Casus 1: Zint eer ge begint
Anatomie van de genitalia
Vrouwen
1
,1. Uterus en tuba uterina
De bijbehorende organen (adnexa) van de uterus (ovaria en tubae uterinae) zijn door middel van
peritoneale plooien verbonden met de bovenrand en de achterzijde van het lig.latum uteri. De uterus
is via het lig.latum uteri, dat de anteflexio van de uterus reproduceert, verbonden met de zijkant van
de bekkenwand. Door het lig.latum uteri lopen de uteriene zenuwbanen en bloedvaten. Het ovarium
wordt via een tweede peritoneale structuur, het lig. suspensorium ovarii, van de nodige zenuwbanen
en bloedvaten voorzien. De twee retroperioneaal lopende ureters bereiken via craniaal komend de
achterwand van het lig.latum uteri en lopen hier naar ventraal doorheen richting de urineblaas,
waarbij ze de a.uterina in het lig.latum onderlangs kruisen. Deze topografische situatie is van groot
belang bij operaties aan de uterus en het lig.latum.
Het ovarium, de tuba uterina en grote delen van de uterus
zijn bedekt met peritoneum. Aan de bovenste rand van het
lig.latum uteri ligt de tuba uterina, dorsaal daarvan het
overium, dat met een eigen peritoneale bandstructuur
(lig.ovarii proprium) met het lig.latum is verbonden. Deze
met peritoneum bedekte bindweefselstrengen hebben bij
een geslachtsorgaan dezelfde functie als de mesenertia van
de darmen en worden dan ook als volgt benoemd:
mesovarium (ovaria), mesosalpinx (tubae) en mesometrium
(uterus).
De uterus bestaat uit het corpus uteri (met fundus) en de cervis uteri, waarmee hij via de ca.1cm lange,
nauwe isthmus uteri verbonden is. Macroscopisch wordt de isthlus uteri tot de cervix gerekend,
histologisch gezien is hij bekleed met corpusendometrium. De grens tussen corpus en cervis ligt bij het
ostium anatomicum uteri internum. Het corpuslumen dat via de isthmus en de canalis cervicis
verbonden is met het lumen van de schede, heeft een totale lengte van 7-8cm. Bij een frontale
doorsnede vormt de uterusholte een driehoek De cervix uteri kan worden onderverdeeld in een portio
supravaginalis en een portio vaginalis. Het ostium uteri externum is de naar de schede gerichte
opening van de portio vaginalis cervicis. Dit laatste gedeelte vormt het schedegewelf (fornix vaginae)
en is omgeven door de vagina.
2
,De tuba uterina ofwel salpinx wordt van lateraal naar mediaal ingedeeld in het infundibilum, de
ampulla, de isthmus tubae uterinae en het pars uterina. Het door frimbiae omgeven ostium
abdominale tubae uterinae bij het infundibulum mondt uit in de peritoneale holte, het ostium
uterinum tubae bij het pars uterina mond uit in het uteruslumen.
Ligging van de uterus:
1. Versio: hoek die de cervis in de bekkenruimte maak; hoek tussen de cervicale as en de
longitudinale as ® anteversio
2. Flexio: hoek die het corpus met de cervix uteri maakt; hoek tussen de cervicale as en de as van
het corpus ® anteflexio
3. Postitio: positie van de portio vaginalis in de bekkenruimte; thv interspinale lijn in het midden
van het bekken
Er zijn 2 hoeken door fysiologische anterversio en anteflexio. Een niet-fysiologisch juiste stand van de
uterus kan ontstaan bij het terugkantelen en een dorsale kromming van de uterus (retroversio en
tetroflexio). Een retroverse uterus kan gemakkelijker afdalen, omdat de uterus dan op de lengte-as
van de schede ligt. Bovendien kan een retroverse uterus die tijdens de zwangerschap in omvang
toeneemt in zekere zin onder het promontorium ossis sacralis blijven hangen, waardoor het verdere
verloop van de zwangerschap in gevaar komt, omdat de uterus zich niet meer op de juiste manier kan
uitbreiden.
3
, 2. Ovarium
Door de ligamenten bij het ovarium lopen de vaten. Het ovarium wordt van 2 kanten voorzien van
bloedvaten, vanuit het bovenste abdomen en vanuit het gebied rondom de uterus. Bij geslachtsrijpe
vrouwen is het ovarium 3-5 cm lang, qua grootte en vorm vergelijkbaar met een pruim. Het bestaat uit
schors en merg. Om het ovarium ligt een zachte bindweefselkapsel (tunica albuginea). De schors bevat
follikels in verschillende ontwikkelingsstadia. In deze follikels bevindt zich de eicel, omgeven door
follikelepitheel en een mantel van bindweefsel. Vrouwelijke hormonen worden niet door de eicel zelf,
maar door cellen in de buurt van de eicel geproduceerd. Als intraperitoneaal orgaan is het ovarium
aan de buitenkant van de tunica albuginea bedekt met peritoneum en heeft een spiegelend oppervlak.
