Summary Print 09-12-2024, 15:14
Klinische psychologie theorieën en
psychopathologie
Hendrik Tjeerd Molen , 2023
1 Klinische psychologie en abnormaal gedrag
Wat zijn de basisdisciplines binnen de psychologie?
Functieleer
Ontwikkelingspsychologie
Sociale psychologie
Persoonlijkheidspsychologie
Methodenleer
Wat zijn de toepassingsgerichte disciplines binnen de psychologie?
Klinische en gezondheidspsychologie
Arbeids- en organisatiepsychologie
Onderwijspsychologie
In de Angelsaksische literatuur spreekt men behalve van clinical psychology
ook wel van abnormal psychology. Wat wordt daaruit ook wel duidelijk?
Het wordt daaruit duidelijk dat het vakgebied zich vooral bezighoudt met
gedrag dat afwijkt van een bepaalde norm. Het gaat daarbij dan met name
om afwijkingen die lastig zijn voor de persoon zelf of voor zijn omgeving.
https://app.studysmart.ai/studyScreen/printSummary/ Pagina 1 van 232
,Summary Print 09-12-2024, 15:14
Afwijkingen van de norm kunnen betrekking hebben op verschillende aspecten
van het menselijk functioneren, leg uit.
1. Aspecten van de individuele persoon. Er kan hierbij sprake zijn van
afwijkend gedrag (bijvoorbeeld excessief drinken), van afwijkende
gedachten (bijvoorbeeld dwanggedachten) en van afwijkende belevingen
(bijvoorbeeld extreme angsten). Die afwijkingen kunnen afzonderlijk
optreden, maar in veel gevallen is er sprake van een combinatie van
afwijkingen op deze drie gebieden. Dat is niet zo verwonderlijk, want
gedrag, gedachten en gevoelens hangen dikwijls met elkaar samen.
2. Relaties met andere mensen. Ouders kunnen overbezorgd zijn om hun
kinderen, echtgenoten kunnen extreem agressief zijn tegen hun partner,
een student kan zich overmatig onttrekken aan contacten met
medestudenten. Deze afwijkingen van wat normaal is binnen sociale
relaties, hebben vaak weer invloed op het gedrag, de gedachten en
belevingen binnen het individu.
Wat is essentieel bij (voorbeelden van) problemen die het onderwerp vormen
van de klinische psychologie?
Dat 'abnormale' gedragingen, gedachten en gevoelens alleen kunnen
worden verklaard tegen de achtergrond van normale processen. Hier zien
we ook het belang van de basisdisciplines van de psychologie: kennis van
de normale psychologische functies (zoals waarnemen, denken en
geheugen), van de normale ontwikkeling, van de sociale psychologie en de
persoonlijkheidspsychologie en de persoonlijkheidspsychologie is nodig
om afwijkingen van de norm te kunnen vaststellen en begrijpen.
https://app.studysmart.ai/studyScreen/printSummary/ Pagina 2 van 232
,Summary Print 09-12-2024, 15:14
Wat zijn de zeven factoren die Seligman et al. (2001) onderscheiden om te
bepalen of gedrag als abnormaal of pathologisch wordt beschouwd?
Persoonlijk lijden
De (dis)functionaliteit van het gedrag
Irrationeel en onbegrijpelijk gedrag
Onvoorspelbaarheid en controleverlies
Opvallend en onconventioneel gedrag
Gedrag dat een ongemakkelijk gevoel bij anderen teweegbrengt
Het overtreden van morele normen
Hoe meer van deze factoren aanwezig zijn en hoe duidelijker zij op de
voorgrond treden, hoe eensgezinde mensen zullen zijn in hun beoordeling
dat dat gedrag abnormaal is. Slechts zelden zullen de zeven aspecten van
abnormaal gedrag allemaal aanwezig zijn. Maar tenminste een van die
aspecten moet zich voordoen om van abnormaliteit te kunnen spreken.
Wat wordt bedoeld met persoonlijk lijden?
