden bij menswording, dat wil zeggen bij het leren meeloper en
dwarsligger te worden en bij leren betrokken, sociale volwassenen te worden.
Pais: kind
Agogein: leiden
Paideia: het leiden of begeleiden van kinderen
Discussie rol school in opvoeding:
- De taak van de school de leerlingen voor te bereiden op het leven in een
democratische samenleving
- De relatie tussen onderwijs en levensbeschouwing
- De manier waarop volwassenen en kinderen in de school met elkaar
omgaan
1.3 Mensen op weg
Wezenskenmerken: creator zijn, keuzevrijheid hebben, verantwoordelijkheid
kunnen dragen, betekenissen geven, zin zoeken en zin geven.
Je leert mensen kennen aan hun relatie met de wereld.
Nussbaum:
Human Capabilities Approach, een specifieke mensenrechtenbenadering.
Welvaart en armoede niet langer meer afhankelijk van het bnp
10 benaderingen gebaseerd op drie kenideeën.
1. Elk mens wordt geboren als uniek wezen met talenten en mogelijkheden.
Deze talenten en mogelijkheden zouden ontwikkeld moeten worden zodat
ieder mens kan worden zoals hij in aanleg is. De omgeving met haar zorg,
hulp, liefde en vriendschap, is daar onmisbaar.
2. Ieder mens blijft echter zelf verantwoordelijk voor dit proces.
3. Een goede samenleving is een samenleving die iedereen in de gelegenheid
stelt om zijn capaciteiten te ontplooien.
Volgens Nussbaum kunnen de ‘capabilities’ die fundamenteel zijn voor een
volwaardig menselijk bestaan, worden ondergebracht in tien punten:
1. Leven (in staat zijn om een leven van normale duur te leiden)
2. Lichamelijke gezondheid
3. Lichamelijke onschendbaarheid (vrijwaring van geweld en vrijheid op het
gebied van voorplanting en seksuele bevrediging)
4. Zintuigelijke waarneming, verbeeldingskracht en denken (scholing,
schrijven, vrijheid van meningsuiting en expressie)
5. Gevoelens (in staat zijn tot het beleven van gevoelens)
6. Praktisch inzicht (in staat zijn om een concept van het goede te vormen en
het eigen leven vorm te geven)
, 7. Sociale banden (in staat zijn om voor en met andere te leven)
8. Andere biologische soorten (in staat zijn om te leven met zorg voor en in
relatie met dieren, planten en de wereld van de natuur)
9. Spel (lachen, spelen en genieten van recreatieve activiteiten)
10.Vormgeving van eigen omgeving (politiek en materieel)
Voor Nussbaum zijn emoties onmisbaar in het zoeken naar het goede leven.
Emoties wijzen naar elementen die in ons leven kwetsbaar zijn. Door deze
emoties te leren kennen, ontdekken we wat belangrijk is in ons leven.
1.4.1 Mens- en maatschappijbeelden
Mensbeelden zijn opvattingen over de mens waarbij antwoord gegeven wordt op
de vraag: wie of wat is de mens?
Mensbeeld: een bepaalde kijk op mensen, die in loop der jaren is opgebouwd.
Identiteit: eenheid van zijn.
Ieder mens is naar de eigen identiteit en heeft behoefte aan een hormonieuze
wijze van optreden naar de wereld: een samenhangend geheel dat klopt en
waarin duidelijk wordt waarom je handelt zoals je handelt en omgaat met de
dingen en medemensen zoals je doet.
Waarden zijn oordelen gebaseerd op een idee over wat goed en slecht is, ze
verwijzen naar concepten van het goede leven. Waarden zijn geen persoonlijke
voorkeuren gebaseerd op smaak, maar min of meer geëxpliciteerde en
uitgewerkte ideeën over hoe iemand zich verhoudt tot zijn of haar omgeving.
Deze waarden sturen het gedrag.
Voorbeelden van gedrag: moedig zijn of eerlijk zijn.
Voorbeelden van levensdoelen: werken aan vrede of streven naar
gerechtigheid.
Gedrag en levensdoelen worden gedragen door de waarde die eronder ligt.
