GEZONDHEIDSPSYCHOLOGIE
SAMENVATTING
LEERJAAR 1, KWARTIEL 3 (2019-2020)
BOEK: GEZONHEIDSPSYCHOLOGIE, 4 E EDITIE
INHOUDSOPGAVE:
Hoofdstuk 1:
1.1 Wat is gezondheid? Veranderde perspectieven
1.2 Individuele, culturele en leeftijd gerelateerde perspectieven op
gezondheid
1.3 Wat is gezondheidspsychologie?
Hoofdstuk 2:
2.1 Gezondheidsverschillen
2.2 Minderheidsstatus en gezondheid
2.3 Geslacht en gezondheid
Hoofdstuk 3:
3.1 Wat is gezondheidsbevorderend gedrag?
3.2 Roken, drinken en gebruik van illegale drugs
3.3 Onbeschermd seksueel gedrag
3.4 Ongezond voedingspatroon
3.5 Overgewicht
hoofdstuk 4:
4.1 Compliantgedrag
4.2 Gezonde voeding
4.3 Lichaamsbeweging
4.4 Gezondheidsscreening
4.5 vaccinatie
Hoofdstuk 5:
5.2 Modellen van gezondheidsgedrag
5.3 Sociale en cognitieve modellen van gedragsverandering
5.4.1 Het transtheoretische model (TTM)
Hoofdstuk 6:
6.1 Het ontwikkelen van interventies voor de volksgezondheid
6.2 Strategieën om risicogedrag te veranderen
Hoofdstuk 10:
10.1 Concepten van stress
10.2 Typen stress
10.3 Stress als fysiologische reactie
10.4 Het verband tussen stress en ziekte
Hoofdstuk 11:
11.1 wat is coping?
11.2 Stress, persoonlijkheid en ziektes
11.3 Stress en cognities
, 11.4 Stress en emoties
11.5 Sociale steun en stress
Hoofdstuk 13:
13.1 De impact van ziekte
13.2 Omgaan met ziekte
13.3 Ziekte en kwaliteit van leven
13.4 Het meten van de kwaliteit van leven
Hoofdstuk 15:
15.1 De pijnbeleving
15.2 Biologische modellen voor pijn
15.3 Een psychobiologisch theorie over pijn
15.4 Toekomstige inzichten in pijn – de neuromatrix
15.5 Mensen leren met pijn om te gaan
Depressiepreventie:
4 Naar een integrale visie op leefstijl een psychisch welbevinden
HOOFDSTUK 1; WAT IS GEZONDHEID?
1.1 WAT IS GEZONDHEID? VERANDERDE PERSPECTIEVEN
,Gezondheid heeft lichamelijke en geestelijke aspecten. Van oudsher hebben
mensen een relatie gezien tussen geest, god(en) en fysieke gesteldheid.
1.1.1 RELATIE TUSSEN LICHAAM EN GEEST
Oude verklaring; ziekte zou een straf van de goden zijn.
In de geschriften van het oude Griekenland zien we nieuwe verklaringen voor
gezondheid. Ziekten worden niet langer aan kwade geesten of goden
toegeschreven. Hippocrates, een Griekse arts uit de oudheid, schreef de ziekte
toe aan een verstoord evenwicht tussen vier circulerende lichaamsvloeistoffen,
de zogenoemde humores: gele gal, slijm, bloed en zwart gal. Als ziekte optraden
werd dit door externe pathogenen verstoord. De humores waren gerelateerd aan
seizoenswisselingen; slijm = winter, bloed = voorjaar, zwart gal= herfst. Geel gal
= voorjaar. Hippocrates beschouwde het lichaam en geest als een eenheid.
Galenus, een invloedrijke Griekse arts in het oude Rome. Hij dacht dat er een
lichamelijke of pathologische basis was voor alle ziekten. Hij geloofde dat de vier
lichamelijke humores ten grondslag lagen aan de vier temperamenten en dat
deze temperamenten bijdroegen aan het krijgen van specifieke ziekten. Er werd
niet gedacht dat de geest zelf een rol speelde in de etiologie van zieken.
De ideeën van Hippocrates en Galenus zouden het denken over ziekten en
gezondheid nog vele eeuwen beheersen, tot de 18e eeuw toen de organische
geneeskunde en in het bijzonder de cellulaire pathologie werd ontwikkeld en de
humorale basis hierdoor niet meer werden ondersteund.
Vroege middeleeuwen: ziekte werd gezien als een straf van god voor vergrijpen
of als gevolg van kwade geesten die de ziek binnendrongen. Hield stand tot de
vroege 14e en 15e eeuw.
Tijdens de renaissance werd het individuele denken belangrijke en werd het
religieuze perspectief er een van vele. De wetenschappelijke revolutie leidde tot
een enorme groei in theoretische kennis, natuurwetenschappelijk onderzoek en
ontwikkelingen in de lichamelijke geneeskunde.
In het begin van de 17e eeuw stelde de Franse filosoof René Descartes evenals
de oude Grieken dat lichaam en geest afzonderlijke entiteiten waren. Descartes
stelde ook dat er interactie mogelijk was tussen de twee ''domeinen'', hoewel er
aanvankelijk slechts beperkt inzicht was in de wijze waarom interacties tussen
lichaam en geest konden plaatsvinden. Dit wordt dualisme genoemd, waarbij de
geest wordt beschouwd als 'niet-materieel' en het lichaam als 'materieel'.