Bij veel psychische stoornissen lijdt de persoon erg onder zijn
problemen. Persoonlijk lijden is echter geen voldoende voorwaarde om van
psychopathologie te kunnen spreken. Mensen maken in hun leven immers
tal van gebeurtenissen mee die voor kortere of langere tijd leed
veroorzaken. Andersom hoeft een psychische stoornis niet
noodzakelijkerwijs met persoonlijk lijden gepaard te gaan.
https://app.studysmart.ai/studyScreen/printSummary/ Pagina 3 van 232
, Summary Print 09-12-2024, 15:14
Wat wordt bedoeld met (dis)functionaliteit van het gedrag?
De mate waarin gedrag het dagelijks functioneren en het welbevinden van
het individu ondermijnt, bepaalt in sterke mate de beoordeling van (ab-
)normaliteit. Het gaat dan vooral om de vraag of iemand in staat is
beroepsmatig te functioneren en bevredigende relaties met anderen te
onderhouden. Sommige gedragingen zijn disfunctioneel: zij belemmeren
het individuele functioneren op deze gebieden aanzienlijk en verhinderen
dat een persoon zijn doelen bereikt.
Wat wordt bedoeld met irrationeel en onbegrijpelijk gedrag?
Als mensen in het gedrag van een ander geen logica of zin kunnen
ontdekken, zijn zij geneigd de ander als abnormaal te bezien.
Wat wordt bedoeld met onvoorspelbaarheid en controleverlies?
Mensen hebben de behoefte hun omgeving en hun eigen leven zo veel
mogelijk te beheersen. Een dergelijk gevoel van beheersing kan alleen
ontstaan als het gedrag van anderen enigszins voorspelbaar is: andere
mensen moeten zich in hoge mate consistent gedragen en zichzelf in de
hand hebben. In een onvoorspelbare omgeving zullen velen zich kwetsbaar
en bedreigd voelen. Met name als onvoorspelbaar gedrag van een ander
het gevolg lijkt van controleverlies, kunnen gevoelens van bedreiging
ontstaan. Of degenen in de omgeving dit gedrag als abnormaal zullen
beoordelen, hangt mede af van de situatie waarin het zich voordoet.
https://app.studysmart.ai/studyScreen/printSummary/ Pagina 4 van 232
Klinische psychologie theorieën en
psychopathologie
Hendrik Tjeerd Molen , 2023
1 Klinische psychologie en abnormaal gedrag
Wat zijn de basisdisciplines binnen de psychologie?
Functieleer
Ontwikkelingspsychologie
Sociale psychologie
Persoonlijkheidspsychologie
Methodenleer
Wat zijn de toepassingsgerichte disciplines binnen de psychologie?
Klinische en gezondheidspsychologie
Arbeids- en organisatiepsychologie
Onderwijspsychologie
In de Angelsaksische literatuur spreekt men behalve van clinical psychology
ook wel van abnormal psychology. Wat wordt daaruit ook wel duidelijk?
Het wordt daaruit duidelijk dat het vakgebied zich vooral bezighoudt met
gedrag dat afwijkt van een bepaalde norm. Het gaat daarbij dan met name
om afwijkingen die lastig zijn voor de persoon zelf of voor zijn omgeving.
https://app.studysmart.ai/studyScreen/printSummary/ Pagina 1 van 232
,Summary Print 09-12-2024, 15:14
Afwijkingen van de norm kunnen betrekking hebben op verschillende aspecten
van het menselijk functioneren, leg uit.
1. Aspecten van de individuele persoon. Er kan hierbij sprake zijn van
afwijkend gedrag (bijvoorbeeld excessief drinken), van afwijkende
gedachten (bijvoorbeeld dwanggedachten) en van afwijkende belevingen
(bijvoorbeeld extreme angsten). Die afwijkingen kunnen afzonderlijk
optreden, maar in veel gevallen is er sprake van een combinatie van
afwijkingen op deze drie gebieden. Dat is niet zo verwonderlijk, want
gedrag, gedachten en gevoelens hangen dikwijls met elkaar samen.
2. Relaties met andere mensen. Ouders kunnen overbezorgd zijn om hun
kinderen, echtgenoten kunnen extreem agressief zijn tegen hun partner,
een student kan zich overmatig onttrekken aan contacten met
medestudenten. Deze afwijkingen van wat normaal is binnen sociale
relaties, hebben vaak weer invloed op het gedrag, de gedachten en
belevingen binnen het individu.
