Media en Maatschappij
Media & Society - Carah & Louw
Introduction
In het onderzoeksveld van media en culturele productie wordt het encoderen en decoderen van
betekenis als conceptueel schema gebruikt; betekenissen worden gecreëerd en geencodeerd in een
institutionele, sociale context, overgebracht door technische middelen en ontvangen en
gedecodeerd in een andere context; verschillende delen in het proces van gemedieerde
communicatie zijn belangrijk, maar geen enkel deel domineert de andere delen
- Coderen productie van de boodschap door middel van verbale en non-verbale symbolen
- Decoderen interpretatie van de boodschap door het publiek; de boodschap kan anders worden
geïnterpreteerd dan de maker voor ogen had
Dit onderzoeksveld richt zich zowel op het creëren, encoderen en verspreiden van betekenissen als
op het ontvangen, decoderen en recirculeren ervan
Twee fundamentele begrippen
- Betekenis mensen gebruiken betekenissen om hun percepties, intenties, gevoelens en acties uit te
drukken; betekenissen krijgen vorm in taal, afbeeldingen, gebaren en rituelen; ze geven aan hoe we
onszelf, elkaar en de wereld waarin we leven begrijpen; betekenissen worden gecreëerd door te
onderhandelen met elkaar om zo sociale relaties, instituties en gedeelde manieren van leven te
creëren
- Macht het vermogen om jouw wil te realiseren tegen de wil van anderen in; relaties tussen mensen
worden gekarakteriseerd door de strijd om materiële, economische, politieke, symbolische en
culturele bronnen
Het verkrijgen en behouden van macht hangt af van de capaciteit om betekenis te beheersen; in elke
samenleving kunnen relaties tussen groepen, communicatiemiddelen en communicatiestromen
worden waargenomen
Drie begrippen die te maken hebben met de relatie tussen betekenis en macht
- Ideologie framework van ideeën op basis waarvan mensen beslissingen maken en zich gedragen; de
verzameling normen, waarden en betekenissen die ons begrip van de wereld om ons heen
produceert
- Hegemonie culturele toestand waarin een specifieke manier van leven en de daarmee
geassocieerde ideeën, identiteiten en betekenissen worden geaccepteerd als natuurlijk,
onvermijdelijk en common sense door een populatie; continu proces waarbij de elite de macht
behoudt door deze vanzelfsprekendheden te circuleren en anderen ervan te overtuigen
- Discourse systeem van betekenissen en ideeën dat regels, procedures en praktijken van een
samenleving informeert; sommige manieren van leven worden geaccepteerd en sommige niet;
manier waarop macht vorm krijgt in taal
Het uitoefenen van macht hangt deels af van de capaciteit om de creatie van representaties en
identiteiten te beheersen
- Representatie sociale proces waarin betekenissen worden gemaakt en uitgewisseld; mensen
gebruiken media om een visie op de realiteit te construeren; hoe mensen de wereld begrijpen,
bepaalt hoe zij handelen in de wereld
1
,- Identiteit proces van het vinden van onszelf, en het positioneren van onszelf, in de sociale wereld
en haar machtsverhoudingen; identiteit wordt geproduceerd door representaties
In de 20ste eeuw werd er gericht op de industrialisatie van het maken van betekenis; content werd
geproduceerd voor het massapubliek op basis van sociale, politieke, economische en technologische
factoren; via massamedia (radio, televisie, etc.) wordt één stroom van content naar een
massapubliek overgebracht
Cultuurindustrie bestaat uit een reeks van instituties die betekenis maken en gebruiken om grote
populaties te vormen en te beheren (scholen, universiteiten, media- en cultuurindustrieën, etc.)
