Herkennen van psychische (on) gezondheid
Deze samenvatting is relatief lang, sommige dingen staan dubbel om zeker te weten dat het er
duidelijk in staat.
Mariëlle van Vught.
1085923
Herkennen van Psychische (on) gezondheid)
,Pagina’s per hoofdstuk die behandeld worden in deze samenvatting:
Hoofdstuk 1: P. 4-10
Hoofdstuk 3: P. 81-92
Hoofdstuk 4: P. 110-134
Hoofdstuk 5: P. 136- 162 en 172-176
Hoofdstuk 7: P. 208-250
Hoofdstuk 8: P. 252-295
Hoofdstuk 11: P. 364-398
Hoofdstuk 12: P. 400-429
Hoofdstuk 13: 13.1, 13.2, 13.6.1 en 13.6.2
Hoofdstuk 14: P. 480-504
Hoofdstuk LVB (staat op BS als Artikel)
Mariëlle van Vught.
1085923
Herkennen van Psychische (on) gezondheid)
,Week 1
• De student kan beperkingen en problemen met betrekking tot psychische gezondheid en
gedrag herkennen en verklaren.
• De student kan een verband leggen tussen specifieke beperkingen en problemen op het
gebied van psychische gezondheid en gedrag en behandelmethoden.
Psychopathologie: het deelgebied van de psychiatrie en de klinische psychologie dat zich bezighoudt
met diverse vormen van afwijkende emoties, gedachten en gedrag, oorzaken daarvan en
behandelmethodes.
Afwijkend gedrag: wanneer noemen we gedrag afwijkend?
Criteria voor afwijkend gedrag:
1. Uitzonderlijk: niet alledaags, wat niet iedereen heeft of kan, uitzonderlijk gedrag is niet genoeg
voor de stempel afwijkend gedrag, slechts 1 persoon kan een wereldrecord verspringen
bezitten, dat maakt deze persoon afzonderlijk ten opzichte van andere mensen maar we vinden
dit geen afwijkend gedrag. uitzonderlijk gedrag wordt vaak gezien als afwijkend of abnormaal,
dingen zien die er niet zijn en dingen horen die er niet zijn, wordt in onze westerse cultuur bijna
altijd als afwijkend gedrag beschouwd. In andere culturen beschouwen mensen stemmen horen
en andere vormen van hallucinatie onder bepaalde omstandigheden echter niet als
uitzonderlijk.
2. Sociaal afwijkend: gedrag dat afwijkt van de normen en waarden en sociale gedragscodes. Een
psycholoog kan volgens de westerse maatstaven iets sociaal afwijkend vinden, maar als deze
zich zou verplaatsen naar de cultuur van de patiënt blijkt dat het gedrag in die cultuur heel
normaal is. Als de beslissing over normaal of afwijkend wordt gebaseerd op sociale normen, kan
de neiging ontstaan om mensen die niet aan deze normen voldoen te bestempelen als
“psychisch ziek”, in plaats van te accepteren dat het gedrag op zichzelf normaal kan zijn.
3. Foute perceptie of interpretatie van de realiteit: dingen horen, ruiken, zien die er niet zijn.
Dingen zintuigelijk ervaren die er eigenlijk niet zijn. Normaliter vormen onze zintuigen en
cognitieve processen een accurate mentale representatie van onze omgeving soms gaan
mensen echter wel eens hallucineren, dan is de werkelijkheid ineens vertekend.
4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon: persoonlijk lijden als gevolg van problematische
emoties zoals angst of depressie kan afwijkend zijn. Soms zijn angst en depressie juist normale
reacties op dingen, bijvoorbeeld als je beroofd wordt of als een dierbare overlijdt, in dat geval
zou gebrek aan deze emoties juist afwijkend zijn. Heftige emoties zijn dus niet afwijkend tenzij
ze na lange tijd na een gebeurtenis nog in hevigheid aanwezig zijn. De meeste mensen passen
zich in de tijd na een heftige gebeurtenis namelijk aan en de heftigheid van de emoties
verminderd dan. Voor anderen blijven de emoties echter zo heftig dat ze niet meer kunnen
functioneren, dat is afwijkend.
