Overzicht stromingen & filosofen wetenschapsfilosofie
Stroming Namen Betekenis
Rationalisme Plato - Kennis is afkomstig uit ratio/rede/verstand
Descartes - Nativisme: kennis aanwezig bij geboorte
Empirisme Aristoteles - Kennis is afkomstig uit zintuiglijke ervaring/door naar de wereld te kijken.
Aquino - Er is geen ingeboren kennis
Quint - Privé taal is wel mogelijk (in tegenstelling tot Wittgenstein II) en volgt uit premissen en ervaring als bron van
Bacon kennis
Locke
Berkeley
Scepticisme - Stelt dat we niets zeker kunnen weten; er is geen kennis mogelijk. Alle opvattingen die je hebt kun je in
twijfel trekken
Idealisme Berkeley - Opvatting dat de werkelijkheid essentieel mentaal is en afhankelijk van de geest.
Positivisme Comté - Er is één wetenschappelijke methode die op alle problemen wordt losgelaten
Hermeneutiek - Mensen zijn meer dan fysieke objecten en moeten anders worden benaderd, niet alleen via de
natuurwetenschappelijke methode.
- Hermeneutische cirkel zal leiden tot begrijpen/verstehen
- Nadruk op subjectiviteit en interpretatie
Logisch positivisten Wittgenstein I - Realisatie van een geünificeerde wetenschap door de toepassing van logische analyse op ervaring (een
Kreis wetenschap onder een methode)
Ayer - Op een normatieve manier te werk (op zoek naar demarcatiecriterium)
Neurath - Het zijn empiristen
- Verwerpen ALLE synthetische a-priori oordelen: ze zijn TEGEN de uitspraken van Kant en TEGEN
hermeneutiek
De 5 uitgangspunten:
1. Verwerping van zinloze beweringen.
2. Logica.
3. Positivisme.
4. Geünificeerde wetenschap.
5. Verifieerbaarheid (later confirmeerbaarheid) als demarcatiecriterium
1
, Stroming Namen Betekenis
Kritisch Popper - Benadrukt het belang van kritiek, hypothesen en falsificatie bij het ontwikkelen van
rationalisme wetenschappelijke theorieën.
Constructivisme Wittengenstein II - Bewering dat feiten door ons gemaakt/geconstrueerd worden.
Kuhn - Onze feiten zijn onze realiteit en hangen dus af van de theorie die we waarnemen
Feyerabend
Relativisme Wittgenstein II - Wanneer je constructivisme accepteert, dan kun je men als werkelijke/waarheid beschouwen,
Kuhn maar niet zomaar als een gegeven accepteren. De feiten hangen af van hoe je die
Feyerabend geconstrueerd hebt en wat je theorie is. Dit verschilt per individu, groep en tijd. Dan word je een
relativist die stelt dat de waarheid van een zin afhankelijk is van de feiten.
Ø Het is eigenlijk nog steeds een correspondentietheorie van de waarheid, maar nu
maak je zelf de feiten.
- Waarheid van zinnen staat centraal
Modern naturalisme Quine (empirist) - Twijfelt of er een duidelijk onderscheid is tussen wetenschap en filosofie.
- Suggereert dat we wetenschap gebruiken om de wetenschap te bestuderen en dat we alle
andere ‘filosofische’ vragen over moeten laten aan de wetenschap zelf.
Pragmatisme Peirce - Gaat ervan uit dat je een overtuiging hebt en dat tot bepaalde gedragingen zal motiveren
- Op basis van beliefs ben je bereid om te handelen; bijv. koRie in je kopje zien zitten, dan neem
je een slok
- Kennis/overtuigingen/beliefs koppelen aan handelen; je ziet hierin goed wat iemands
overtuigingen zijn.
- Kritiek op de klassieke opvatting dat kennis zekere kennis moet zijn, zoals te zien bij Descartes.
Je streeft nu naar kennis om te doen i.p.v. kennis om kennis te hebben.