3. Genitalia externa vrouwen
4
Anatomie van de genitalia
Vrouwen
1
,1. Uterus en tuba uterina
De bijbehorende organen (adnexa) van de uterus (ovaria en tubae uterinae) zijn door middel van
peritoneale plooien verbonden met de bovenrand en de achterzijde van het lig.latum uteri. De uterus
is via het lig.latum uteri, dat de anteflexio van de uterus reproduceert, verbonden met de zijkant van
de bekkenwand. Door het lig.latum uteri lopen de uteriene zenuwbanen en bloedvaten. Het ovarium
wordt via een tweede peritoneale structuur, het lig. suspensorium ovarii, van de nodige zenuwbanen
en bloedvaten voorzien. De twee retroperioneaal lopende ureters bereiken via craniaal komend de
achterwand van het lig.latum uteri en lopen hier naar ventraal doorheen richting de urineblaas,
waarbij ze de a.uterina in het lig.latum onderlangs kruisen. Deze topografische situatie is van groot
belang bij operaties aan de uterus en het lig.latum.
Het ovarium, de tuba uterina en grote delen van de uterus
zijn bedekt met peritoneum. Aan de bovenste rand van het
lig.latum uteri ligt de tuba uterina, dorsaal daarvan het
overium, dat met een eigen peritoneale bandstructuur
(lig.ovarii proprium) met het lig.latum is verbonden. Deze
met peritoneum bedekte bindweefselstrengen hebben bij
een geslachtsorgaan dezelfde functie als de mesenertia van
de darmen en worden dan ook als volgt benoemd:
mesovarium (ovaria), mesosalpinx (tubae) en mesometrium
(uterus).
De uterus bestaat uit het corpus uteri (met fundus) en de cervis uteri, waarmee hij via de ca.1cm lange,
nauwe isthmus uteri verbonden is. Macroscopisch wordt de isthlus uteri tot de cervix gerekend,
histologisch gezien is hij bekleed met corpusendometrium. De grens tussen corpus en cervis ligt bij het
ostium anatomicum uteri internum. Het corpuslumen dat via de isthmus en de canalis cervicis
verbonden is met het lumen van de schede, heeft een totale lengte van 7-8cm. Bij een frontale
doorsnede vormt de uterusholte een driehoek De cervix uteri kan worden onderverdeeld in een portio
supravaginalis en een portio vaginalis. Het ostium uteri externum is de naar de schede gerichte
opening van de portio vaginalis cervicis. Dit laatste gedeelte vormt het schedegewelf (fornix vaginae)
en is omgeven door de vagina.
2
,De tuba uterina ofwel salpinx wordt van lateraal naar mediaal ingedeeld in het infundibilum, de
ampulla, de isthmus tubae uterinae en het pars uterina. Het door frimbiae omgeven ostium
abdominale tubae uterinae bij het infundibulum mondt uit in de peritoneale holte, het ostium
uterinum tubae bij het pars uterina mond uit in het uteruslumen.
Ligging van de uterus:
1. Versio: hoek die de cervis in de bekkenruimte maak; hoek tussen de cervicale as en de
longitudinale as ® anteversio
2. Flexio: hoek die het corpus met de cervix uteri maakt; hoek tussen de cervicale as en de as van
het corpus ® anteflexio
3. Postitio: positie van de portio vaginalis in de bekkenruimte; thv interspinale lijn in het midden
van het bekken
Er zijn 2 hoeken door fysiologische anterversio en anteflexio. Een niet-fysiologisch juiste stand van de
uterus kan ontstaan bij het terugkantelen en een dorsale kromming van de uterus (retroversio en
tetroflexio). Een retroverse uterus kan gemakkelijker afdalen, omdat de uterus dan op de lengte-as
van de schede ligt. Bovendien kan een retroverse uterus die tijdens de zwangerschap in omvang
toeneemt in zekere zin onder het promontorium ossis sacralis blijven hangen, waardoor het verdere
verloop van de zwangerschap in gevaar komt, omdat de uterus zich niet meer op de juiste manier kan
uitbreiden.
3
, 2. Ovarium
Door de ligamenten bij het ovarium lopen de vaten. Het ovarium wordt van 2 kanten voorzien van
bloedvaten, vanuit het bovenste abdomen en vanuit het gebied rondom de uterus. Bij geslachtsrijpe
vrouwen is het ovarium 3-5 cm lang, qua grootte en vorm vergelijkbaar met een pruim. Het bestaat uit
schors en merg. Om het ovarium ligt een zachte bindweefselkapsel (tunica albuginea). De schors bevat
follikels in verschillende ontwikkelingsstadia. In deze follikels bevindt zich de eicel, omgeven door
follikelepitheel en een mantel van bindweefsel. Vrouwelijke hormonen worden niet door de eicel zelf,
maar door cellen in de buurt van de eicel geproduceerd. Als intraperitoneaal orgaan is het ovarium
aan de buitenkant van de tunica albuginea bedekt met peritoneum en heeft een spiegelend oppervlak.
3. Genitalia externa vrouwen
4