Wat is essentieel bij (voorbeelden van) problemen die het onderwerp vormen
van de klinische psychologie?
Dat 'abnormale' gedragingen, gedachten en gevoelens alleen kunnen
worden verklaard tegen de achtergrond van normale processen. Hier zien
we ook het belang van de basisdisciplines van de psychologie: kennis van
de normale psychologische functies (zoals waarnemen, denken en
geheugen), van de normale ontwikkeling, van de sociale psychologie en de
persoonlijkheidspsychologie en de persoonlijkheidspsychologie is nodig
om afwijkingen van de norm te kunnen vaststellen en begrijpen.
https://app.studysmart.ai/studyScreen/printSummary/ Pagina 2 van 232
,Summary Print 09-12-2024, 15:14
Wat zijn de zeven factoren die Seligman et al. (2001) onderscheiden om te
bepalen of gedrag als abnormaal of pathologisch wordt beschouwd?
Persoonlijk lijden
De (dis)functionaliteit van het gedrag
Irrationeel en onbegrijpelijk gedrag
Onvoorspelbaarheid en controleverlies
Opvallend en onconventioneel gedrag
Gedrag dat een ongemakkelijk gevoel bij anderen teweegbrengt
Het overtreden van morele normen
Hoe meer van deze factoren aanwezig zijn en hoe duidelijker zij op de
voorgrond treden, hoe eensgezinde mensen zullen zijn in hun beoordeling
dat dat gedrag abnormaal is. Slechts zelden zullen de zeven aspecten van
abnormaal gedrag allemaal aanwezig zijn. Maar tenminste een van die
aspecten moet zich voordoen om van abnormaliteit te kunnen spreken.
Wat wordt bedoeld met persoonlijk lijden?
Bij veel psychische stoornissen lijdt de persoon erg onder zijn
problemen. Persoonlijk lijden is echter geen voldoende voorwaarde om van
psychopathologie te kunnen spreken. Mensen maken in hun leven immers
tal van gebeurtenissen mee die voor kortere of langere tijd leed
veroorzaken. Andersom hoeft een psychische stoornis niet
noodzakelijkerwijs met persoonlijk lijden gepaard te gaan.
https://app.studysmart.ai/studyScreen/printSummary/ Pagina 3 van 232
, Summary Print 09-12-2024, 15:14
Wat wordt bedoeld met (dis)functionaliteit van het gedrag?
De mate waarin gedrag het dagelijks functioneren en het welbevinden van
het individu ondermijnt, bepaalt in sterke mate de beoordeling van (ab-
)normaliteit. Het gaat dan vooral om de vraag of iemand in staat is
beroepsmatig te functioneren en bevredigende relaties met anderen te
onderhouden. Sommige gedragingen zijn disfunctioneel: zij belemmeren
het individuele functioneren op deze gebieden aanzienlijk en verhinderen
dat een persoon zijn doelen bereikt.
Wat wordt bedoeld met irrationeel en onbegrijpelijk gedrag?
Als mensen in het gedrag van een ander geen logica of zin kunnen
ontdekken, zijn zij geneigd de ander als abnormaal te bezien.
Wat wordt bedoeld met onvoorspelbaarheid en controleverlies?
Mensen hebben de behoefte hun omgeving en hun eigen leven zo veel
mogelijk te beheersen. Een dergelijk gevoel van beheersing kan alleen
ontstaan als het gedrag van anderen enigszins voorspelbaar is: andere
mensen moeten zich in hoge mate consistent gedragen en zichzelf in de
hand hebben. In een onvoorspelbare omgeving zullen velen zich kwetsbaar
en bedreigd voelen. Met name als onvoorspelbaar gedrag van een ander
het gevolg lijkt van controleverlies, kunnen gevoelens van bedreiging
ontstaan. Of degenen in de omgeving dit gedrag als abnormaal zullen
beoordelen, hangt mede af van de situatie waarin het zich voordoet.
https://app.studysmart.ai/studyScreen/printSummary/ Pagina 4 van 232