5. Ongepast of contraproductief gedrag: gedrag dat geen bevrediging maar onprettige gevoelens
oproept vinden we over het algemeen afwijkend. Gedrag dat ons beperkt bepaalde rollen te
vervullen of ons weerhoudt om deel te nemen aan de samenleving wordt ook gezien als
afwijkend gedrag, denk daarbij bijvoorbeeld aan alcoholisme. Voorbeelden van
contraproductief gedrag is bijvoorbeeld het meermaals checken van sloten omdat je anders een
Mariëlle van Vught.
1085923
Herkennen van Psychische (on) gezondheid)
, enorme spanning voelt als je het niet doet (dwanghandelingen) het gedrag is niet productief of
nuttig voor de persoon maar belemmert het functioneren juist.
6. Gevaar: gedrag dat gevaar oplevert voor de betrokkene zelf of voor anderen. Aanslagen,
zelfmoordpoging, zelfbeschadiging etc.
Volgende vragen zijn belangrijk bij de invalshoeken en modellen uit het boek:
Wat is het afwijkende in het gedrag en welke karakteristieken heeft het gedrag?
Welke oorzaken voor het afwijkende gedrag onderscheiden we?
Hoe gaan we om met een persoon die afwijkend gedrag vertoont en hoe behandelen we
hem/haar?
Draagt de cultuur waarin de persoon leeft bij aan het afwijkende gedrag? En zo ja, hoe?
Culturele aspecten van afwijkend gedrag
Concepten van gezondheid en ziekte kunnen in verschillende culturen een andere inhoud en
betekenis hebben. indianen maken bijvoorbeeld onderscheid tussen ziekten. Ten eerste zijn er
ziekten die in hun ogen het gevolg zijn van invloeden van buiten de cultuur, ze noemen alcoholisme
bijvoorbeeld de ziekte van de witte man. Er is ook onderscheid in ziektes die bijvoorbeeld door een
verstoorde relaties met het stamleven komen. Als er sprake is van indiaanse ziekten wordt de hulp
geroepen van traditionele genezers en sjamanen, bij niet indiaanse ziektes wordt een beroep gedaan
op de geneeskunde van de witte man. In de westerse wereld uit angst zich bijvoorbeeld over zorg
over het bijvoorbeeld niet kunnen betalen van de huur, in Afrikaanse landen is dit eerder in de zorg
over voort kunnen planten, deze angst uit zich dan vervolgens in dromen en klachten over hekserij.
Aboriginals zijn vaak bang voor tovenarij, als de jonge vrouwen van deze groep op een gegeven
moment in een trance raken en daar niet snel genoeg uit raken, worden ze naar een heilige plek
gestuurd.
Gedrag is dus in elke cultuur anders, en dat wij iets beschouwen als uitzonderlijk gedrag, betekent
niet dat we deze maatstaven moeten doortrekken naar andere culturen, daarnaast zijn sommige
ziekteverschijnselen ondanks culturele verschillen wel vergelijkbaar.
Classificeren
Waarom is classificeren van belang?
1. Classificeren vormt de basis van wetenschap, als patronen van afwijkend gedrag niet
gedefinieerd en geordend zijn kunnen wetenschappers hun onderzoeksresultaten niet met
elkaar bespreken. Onze kennis over dit soort stoornissen kan dan niet toenemen, als een arts
iemand naar het ziekenhuis stuurt met vermoedens van een hartinfarct weten ze in het
ziekenhuis waar ze naar moeten kijken omdat die aandoeningen geclassificeerd zijn.
2. Classificatiesystemen vormen de grond voor belangrijke beslissingen. Sommige stoornissen kun
je beter met de ene therapie behandelen en andere stoornissen weer met de andere. Bij
sommige stoornissen kan een bepaald medicijn weer beter zijn dan bij anderen.
3. Classificeren helpt om het verloop van een ziekte te voorspellen schizofrenie bijvoorbeeld volgt
bijvoorbeeld een min of meer vast patroon waardoor het zich onderscheidt van een psychose.
4. Classificeren helpen vergelijkbare populaties met gelijksoortige patronen van emoties en gedrag
om elkaar te onderscheiden. Door een bepaalde groep te classificeren als bijvoorbeeld
depressief of psychotisch kunnen onderzoekers opzoek gaan naar gemeenschappelijke factoren
die nieuw licht kunnen werpen op de oorzaken van een depressie of psychose.
Mariëlle van Vught.