Naties probeerden coherente collectieve identiteiten te ontwikkelen; industriële fabrieken
produceerden een gestandaardiseerde set van producten; de cultuurindustrie maakt gebruik van
professionele communicatoren wiens taak het is om betekenissen te maken en te beheren
Visies op macht
- Volgens kritische, dystopische visies bestaat het publiek uit passieve ontvangers van betekenissen
die worden gemanipuleerd en beheerst door machtige groepen
VB. fascistische, communistische samenlevingen demonstreren de macht die industriële,
culturele productie heeft om enorme groepen te leiden
- Meer genuanceerde visies laten zien dat de industriële productie de culturele wereld vormt waarin
mensen leven; media bepalen niet hoe mensen denken, maar ze geven aan hoe ze moeten denken
Media industrieën spelen een kritische rol in het creëren van een frame waardoor mensen de wereld
zien en voorzien hun van symbolische bronnen die mensen gebruiken om hun identiteiten te vormen
- Hedendaagse visies richten zich op de actieve participatie van publieken in het ontvangen en
circuleren van betekenis; het publiek kan betekenissen op verschillende manieren interpreteren, wat
aantoont dat de cultuurindustrie niet zoveel macht op hun uitoefent als voorheen werd gedacht
In de afgelopen decennia is de cultuurindustrie interactief geworden; publieken participeren in het
produceren en circuleren van betekenissen, dus ook ‘gewone’ mensen kunnen betekenis maken en
verspreiden
Door de ontwikkeling van interactieve technologieën is de rol die de cultuurindustrie speelt in ons
alledaagse leven enorm uitgebreid; de opkomst van de interactieve cultuurindustrie past binnen de
ontwikkeling van een globale, genetwerkte vorm van kapitalisme; er worden niet meer alleen
gestandaardiseerde producten voor de massa gemaakt, maar de markt spitst zich steeds meer toe op
het individu
Televisie illustreert de massa cultuurindustrie
Op de televisie ziet iedereen dezelfde betekenissen op hetzelfde moment vanaf een vaststaande
locatie (woonkamer); de televisie vormt een collectieve identiteit en manieren voor populaties om te
leven; via dit medium kan controle worden uitgeoefend op de samenleving
Smartphone illustreert de genetwerkte cultuurindustrie
Op smartphones komen mensen in aanraking met verschillende betekenissen afgestemd op hun
identiteit en plek in de sociale wereld; de stroom van betekenissen reflecteert de interesses van het
2
,individu; ook zijn smartphones draagbaar en kunnen mensen deze dus op verschillende momenten
en plekken gebruiken
Hoewel interactieve media mogelijkheden bieden voor participatie van individuen, worden ze ook
bekritiseerd voor de manier waarop ze informatie verzamelen en gebruiken om meer controle uit te
oefenen op de samenleving
Kritische theorieën gaan over hoe macht een rol speelt bij de constructie van sociale relaties en hoe
media een rol spelen in het vormen van onze sociale wereld; deze theorieën bieden manieren om de
relatie tussen betekenis en macht te begrijpen; populaties zijn het makkelijkst te organiseren
wanneer ze toestemming geven en participeren in gevestigde machtsrelaties
Vijf elementen die een wetenschappelijk artikel moet bevatten
- Belangrijke vraag of claim
- Positie in het academisch debat
- Verklaring van de onderzoeksmethode of -benadering
- Presentatie van de resultaten met bewijs
- Implicaties van en bijdragen aan het onderzoeksgebied
Een ander belangrijk element is het plaatsen van het journalistieke artikel binnen een breder
wetenschappelijk debat
H1 Meaning, Representation and Power
Bij onze geboorte worden we geleidelijk gesocialiseerd in taal en betekenis door de taal die we leren
spreken, de cultuur die onze visie op de wereld vormt en de ideeën die we leren voorafgaand aan
onze aankomst in de wereld; clusters van ideeën, betekenissen en praktijken worden geïdentificeerd
als samenlevingen en culturen
Durham-Peters (1999) mensen werden vroeger al ‘sprekende dieren’ genoemd door Aristoteles,
maar pas sinds de 19de eeuw erkennen we zelf ons vermogen om te communiceren
Communicatie is centraal komen te staan in de ontwikkeling van de samenleving, cultuur en politiek
Ieder individu dat communiceert, bevindt zich in een netwerk van sociale relaties op een specifieke
plek en in een specifieke tijd; iedereen heeft verschillende capaciteiten om zich aan te passen, te
onderhandelen of te verzetten tegen de productie en verspreiding van betekenissen die onze levens
en identiteiten vormen
Degenen die meer macht bezitten, zijn beter in staat betekenissen te creëren en te verspreiden,
omdat ze meer controle kunnen uitoefenen op communicatieve instituten en praktijken
Om de betekenisproductie en de betekenis zelf in kaart te kunnen brengen, moet er rekening
worden gehouden met de tijd, plaats en machtsrelaties waarin betekenissen zijn ingebed
Macht kan gedefinieerd worden als het vermogen om te krijgen wat je wilt wanneer je met anderen
interacteert; Weber (1978) omschrijft macht als het in staat zijn jouw wil te realiseren, zelfs tegen het
verzet van anderen; volgens Lukes (1974) is macht de subtiele capaciteit om conflicten te voorkomen
door te vermijden dat tegenstrijdige opvattingen ontstaan
3
, Drie problemen bij het definiëren van macht
- Wat is de relatie tussen macht en sociale elites?