Waarden geven richting aan ons denken en bepalen in meerder of mindere mate
ons handelen.
14.2. Vier mensbeelden
Een naturalistisch mensbeeld: de mens kan van nature een scheppend
vermogen hebben. De mens is zich bewust van zijn bestaan en heeft een
inlevingsvermogen, dit maakt zich apart van de andere diersoorten.
Een cultuur-historisch mensbeeld: de mens heeft het vermogen om in te
gaan tegen zijn natuur, hij heeft meestal keuzemogelijkheden. De mens is met
andere woorden een rationeel wezen. Met behulp van zijn rede kan hij zich
losmaken van de natuur en de menselijke cultuur scheppen.
Pedagogisch optimisme: via onderwijs kinderen helpen zich verder te
ontwikkelen
, Jean-Jacques Rousseau:
Hij bekritiseerd de verheerlijking van de rede. Hij wijst op de betekenis van het
gevoel. De natuur dient als voorbeeld voor de mens. Rond 1800 maakt de natuur
een revolutie mee, de natuur wordt een belangrijk oogpunt voor de mens.
Een religieus mensbeeld: het wezen van de mens wordt vooral verklaard
vanuit de dingen die hijzelf schept. De mens moet vooral worden begrepen
vanuit zijn schepsel-zijn: de mens kan nooit alleen uit zichzelf worden verstaan.
Hij is geschapen door god.
Een antropocentrisch mensbeeld: de betekenis van de mens ligt in zijn eigen
bestaan. Omdat de mens zich bewust is van zijn bestaan, is hij erg betrokken op
zichzelf. Ieder mens is vrij om op zijn eigen wijze zijn bestaan een invulling te
geven. Deze vrijheid geeft de mens ook een enorme verantwoordelijkheid.
Charles Taylor:
Houdt zich intensief bezig met de verhouding tussen individu en gemeenschap.
Centraal in zijn werk staan begrippen als zelfontplooiing, zingeving, authenticiteit
en individualisme. Source of the self stelt Taylor dat het goede en de bron van
onze waarden steeds minder buiten onszelf worden gezocht (god) en steeds
meer in onszelf. Het is niet meer god of de natuur die ons leven zin verleent,
maar wij moeten ons leven zelf zin geven en wij moeten dit doen op een manier
die recht doet aan wie we eigenlijk zijn, een uniek individu
(authenticiteitsideaal)
1.4.3. Mensbeelden binnen de dieptepsychologie
Psychologie: de wetenschap die zich bezig houdt met het menselijke gedrag en
de achtergronden hiervan. (wat mensen doen en waarom ze doen wat ze doen)
Dieptepsychologie: 1/10e is bewust en 9/10e is onbewust. Belangrijke stroming
is psychoanalyse
Es (id): lustprincipe. Eros, de seksuele energie. Tonatos, de woede. Het zijn
primaire driften, ongestuurd en worden geleid door lust of oerinstinct.
Ich (ego): het bewuste deel van de psyche, leert de driften te beheersen door
zich aan te passen aan de verwachtingen van anderen. Het Ich bemiddelt als het
ware tussen wat het Es wilt en het Über-ich toelaat.
Über-Ich (super-ego): onderdeel van de psyche dat ervoor zorgt dat de
beheerste en aangepaste driften onderdeel van het innerlijk worden, ook wel
geweten genoemd. Het vormt zich onder invloed van ouders doordat zij
bijvoorbeeld sociale regels hanteren (internalisering)
Het kind wordt geboren met het Es. In de loop van zijn leven wordt het
geconfronteerd met de realiteit en vormt het Ich zich.
Het mensbeeld vanuit de psychoanalyse kan als volgt worden gekarakteriseerd:
de mens is een driftwezen, de mens is een conflictenwezen, de mens is niet vrij
om zijn eigen gedrag te bepalen en de mens is van nature geneigd tot agressie.
De persoonlijkheid van een volwassen persoon wordt sterk bepaald door
ervaringen uit de kindertijd. Vooral ervaringen en belevingen binnen de
1.2 De pedagogische opdracht van de basisschool
Pedagogische kwaliteit/opdracht: Kind staat centraal = keuzevrijheid,
zelfstandigheid en samenwerking zijn belangrijke uitgangspunten. Kinderen
begeleiden bij menswording, dat wil zeggen bij het leren meeloper en
dwarsligger te worden en bij leren betrokken, sociale volwassenen te worden.
