Uitgebreide samenvatting & uitwerkingen Paraklinisch en Diersoortoverschrijdend Onderwijs (PD)

Door MvdM




Paraklinisch &
Diersoortoverschrijdend
(Klinische) pathologie, voeding, microbiologie, farmacologie

Diergeneeskunde master
Door MvdM

,Thema microbiologie

, Door MvdM


E-module MB vaardigheden : Monstername
 Voorwaarden voor afname van een betrouwbaar monster voor microbiologisch onderzoek:

1) Bedenk vóór afname van het monster wat mogelijke uitkomsten kunnen zijn en welke conclusies daaruit
getrokken zouden kunnen worden
- Bv: is aanwezigheid van contaminatie verwacht?
- Wat zijn normale aantallen van normale kiemen?

2) Selecteer de juiste patiënt
o Acute fase representant bij BO en VO

3) Selecteer de juiste locatie van monstername  plaats van infectie
a. Grootste kans op aanwezigheid van pathogenen
b. Vermijden van contaminatie (vooral i.g.v. endogene micro-organismen op de huid en slijmvliezen)
- Schoonmaken/ desinfectie van doelgebied (maar let op: materiaal zelf mag niet in contact
komen met desinfectiemiddel)
- Omzeilen van normale flora (bv door punctie)
- Kweken op selectieve media
- Kwantificeren van bacteriën
- Vermijden van contact met omgevingsmateriaal

4) Neem het monster op het moment dat kans op isolatie van verwekker het grootst is
a. Neem zo vroeg mogelijk in de infectie het monster af bij vermoeden van een bacterie of virus
b. Voor aantonen van AL’en bij gepaarde sera: neem eerste serum zo vroeg mogelijk in infectie af
c. Voor aantonen AL’en bij eenmalige serologie: neem het serum pas nadat er AL’en zijn gevormd
d. Neem monster af vóór AB is toegepast

5) Neem voldoende materiaal af
o Vooral bij urine, feces en bloed (kans op uitdrogen  afsterven micro-organismen)
o Of gebruik eventueel transportgel

6) Gebruik de juiste hulpmiddelen
o Steriel!

7) Zorg ervoor dat het monster betrouwbaar blijft
a. Zorg ervoor dat monster tijdens transport zo min mogelijk verandert
b. Zorg ervoor dat monster zo snel mogelijk wordt onderzocht



 Basisregels hygiëne & veiligheid:
• Geen sieraden om
• Haar opbinden in een staart
• Mouwen van labjas opstropen
• Handschoenen aan bij verwondingen aan de handen (anders niet)
• Geen boek op tafel
• Niet monster op werkblad leggen
• Steriliseren moet gebeuren met de blauwe vlam
o Gloei uw entnaald direct vóór en direct ná gebruik
• Pas op met desinfecteren met alcohol: altijd eerst de brander uit!!

1

, Door MvdM

Monstername van urine voor BO
Er zijn eigenlijk drie manieren waarmee urine kan worden verzameld. De wijze van afname is essentieel voor de
interpretatie van het B.O. en moet aan de laborant worden vermeld

➔ Over het algemeen geldt bij katheter en spontane urine :
o > 10.000 bacteriën / ml urine  aanwijzing bacteriële cystitis
o < 10.000 bacteriën / ml urine  vermoedelijk contaminatie

➔ Maar ook moet worden beoordeeld / rekening worden gehouden met
▪ Monstername (bij punctie zijn bacteriën altijd verdacht)
▪ Pathogeniteit van bacterie
▪ Meng- of reincultuur
▪ Sediment (bv aantal leukocyten)

1. Spontane urine
De makkelijkste en minst invasieve manier om urine op te vangen is het opvangen van spontane urine.

▶ Opvangen spontane urine bij de hond
o Bij voorkeur wordt de ‘mid-stream urine’ opgevangen
- Eerste fractie bevat relatief meer ontstekings- en celmateriaal
+ kan bacteriën en vuil van perineum / vulva/etc. bevatten
- Laatste fractie kan materiaal bevatten door napersen
o Kwantificeren is belangrijk: klinische relevantie van de
kweekresultaten  contaminanten vs pathogenen
o Methode om urine op te vangen:
- Reu: soeplepel / steelpannetje
- Teef: bakje met rand / blik


▶ Opvangen spontane urine bij de kat
o Soms is het mogelijk om spontane mictie te forceren door
manuele druk uit te oefenen op de blaas
o Urine kan worden opgevangen in een schone lege kattenbak,
gevuld met niet-absorberend materiaal. Met een pipet kan de
urine worden overgebracht in een urinepotje

2. Katheterisatie
• Bij mannelijke dieren is het opvangen van urine met een katheter makkelijker dan bij vrouwelijke dieren.
o Bij reu is het mogelijk dit uit te voeren zonder sedatie, maar oppervlakkige/lokale anesthesie
(lidocaïne spray) is wel gewenst.
o Bij sommige katers en teven kan het ook soms zonder sedatie
o Poezen worden altijd gesedeerd (maar de meeste katers ook)
• Neem voldoende materiaal af (halve reageerbuis).
• Kwantificatie heel belangrijk (vanwege contaminatie)

 Nadelen:
Soms wel contaminatie door eigen flora → interpretatie lastig:
• Bacteriën die normaal aanwezig zijn in de vagina, distale urethra en preputium, zijn ook de
bacteriën die cystitis kunnen veroorzaken
Mogelijkheid op blaasinfectie door bacteriën van buitenaf
2