2
Stroming Namen Betekenis
Rationalisme Plato - Kennis is afkomstig uit ratio/rede/verstand
Descartes - Nativisme: kennis aanwezig bij geboorte
Empirisme Aristoteles - Kennis is afkomstig uit zintuiglijke ervaring/door naar de wereld te kijken.
Aquino - Er is geen ingeboren kennis
Quint - Privé taal is wel mogelijk (in tegenstelling tot Wittgenstein II) en volgt uit premissen en ervaring als bron van
Bacon kennis
Locke
Berkeley
Scepticisme - Stelt dat we niets zeker kunnen weten; er is geen kennis mogelijk. Alle opvattingen die je hebt kun je in
twijfel trekken
Idealisme Berkeley - Opvatting dat de werkelijkheid essentieel mentaal is en afhankelijk van de geest.
Positivisme Comté - Er is één wetenschappelijke methode die op alle problemen wordt losgelaten
Hermeneutiek - Mensen zijn meer dan fysieke objecten en moeten anders worden benaderd, niet alleen via de
natuurwetenschappelijke methode.
- Hermeneutische cirkel zal leiden tot begrijpen/verstehen
- Nadruk op subjectiviteit en interpretatie
Logisch positivisten Wittgenstein I - Realisatie van een geünificeerde wetenschap door de toepassing van logische analyse op ervaring (een
Kreis wetenschap onder een methode)
Ayer - Op een normatieve manier te werk (op zoek naar demarcatiecriterium)
Neurath - Het zijn empiristen
- Verwerpen ALLE synthetische a-priori oordelen: ze zijn TEGEN de uitspraken van Kant en TEGEN
hermeneutiek
De 5 uitgangspunten:
1. Verwerping van zinloze beweringen.
2. Logica.
3. Positivisme.
4. Geünificeerde wetenschap.
5. Verifieerbaarheid (later confirmeerbaarheid) als demarcatiecriterium
1
, Stroming Namen Betekenis
Kritisch Popper - Benadrukt het belang van kritiek, hypothesen en falsificatie bij het ontwikkelen van
rationalisme wetenschappelijke theorieën.
Constructivisme Wittengenstein II - Bewering dat feiten door ons gemaakt/geconstrueerd worden.
Kuhn - Onze feiten zijn onze realiteit en hangen dus af van de theorie die we waarnemen
Feyerabend
Relativisme Wittgenstein II - Wanneer je constructivisme accepteert, dan kun je men als werkelijke/waarheid beschouwen,
Kuhn maar niet zomaar als een gegeven accepteren. De feiten hangen af van hoe je die
Feyerabend geconstrueerd hebt en wat je theorie is. Dit verschilt per individu, groep en tijd. Dan word je een
relativist die stelt dat de waarheid van een zin afhankelijk is van de feiten.
Ø Het is eigenlijk nog steeds een correspondentietheorie van de waarheid, maar nu
maak je zelf de feiten.
- Waarheid van zinnen staat centraal
Modern naturalisme Quine (empirist) - Twijfelt of er een duidelijk onderscheid is tussen wetenschap en filosofie.
- Suggereert dat we wetenschap gebruiken om de wetenschap te bestuderen en dat we alle
andere ‘filosofische’ vragen over moeten laten aan de wetenschap zelf.
Pragmatisme Peirce - Gaat ervan uit dat je een overtuiging hebt en dat tot bepaalde gedragingen zal motiveren
- Op basis van beliefs ben je bereid om te handelen; bijv. koRie in je kopje zien zitten, dan neem
je een slok
- Kennis/overtuigingen/beliefs koppelen aan handelen; je ziet hierin goed wat iemands
overtuigingen zijn.
- Kritiek op de klassieke opvatting dat kennis zekere kennis moet zijn, zoals te zien bij Descartes.
Je streeft nu naar kennis om te doen i.p.v. kennis om kennis te hebben.
2