Pais: kind
Agogein: leiden
Paideia: het leiden of begeleiden van kinderen
Discussie rol school in opvoeding:
- De taak van de school de leerlingen voor te bereiden op het leven in een
democratische samenleving
- De relatie tussen onderwijs en levensbeschouwing
- De manier waarop volwassenen en kinderen in de school met elkaar
omgaan
1.3 Mensen op weg
Wezenskenmerken: creator zijn, keuzevrijheid hebben, verantwoordelijkheid
kunnen dragen, betekenissen geven, zin zoeken en zin geven.
Je leert mensen kennen aan hun relatie met de wereld.
Nussbaum:
Human Capabilities Approach, een specifieke mensenrechtenbenadering.
Welvaart en armoede niet langer meer afhankelijk van het bnp
10 benaderingen gebaseerd op drie kenideeën.
1. Elk mens wordt geboren als uniek wezen met talenten en mogelijkheden.
Deze talenten en mogelijkheden zouden ontwikkeld moeten worden zodat
ieder mens kan worden zoals hij in aanleg is. De omgeving met haar zorg,
hulp, liefde en vriendschap, is daar onmisbaar.
2. Ieder mens blijft echter zelf verantwoordelijk voor dit proces.
3. Een goede samenleving is een samenleving die iedereen in de gelegenheid
stelt om zijn capaciteiten te ontplooien.
Volgens Nussbaum kunnen de ‘capabilities’ die fundamenteel zijn voor een
volwaardig menselijk bestaan, worden ondergebracht in tien punten:
1. Leven (in staat zijn om een leven van normale duur te leiden)
2. Lichamelijke gezondheid
3. Lichamelijke onschendbaarheid (vrijwaring van geweld en vrijheid op het
gebied van voorplanting en seksuele bevrediging)
4. Zintuigelijke waarneming, verbeeldingskracht en denken (scholing,
schrijven, vrijheid van meningsuiting en expressie)
5. Gevoelens (in staat zijn tot het beleven van gevoelens)
6. Praktisch inzicht (in staat zijn om een concept van het goede te vormen en
het eigen leven vorm te geven)
, 7. Sociale banden (in staat zijn om voor en met andere te leven)
8. Andere biologische soorten (in staat zijn om te leven met zorg voor en in
relatie met dieren, planten en de wereld van de natuur)
9. Spel (lachen, spelen en genieten van recreatieve activiteiten)
10.Vormgeving van eigen omgeving (politiek en materieel)
Voor Nussbaum zijn emoties onmisbaar in het zoeken naar het goede leven.
Emoties wijzen naar elementen die in ons leven kwetsbaar zijn. Door deze
emoties te leren kennen, ontdekken we wat belangrijk is in ons leven.
1.4.1 Mens- en maatschappijbeelden
Mensbeelden zijn opvattingen over de mens waarbij antwoord gegeven wordt op
de vraag: wie of wat is de mens?
Mensbeeld: een bepaalde kijk op mensen, die in loop der jaren is opgebouwd.
Identiteit: eenheid van zijn.
Ieder mens is naar de eigen identiteit en heeft behoefte aan een hormonieuze
wijze van optreden naar de wereld: een samenhangend geheel dat klopt en
waarin duidelijk wordt waarom je handelt zoals je handelt en omgaat met de
dingen en medemensen zoals je doet.
Waarden zijn oordelen gebaseerd op een idee over wat goed en slecht is, ze
verwijzen naar concepten van het goede leven. Waarden zijn geen persoonlijke
voorkeuren gebaseerd op smaak, maar min of meer geëxpliciteerde en
uitgewerkte ideeën over hoe iemand zich verhoudt tot zijn of haar omgeving.
Deze waarden sturen het gedrag.
Voorbeelden van gedrag: moedig zijn of eerlijk zijn.
Voorbeelden van levensdoelen: werken aan vrede of streven naar
gerechtigheid.