1085923
Herkennen van Psychische (on) gezondheid)
Deze samenvatting is relatief lang, sommige dingen staan dubbel om zeker te weten dat het er
duidelijk in staat.
Mariëlle van Vught.
1085923
Herkennen van Psychische (on) gezondheid)
,Pagina’s per hoofdstuk die behandeld worden in deze samenvatting:
Hoofdstuk 1: P. 4-10
Hoofdstuk 3: P. 81-92
Hoofdstuk 4: P. 110-134
Hoofdstuk 5: P. 136- 162 en 172-176
Hoofdstuk 7: P. 208-250
Hoofdstuk 8: P. 252-295
Hoofdstuk 11: P. 364-398
Hoofdstuk 12: P. 400-429
Hoofdstuk 13: 13.1, 13.2, 13.6.1 en 13.6.2
Hoofdstuk 14: P. 480-504
Hoofdstuk LVB (staat op BS als Artikel)
Mariëlle van Vught.
1085923
Herkennen van Psychische (on) gezondheid)
,Week 1
• De student kan beperkingen en problemen met betrekking tot psychische gezondheid en
gedrag herkennen en verklaren.
• De student kan een verband leggen tussen specifieke beperkingen en problemen op het
gebied van psychische gezondheid en gedrag en behandelmethoden.
Psychopathologie: het deelgebied van de psychiatrie en de klinische psychologie dat zich bezighoudt
met diverse vormen van afwijkende emoties, gedachten en gedrag, oorzaken daarvan en
behandelmethodes.
Afwijkend gedrag: wanneer noemen we gedrag afwijkend?
Criteria voor afwijkend gedrag:
1. Uitzonderlijk: niet alledaags, wat niet iedereen heeft of kan, uitzonderlijk gedrag is niet genoeg
voor de stempel afwijkend gedrag, slechts 1 persoon kan een wereldrecord verspringen
bezitten, dat maakt deze persoon afzonderlijk ten opzichte van andere mensen maar we vinden
dit geen afwijkend gedrag. uitzonderlijk gedrag wordt vaak gezien als afwijkend of abnormaal,
dingen zien die er niet zijn en dingen horen die er niet zijn, wordt in onze westerse cultuur bijna
altijd als afwijkend gedrag beschouwd. In andere culturen beschouwen mensen stemmen horen
en andere vormen van hallucinatie onder bepaalde omstandigheden echter niet als
uitzonderlijk.
2. Sociaal afwijkend: gedrag dat afwijkt van de normen en waarden en sociale gedragscodes. Een
psycholoog kan volgens de westerse maatstaven iets sociaal afwijkend vinden, maar als deze
zich zou verplaatsen naar de cultuur van de patiënt blijkt dat het gedrag in die cultuur heel
normaal is. Als de beslissing over normaal of afwijkend wordt gebaseerd op sociale normen, kan
de neiging ontstaan om mensen die niet aan deze normen voldoen te bestempelen als
“psychisch ziek”, in plaats van te accepteren dat het gedrag op zichzelf normaal kan zijn.
3. Foute perceptie of interpretatie van de realiteit: dingen horen, ruiken, zien die er niet zijn.
Dingen zintuigelijk ervaren die er eigenlijk niet zijn. Normaliter vormen onze zintuigen en
cognitieve processen een accurate mentale representatie van onze omgeving soms gaan
mensen echter wel eens hallucineren, dan is de werkelijkheid ineens vertekend.
4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon: persoonlijk lijden als gevolg van problematische
emoties zoals angst of depressie kan afwijkend zijn. Soms zijn angst en depressie juist normale
reacties op dingen, bijvoorbeeld als je beroofd wordt of als een dierbare overlijdt, in dat geval
zou gebrek aan deze emoties juist afwijkend zijn. Heftige emoties zijn dus niet afwijkend tenzij
ze na lange tijd na een gebeurtenis nog in hevigheid aanwezig zijn. De meeste mensen passen
zich in de tijd na een heftige gebeurtenis namelijk aan en de heftigheid van de emoties
verminderd dan. Voor anderen blijven de emoties echter zo heftig dat ze niet meer kunnen
functioneren, dat is afwijkend.