Mediaproductie wordt gebruikt door machtige groepen om macht te behouden; dit betekent echter
niet dat ze media kunnen gebruiken om directe manipulatieve controle uit te oefenen op mensen;
hoewel machtige groepen media gebruiken om geprefereerde meningen te creëren en te
verspreiden, kunnen ze niet garanderen dat deze betekenissen doen wat bedoeling was
Drie benaderingen weergeven de relatie tussen macht en sociale elites
• Dahl’s pluralist model er is geen verenigde elite, omdat macht is verdeeld binnen een
democratie; de samenleving bestaat uit verschillende belangengroepen, zonder een
duidelijke elite; er is geen sprake van een machtige groep die alles over andere groepen
bepaalt; de samenleving bestaat uit gefragmenteerde, concurrerende belangen
§ Probleem is dat dit model het bestaan van elites ontkent
• Mills’ power elite model kleine groep mensen van de samenleving bezit macht; de
samenleving is hiërarchisch gestructureerd, met een kleine verenigde elite die de rest van de
samenleving beveelt
§ Probleem is dat het bestaan van elites geen noodzakelijke voorwaarde is voor het
menselijke bestaan; er bestaan contexten waarin macht anders is verdeeld
• Hegemonic dominance model hegemonie verwijst naar de vestiging van een cultuur,
bestaand uit ideeën, praktijken en waarden, als common sense; hegemoniale ideeën zijn de
ideeën waar mensen mee in hebben gestemd
VB. in de westerse samenleving staan kapitalisme, democratie en liberalisme centraal
Zowel elites als non-elites zijn deel van een complexe pluralistische competitie voor
materiële en culturele bronnen en macht; media worden gebruikt als middel om macht te
verkrijgen en te behouden
Gramsci’s (1971) hegemoniale strijd wordt beschreven als de interactie tussen verschillende
concurrerende belangengroepen
Tegenwoordig wordt er rekening gehouden met de belangen van iedereen in de samenleving bij het
creëren en behouden van hegemonieën
- Waar komt macht vandaan?
Er zijn drie verklaringen voor de bron van macht
• Toegang tot materiële en culturele bronnen om jouw wil te realiseren en instemming van
anderen te verkrijgen; dit betreft ook het gebruik van dreigementen of geweld
• Bezetting van sociale posities die jouw capaciteit versterken om jouw wil te realiseren,
anderen dit te laten navolgen en het handelingsvermogen van anderen te beperken
• Gebruik en beheersing van taal om sociale relaties te structureren
Kortom, macht wordt afgeleid van de toegang tot economische en culturele bronnen, sociale posities
en het vermogen om taal te beheersen
Om macht te verkrijgen en te behouden, gaan mensen op zoek naar instituties die licentie hebben op
het creëren en verspreiden van betekenis (culturele bronnen als onderwijsinstituties, media, etc.)