Gedrag en levensdoelen worden gedragen door de waarde die eronder ligt.
Waarden geven richting aan ons denken en bepalen in meerder of mindere mate
ons handelen.
14.2. Vier mensbeelden
Een naturalistisch mensbeeld: de mens kan van nature een scheppend
vermogen hebben. De mens is zich bewust van zijn bestaan en heeft een
inlevingsvermogen, dit maakt zich apart van de andere diersoorten.
Een cultuur-historisch mensbeeld: de mens heeft het vermogen om in te
gaan tegen zijn natuur, hij heeft meestal keuzemogelijkheden. De mens is met
andere woorden een rationeel wezen. Met behulp van zijn rede kan hij zich
losmaken van de natuur en de menselijke cultuur scheppen.
Pedagogisch optimisme: via onderwijs kinderen helpen zich verder te
ontwikkelen
, Jean-Jacques Rousseau:
Hij bekritiseerd de verheerlijking van de rede. Hij wijst op de betekenis van het
gevoel. De natuur dient als voorbeeld voor de mens. Rond 1800 maakt de natuur
een revolutie mee, de natuur wordt een belangrijk oogpunt voor de mens.
Een religieus mensbeeld: het wezen van de mens wordt vooral verklaard
vanuit de dingen die hijzelf schept. De mens moet vooral worden begrepen
vanuit zijn schepsel-zijn: de mens kan nooit alleen uit zichzelf worden verstaan.
Hij is geschapen door god.
Een antropocentrisch mensbeeld: de betekenis van de mens ligt in zijn eigen
bestaan. Omdat de mens zich bewust is van zijn bestaan, is hij erg betrokken op
zichzelf. Ieder mens is vrij om op zijn eigen wijze zijn bestaan een invulling te
geven. Deze vrijheid geeft de mens ook een enorme verantwoordelijkheid.
Charles Taylor:
Houdt zich intensief bezig met de verhouding tussen individu en gemeenschap.
Centraal in zijn werk staan begrippen als zelfontplooiing, zingeving, authenticiteit
en individualisme. Source of the self stelt Taylor dat het goede en de bron van
onze waarden steeds minder buiten onszelf worden gezocht (god) en steeds
meer in onszelf. Het is niet meer god of de natuur die ons leven zin verleent,
maar wij moeten ons leven zelf zin geven en wij moeten dit doen op een manier
die recht doet aan wie we eigenlijk zijn, een uniek individu
(authenticiteitsideaal)
1.4.3. Mensbeelden binnen de dieptepsychologie
Psychologie: de wetenschap die zich bezig houdt met het menselijke gedrag en
de achtergronden hiervan. (wat mensen doen en waarom ze doen wat ze doen)
Dieptepsychologie: 1/10e is bewust en 9/10e is onbewust. Belangrijke stroming
is psychoanalyse
Es (id): lustprincipe. Eros, de seksuele energie. Tonatos, de woede. Het zijn
primaire driften, ongestuurd en worden geleid door lust of oerinstinct.
Ich (ego): het bewuste deel van de psyche, leert de driften te beheersen door
zich aan te passen aan de verwachtingen van anderen. Het Ich bemiddelt als het
ware tussen wat het Es wilt en het Über-ich toelaat.
Über-Ich (super-ego): onderdeel van de psyche dat ervoor zorgt dat de
beheerste en aangepaste driften onderdeel van het innerlijk worden, ook wel
geweten genoemd. Het vormt zich onder invloed van ouders doordat zij
bijvoorbeeld sociale regels hanteren (internalisering)
Het kind wordt geboren met het Es. In de loop van zijn leven wordt het
geconfronteerd met de realiteit en vormt het Ich zich.
Het mensbeeld vanuit de psychoanalyse kan als volgt worden gekarakteriseerd:
de mens is een driftwezen, de mens is een conflictenwezen, de mens is niet vrij
om zijn eigen gedrag te bepalen en de mens is van nature geneigd tot agressie.
De persoonlijkheid van een volwassen persoon wordt sterk bepaald door
ervaringen uit de kindertijd. Vooral ervaringen en belevingen binnen de
