Literatuuropdracht 1
Florien Wittenhorst – 7193467
Universiteit Utrecht
KOBO
Docent: Erik-Jan van Dorp
Inleverdatum: 05-12-2023
Woordenaantal: 1498
, In de cursus Kwalitatief onderzoek naar bestuur en organisatie (USG5070) worden
verschillende benaderingen van kwalitatief onderzoek behandeld. Boeije en Bleijenbergh
(2019) benoemen drie benaderingen binnen kwalitatief onderzoek: empirisch-analytisch,
interpretatief en kritisch-emancipatoir. Duberley et al. (2012) benoemde een vierde
benadering: het postmodernisme. Hieronder zal ik aan de hand van twee
wetenschapsfilosofische begrippen de verschillen binnen de vier benaderingen
verduidelijken.
Deel 1:
Boeije & Bleijenbergh (2019) beschrijven een wetenschappelijk paradigma als een gedeelde
opvatting van een groep wetenschappers over wat wetenschap is, waar een wetenschappelijke
theorie aan moet voldoen en op welke manier wetenschap moet worden aangepakt. Dit
wetenschappelijke paradigma bestaat onder meer uit twee elementen: ontologische- en
epistemologische uitspraken. De term ‘ontologie’ is afkomstig van twee Griekse woorden:
ontos (‘het zijn’) en logos (woord, theorie of kennis) en betekent letterlijk ‘studie van de
dingen die bestaan’. Ontologie gaat over de realiteit van dingen en de mate waarin je de
(sociale) werkelijkheid kunt beschrijven (Kramer, 2020). ‘Epistemologie’ is ook afkomstig uit
het Grieks: episteme (kennis/wetenschap) en logos (woord/kennis/informatie/theorie). In de
epistemologie, ofwel de kennisleer, wordt de aard van kennis bestudeerd en staan de vragen
“wat is kennis?” en “wanneer is iets ‘waar’?” centraal.
In de sociale wetenschappen zijn drie belangrijke wetenschappelijke paradigma’s
gevormd, namelijk het empirisch-analytische- of positivisme, het interpretatieve- en het
kritisch-emancipatoire paradigma (Boeije & Bleijenbergh, 2019). Ideeën van ontologie en
epistemologie beïnvloeden de manier waarop wetenschappers onderzoek doen. Ieder van
deze verschillende wetenschapsfilosofische tradities heeft een ander uitgangspunt, ander soort
kennis en onderzoeksstrategie (Van Dorp, 2023).
1. Empirisch-analytisch/Positivisme:
Empirisch-analytisch onderzoek binnen kwalitatief onderzoek heeft als uitgangspunt
‘verklaren’ (Duberley et al. 2012). Het doel is om generaliseerbare kennis te produceren, dit
te vergelijken en om hypotheses en causale verbanden te verklaren. Deze benadering maakt
gebruik van universele kennis, de werkelijkheid, waardoor de rol van de onderzoeker
afstandelijk is en hij de objectiviteit bewaakt (Kramer, 2020). Kwantitatief onderzoek heeft
Florien Wittenhorst – 7193467
Universiteit Utrecht
KOBO
Docent: Erik-Jan van Dorp
Inleverdatum: 05-12-2023
Woordenaantal: 1498
, In de cursus Kwalitatief onderzoek naar bestuur en organisatie (USG5070) worden
verschillende benaderingen van kwalitatief onderzoek behandeld. Boeije en Bleijenbergh
(2019) benoemen drie benaderingen binnen kwalitatief onderzoek: empirisch-analytisch,
interpretatief en kritisch-emancipatoir. Duberley et al. (2012) benoemde een vierde
benadering: het postmodernisme. Hieronder zal ik aan de hand van twee
wetenschapsfilosofische begrippen de verschillen binnen de vier benaderingen
verduidelijken.
Deel 1:
Boeije & Bleijenbergh (2019) beschrijven een wetenschappelijk paradigma als een gedeelde
opvatting van een groep wetenschappers over wat wetenschap is, waar een wetenschappelijke
theorie aan moet voldoen en op welke manier wetenschap moet worden aangepakt. Dit
wetenschappelijke paradigma bestaat onder meer uit twee elementen: ontologische- en
epistemologische uitspraken. De term ‘ontologie’ is afkomstig van twee Griekse woorden:
ontos (‘het zijn’) en logos (woord, theorie of kennis) en betekent letterlijk ‘studie van de
dingen die bestaan’. Ontologie gaat over de realiteit van dingen en de mate waarin je de
(sociale) werkelijkheid kunt beschrijven (Kramer, 2020). ‘Epistemologie’ is ook afkomstig uit
het Grieks: episteme (kennis/wetenschap) en logos (woord/kennis/informatie/theorie). In de
epistemologie, ofwel de kennisleer, wordt de aard van kennis bestudeerd en staan de vragen
“wat is kennis?” en “wanneer is iets ‘waar’?” centraal.
In de sociale wetenschappen zijn drie belangrijke wetenschappelijke paradigma’s
gevormd, namelijk het empirisch-analytische- of positivisme, het interpretatieve- en het
kritisch-emancipatoire paradigma (Boeije & Bleijenbergh, 2019). Ideeën van ontologie en
epistemologie beïnvloeden de manier waarop wetenschappers onderzoek doen. Ieder van
deze verschillende wetenschapsfilosofische tradities heeft een ander uitgangspunt, ander soort
kennis en onderzoeksstrategie (Van Dorp, 2023).
1. Empirisch-analytisch/Positivisme:
Empirisch-analytisch onderzoek binnen kwalitatief onderzoek heeft als uitgangspunt
‘verklaren’ (Duberley et al. 2012). Het doel is om generaliseerbare kennis te produceren, dit
te vergelijken en om hypotheses en causale verbanden te verklaren. Deze benadering maakt
gebruik van universele kennis, de werkelijkheid, waardoor de rol van de onderzoeker
afstandelijk is en hij de objectiviteit bewaakt (Kramer, 2020). Kwantitatief onderzoek heeft