Credentials zijn criteria van instituten die de toegang bepalen
VB. om docent te worden, moet je gekwalificeerd zijn en aan bepaalde eisen voldoen
Media kunnen mensen positioneren (goed, slecht, belangrijk, geloofwaardig, etc.); door selectief
aandacht op mensen te richten worden hun ideeën versterkt of ontkracht
4
Media & Society - Carah & Louw
Introduction
In het onderzoeksveld van media en culturele productie wordt het encoderen en decoderen van
betekenis als conceptueel schema gebruikt; betekenissen worden gecreëerd en geencodeerd in een
institutionele, sociale context, overgebracht door technische middelen en ontvangen en
gedecodeerd in een andere context; verschillende delen in het proces van gemedieerde
communicatie zijn belangrijk, maar geen enkel deel domineert de andere delen
- Coderen productie van de boodschap door middel van verbale en non-verbale symbolen
- Decoderen interpretatie van de boodschap door het publiek; de boodschap kan anders worden
geïnterpreteerd dan de maker voor ogen had
Dit onderzoeksveld richt zich zowel op het creëren, encoderen en verspreiden van betekenissen als
op het ontvangen, decoderen en recirculeren ervan
Twee fundamentele begrippen
- Betekenis mensen gebruiken betekenissen om hun percepties, intenties, gevoelens en acties uit te
drukken; betekenissen krijgen vorm in taal, afbeeldingen, gebaren en rituelen; ze geven aan hoe we
onszelf, elkaar en de wereld waarin we leven begrijpen; betekenissen worden gecreëerd door te
onderhandelen met elkaar om zo sociale relaties, instituties en gedeelde manieren van leven te
creëren
- Macht het vermogen om jouw wil te realiseren tegen de wil van anderen in; relaties tussen mensen
worden gekarakteriseerd door de strijd om materiële, economische, politieke, symbolische en
culturele bronnen
Het verkrijgen en behouden van macht hangt af van de capaciteit om betekenis te beheersen; in elke
samenleving kunnen relaties tussen groepen, communicatiemiddelen en communicatiestromen
worden waargenomen
Drie begrippen die te maken hebben met de relatie tussen betekenis en macht
- Ideologie framework van ideeën op basis waarvan mensen beslissingen maken en zich gedragen; de
verzameling normen, waarden en betekenissen die ons begrip van de wereld om ons heen
produceert
- Hegemonie culturele toestand waarin een specifieke manier van leven en de daarmee
geassocieerde ideeën, identiteiten en betekenissen worden geaccepteerd als natuurlijk,
onvermijdelijk en common sense door een populatie; continu proces waarbij de elite de macht
behoudt door deze vanzelfsprekendheden te circuleren en anderen ervan te overtuigen
- Discourse systeem van betekenissen en ideeën dat regels, procedures en praktijken van een
samenleving informeert; sommige manieren van leven worden geaccepteerd en sommige niet;
manier waarop macht vorm krijgt in taal
Het uitoefenen van macht hangt deels af van de capaciteit om de creatie van representaties en
identiteiten te beheersen
- Representatie sociale proces waarin betekenissen worden gemaakt en uitgewisseld; mensen
gebruiken media om een visie op de realiteit te construeren; hoe mensen de wereld begrijpen,
bepaalt hoe zij handelen in de wereld
1
,- Identiteit proces van het vinden van onszelf, en het positioneren van onszelf, in de sociale wereld
en haar machtsverhoudingen; identiteit wordt geproduceerd door representaties
In de 20ste eeuw werd er gericht op de industrialisatie van het maken van betekenis; content werd
geproduceerd voor het massapubliek op basis van sociale, politieke, economische en technologische
factoren; via massamedia (radio, televisie, etc.) wordt één stroom van content naar een
massapubliek overgebracht
Cultuurindustrie bestaat uit een reeks van instituties die betekenis maken en gebruiken om grote
populaties te vormen en te beheren (scholen, universiteiten, media- en cultuurindustrieën, etc.)