5. Ongepast of contraproductief gedrag: gedrag dat geen bevrediging maar onprettige gevoelens
oproept vinden we over het algemeen afwijkend. Gedrag dat ons beperkt bepaalde rollen te
vervullen of ons weerhoudt om deel te nemen aan de samenleving wordt ook gezien als
afwijkend gedrag, denk daarbij bijvoorbeeld aan alcoholisme. Voorbeelden van
contraproductief gedrag is bijvoorbeeld het meermaals checken van sloten omdat je anders een
Mariëlle van Vught.
1085923
Herkennen van Psychische (on) gezondheid)
, enorme spanning voelt als je het niet doet (dwanghandelingen) het gedrag is niet productief of
nuttig voor de persoon maar belemmert het functioneren juist.
6. Gevaar: gedrag dat gevaar oplevert voor de betrokkene zelf of voor anderen. Aanslagen,
zelfmoordpoging, zelfbeschadiging etc.
Volgende vragen zijn belangrijk bij de invalshoeken en modellen uit het boek:
Wat is het afwijkende in het gedrag en welke karakteristieken heeft het gedrag?
Welke oorzaken voor het afwijkende gedrag onderscheiden we?
Hoe gaan we om met een persoon die afwijkend gedrag vertoont en hoe behandelen we
hem/haar?
Draagt de cultuur waarin de persoon leeft bij aan het afwijkende gedrag? En zo ja, hoe?
Culturele aspecten van afwijkend gedrag
Concepten van gezondheid en ziekte kunnen in verschillende culturen een andere inhoud en
betekenis hebben. indianen maken bijvoorbeeld onderscheid tussen ziekten. Ten eerste zijn er
ziekten die in hun ogen het gevolg zijn van invloeden van buiten de cultuur, ze noemen alcoholisme
bijvoorbeeld de ziekte van de witte man. Er is ook onderscheid in ziektes die bijvoorbeeld door een
verstoorde relaties met het stamleven komen. Als er sprake is van indiaanse ziekten wordt de hulp
geroepen van traditionele genezers en sjamanen, bij niet indiaanse ziektes wordt een beroep gedaan
op de geneeskunde van de witte man. In de westerse wereld uit angst zich bijvoorbeeld over zorg
over het bijvoorbeeld niet kunnen betalen van de huur, in Afrikaanse landen is dit eerder in de zorg
over voort kunnen planten, deze angst uit zich dan vervolgens in dromen en klachten over hekserij.
Aboriginals zijn vaak bang voor tovenarij, als de jonge vrouwen van deze groep op een gegeven
moment in een trance raken en daar niet snel genoeg uit raken, worden ze naar een heilige plek
gestuurd.
Gedrag is dus in elke cultuur anders, en dat wij iets beschouwen als uitzonderlijk gedrag, betekent
niet dat we deze maatstaven moeten doortrekken naar andere culturen, daarnaast zijn sommige
ziekteverschijnselen ondanks culturele verschillen wel vergelijkbaar.
Classificeren
Waarom is classificeren van belang?
1. Classificeren vormt de basis van wetenschap, als patronen van afwijkend gedrag niet
gedefinieerd en geordend zijn kunnen wetenschappers hun onderzoeksresultaten niet met
elkaar bespreken. Onze kennis over dit soort stoornissen kan dan niet toenemen, als een arts
iemand naar het ziekenhuis stuurt met vermoedens van een hartinfarct weten ze in het
ziekenhuis waar ze naar moeten kijken omdat die aandoeningen geclassificeerd zijn.
2. Classificatiesystemen vormen de grond voor belangrijke beslissingen. Sommige stoornissen kun
je beter met de ene therapie behandelen en andere stoornissen weer met de andere. Bij
sommige stoornissen kan een bepaald medicijn weer beter zijn dan bij anderen.
3. Classificeren helpt om het verloop van een ziekte te voorspellen schizofrenie bijvoorbeeld volgt
bijvoorbeeld een min of meer vast patroon waardoor het zich onderscheidt van een psychose.
4. Classificeren helpen vergelijkbare populaties met gelijksoortige patronen van emoties en gedrag
om elkaar te onderscheiden. Door een bepaalde groep te classificeren als bijvoorbeeld
depressief of psychotisch kunnen onderzoekers opzoek gaan naar gemeenschappelijke factoren
die nieuw licht kunnen werpen op de oorzaken van een depressie of psychose.
Mariëlle van Vught.
1085923
Herkennen van Psychische (on) gezondheid)