Naties probeerden coherente collectieve identiteiten te ontwikkelen; industriële fabrieken
produceerden een gestandaardiseerde set van producten; de cultuurindustrie maakt gebruik van
professionele communicatoren wiens taak het is om betekenissen te maken en te beheren
Visies op macht
- Volgens kritische, dystopische visies bestaat het publiek uit passieve ontvangers van betekenissen
die worden gemanipuleerd en beheerst door machtige groepen
VB. fascistische, communistische samenlevingen demonstreren de macht die industriële,
culturele productie heeft om enorme groepen te leiden
- Meer genuanceerde visies laten zien dat de industriële productie de culturele wereld vormt waarin
mensen leven; media bepalen niet hoe mensen denken, maar ze geven aan hoe ze moeten denken
Media industrieën spelen een kritische rol in het creëren van een frame waardoor mensen de wereld
zien en voorzien hun van symbolische bronnen die mensen gebruiken om hun identiteiten te vormen
- Hedendaagse visies richten zich op de actieve participatie van publieken in het ontvangen en
circuleren van betekenis; het publiek kan betekenissen op verschillende manieren interpreteren, wat
aantoont dat de cultuurindustrie niet zoveel macht op hun uitoefent als voorheen werd gedacht
In de afgelopen decennia is de cultuurindustrie interactief geworden; publieken participeren in het
produceren en circuleren van betekenissen, dus ook ‘gewone’ mensen kunnen betekenis maken en
verspreiden
Door de ontwikkeling van interactieve technologieën is de rol die de cultuurindustrie speelt in ons
alledaagse leven enorm uitgebreid; de opkomst van de interactieve cultuurindustrie past binnen de
ontwikkeling van een globale, genetwerkte vorm van kapitalisme; er worden niet meer alleen
gestandaardiseerde producten voor de massa gemaakt, maar de markt spitst zich steeds meer toe op
het individu
Televisie illustreert de massa cultuurindustrie
Op de televisie ziet iedereen dezelfde betekenissen op hetzelfde moment vanaf een vaststaande
locatie (woonkamer); de televisie vormt een collectieve identiteit en manieren voor populaties om te
leven; via dit medium kan controle worden uitgeoefend op de samenleving
Smartphone illustreert de genetwerkte cultuurindustrie
Op smartphones komen mensen in aanraking met verschillende betekenissen afgestemd op hun
identiteit en plek in de sociale wereld; de stroom van betekenissen reflecteert de interesses van het
2
,individu; ook zijn smartphones draagbaar en kunnen mensen deze dus op verschillende momenten
en plekken gebruiken
Hoewel interactieve media mogelijkheden bieden voor participatie van individuen, worden ze ook
bekritiseerd voor de manier waarop ze informatie verzamelen en gebruiken om meer controle uit te
oefenen op de samenleving
Kritische theorieën gaan over hoe macht een rol speelt bij de constructie van sociale relaties en hoe
media een rol spelen in het vormen van onze sociale wereld; deze theorieën bieden manieren om de
relatie tussen betekenis en macht te begrijpen; populaties zijn het makkelijkst te organiseren
wanneer ze toestemming geven en participeren in gevestigde machtsrelaties
Vijf elementen die een wetenschappelijk artikel moet bevatten
- Belangrijke vraag of claim
- Positie in het academisch debat
- Verklaring van de onderzoeksmethode of -benadering
- Presentatie van de resultaten met bewijs
- Implicaties van en bijdragen aan het onderzoeksgebied
Een ander belangrijk element is het plaatsen van het journalistieke artikel binnen een breder
wetenschappelijk debat
H1 Meaning, Representation and Power
Bij onze geboorte worden we geleidelijk gesocialiseerd in taal en betekenis door de taal die we leren
spreken, de cultuur die onze visie op de wereld vormt en de ideeën die we leren voorafgaand aan
onze aankomst in de wereld; clusters van ideeën, betekenissen en praktijken worden geïdentificeerd
als samenlevingen en culturen
Durham-Peters (1999) mensen werden vroeger al ‘sprekende dieren’ genoemd door Aristoteles,
maar pas sinds de 19de eeuw erkennen we zelf ons vermogen om te communiceren
Communicatie is centraal komen te staan in de ontwikkeling van de samenleving, cultuur en politiek
Ieder individu dat communiceert, bevindt zich in een netwerk van sociale relaties op een specifieke
plek en in een specifieke tijd; iedereen heeft verschillende capaciteiten om zich aan te passen, te
onderhandelen of te verzetten tegen de productie en verspreiding van betekenissen die onze levens
en identiteiten vormen
Degenen die meer macht bezitten, zijn beter in staat betekenissen te creëren en te verspreiden,
omdat ze meer controle kunnen uitoefenen op communicatieve instituten en praktijken
Om de betekenisproductie en de betekenis zelf in kaart te kunnen brengen, moet er rekening
worden gehouden met de tijd, plaats en machtsrelaties waarin betekenissen zijn ingebed
Macht kan gedefinieerd worden als het vermogen om te krijgen wat je wilt wanneer je met anderen
interacteert; Weber (1978) omschrijft macht als het in staat zijn jouw wil te realiseren, zelfs tegen het
verzet van anderen; volgens Lukes (1974) is macht de subtiele capaciteit om conflicten te voorkomen
door te vermijden dat tegenstrijdige opvattingen ontstaan
3
, Drie problemen bij het definiëren van macht
- Wat is de relatie tussen macht en sociale elites?
Mediaproductie wordt gebruikt door machtige groepen om macht te behouden; dit betekent echter
niet dat ze media kunnen gebruiken om directe manipulatieve controle uit te oefenen op mensen;
hoewel machtige groepen media gebruiken om geprefereerde meningen te creëren en te
verspreiden, kunnen ze niet garanderen dat deze betekenissen doen wat bedoeling was
Drie benaderingen weergeven de relatie tussen macht en sociale elites
• Dahl’s pluralist model er is geen verenigde elite, omdat macht is verdeeld binnen een
democratie; de samenleving bestaat uit verschillende belangengroepen, zonder een
duidelijke elite; er is geen sprake van een machtige groep die alles over andere groepen
bepaalt; de samenleving bestaat uit gefragmenteerde, concurrerende belangen
§ Probleem is dat dit model het bestaan van elites ontkent
• Mills’ power elite model kleine groep mensen van de samenleving bezit macht; de
samenleving is hiërarchisch gestructureerd, met een kleine verenigde elite die de rest van de
samenleving beveelt
§ Probleem is dat het bestaan van elites geen noodzakelijke voorwaarde is voor het
menselijke bestaan; er bestaan contexten waarin macht anders is verdeeld
• Hegemonic dominance model hegemonie verwijst naar de vestiging van een cultuur,
bestaand uit ideeën, praktijken en waarden, als common sense; hegemoniale ideeën zijn de
ideeën waar mensen mee in hebben gestemd
VB. in de westerse samenleving staan kapitalisme, democratie en liberalisme centraal
Zowel elites als non-elites zijn deel van een complexe pluralistische competitie voor
materiële en culturele bronnen en macht; media worden gebruikt als middel om macht te
verkrijgen en te behouden
Gramsci’s (1971) hegemoniale strijd wordt beschreven als de interactie tussen verschillende
concurrerende belangengroepen
Tegenwoordig wordt er rekening gehouden met de belangen van iedereen in de samenleving bij het
creëren en behouden van hegemonieën
- Waar komt macht vandaan?
Er zijn drie verklaringen voor de bron van macht
• Toegang tot materiële en culturele bronnen om jouw wil te realiseren en instemming van
anderen te verkrijgen; dit betreft ook het gebruik van dreigementen of geweld
• Bezetting van sociale posities die jouw capaciteit versterken om jouw wil te realiseren,
anderen dit te laten navolgen en het handelingsvermogen van anderen te beperken
• Gebruik en beheersing van taal om sociale relaties te structureren
Kortom, macht wordt afgeleid van de toegang tot economische en culturele bronnen, sociale posities
en het vermogen om taal te beheersen
Om macht te verkrijgen en te behouden, gaan mensen op zoek naar instituties die licentie hebben op
het creëren en verspreiden van betekenis (culturele bronnen als onderwijsinstituties, media, etc.)
Credentials zijn criteria van instituten die de toegang bepalen
VB. om docent te worden, moet je gekwalificeerd zijn en aan bepaalde eisen voldoen
Media kunnen mensen positioneren (goed, slecht, belangrijk, geloofwaardig, etc.); door selectief
aandacht op mensen te richten worden hun ideeën versterkt of ontkracht
4