Volgens het dualistisch denken zijn het materiële en het niet-materiële
onafhankelijk van elkaar. Dualisten ontwikkelden de idee van het lichaam als
machine, dat alleen kon worden doorgrond in termen van zijn onderdelen en
waarbij inzicht in ziekten werd verkregen via het bestuderen van cellulaire en
fysiologische processen. Tijdens deze eeuwen werd de behandelingen
technischer, meer gericht op diagnostiek en op de beschikbare lichamelijke
bewijzen.
1.1.2 BIOMEDISCH MODEL
In het biomedisch ziektemodel wordt gezondheid gedefinieerd als afwezigheid
van ziekte. Dit model wordt ook het diagnose-receptmodel genoemd. Volgens dit
model heeft een ziekte een oorzaak die via medische interventie kan worden
genezen.
Aangenomen wordt dat het wegnemen van de oorzaak van de ziekte zal leiden
tot het verdwijnen van de symptomen en dus herstel van de gezondheid. Het
biomedische model wordt reductionistisch genoemd: het reduceert de geest, het
lichaam en het menselijk gedrag tot lichaamscellen of tot neutrale of
biomedische activiteit, en verklaart probleem ook alleen op dit niveau.
,1.1.3 VRAAGTEKENS BIJ DUALISME: PSYCHOSOCIALE MODELLEN VOOR
GEZONDHEID EN ZIEKTE
Veel ziekten hebben organische oorzaken, maar veroorzaken unieke individuele
reacties.
Sigmund Freud heeft het probleem van lichaam en geest opnieuw gedefinieerd
als een probleem van bewustzijn. Hij postuleerde het bestaan van een
'onbewuste geest' die zichtbaar werd bij een aandoening die hij
'conversiehysterie' noemde.
Freuds werk en onderzoek leidden uiteindelijk tot het ontwikkelen van het gebied
van de psychosomatische geneeskunde.
1.1.4 BIOPSYCHOSOCIAAL ZIEKTEMODEL
In tegenstelling tot het biomedisch model neemt het biopsychosociaal model in
de beoordeling van de gezondheid nadrukkelijk de subjectiviteit of beleving mee.
Sociale en culturele factoren bepalen mede of iemand ziek te noemen is of zich
ziek voelt. Dit model wijst het biomedisch model niet af, maar verrijkt het met de
interactie tussen biologische processen en psychologische en sociale invloeden.
Positieve gezondheid (Huber) = Gezondheid is niet de afwezigheid van ziekte,
maar het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale
uitdagingen van het leven om te gaan en zo veel mogelijk eigen regie te voeren.
Voor het meten van gezondheid onderscheid Huber lichaamsfuncties, mentale
functies/beleving, spiritueel/extentiële dimensie, kwaliteit van leven, sociaal-
maatschappelijke participatie en dagelijks functioneren.
Poisz, Caris en Lapré vinden deze definitie te breed. Ze maken in hun artikel
onder anderen onderscheid tussen gezondheid als toestand en gezondheid als
gedrag.
Rademaker (2016) wijst op de overschatting van zieke mensen die de regie niet
kunnen voeren.
1.1.5 GEDRAG, DOOD EN ZIEKTE
----
1.2 INDIVIDUELE, CULTURELE EN LEEFTIJD GERELATEERDE
PERSPECTIEVEN OP GEZONDHEID
1.2.1 LEKENTHEORIEËN OVER GEZONDHEID
Een eerste groot onderzoek naar de sociale representatie van gezondheid werd
verricht door Barbara Bauman. Zij stelde aan een populatie patiënten met een
ernstige ziekte de vraag; ‘’wat betekend gezondheid voor u?’’ antwoorden:
1. Gezondheid betekent ‘een overwegend gevoel van welzijn’
2. Gezondheid heeft te maken met ‘de afwezigheid van symptomen van
ziekte’
3. Gezondheid is zichtbaar in ‘de handelingen waartoe een lichamelijk gezond
persoon in staat is’.
Dezelfde vraag werd 40 jaar later gesteld door Benyamini. Aan ongeveer 500
ouderen werd gevraagd factoren te rangschikken in volgorde van belangrijkheid
voor hun subjectieve gezondheidsbeleving. De belangrijkste factoren volgens de
respondenten hadden betrekking op het lichamelijke functioneren en de vitaliteit.
Gezondheid wordt in het algemeen beschouwd als een toestand van evenwicht
tussen lichamelijke, psychologische, emotionele en sociaal welbevinden. Bennett
gebruikt deze representatie van gezondheid om onderscheid te maken tussen
gezondheid als ‘zijn’, met andere woorden zo niet ziek, dan gezond; als ‘hebben’,
, met anderen woorden gezondheid als een positief hulpmiddel of reserve; en als
‘doen’ zoals gezondheid die blijkt uit lichamelijke fitheid of lichamelijke
functioneren.
1.2.2 DEFINITIE VAN GEZONDHEID VAN DE
WERELDGEZONDHEIDSORGANISATIE
De Wereldgezondheidsorganisatie definieert gezondheid als een ‘toestand van
volledige lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn en […] niet alleen als de
afwezigheid van ziekte of invaliditeit. Volgens deze definitie hebben mensen
recht op en algeheel gevoel van welzijn, waarbij de persoon volledig functioneert.
Er zijn andere opvattingen over gezondheid; Bircher beschrijft bijv. een
contextbewuste kijk op gezondheid en definieert het als ‘een dynamische
toestand van welzijn die wordt gekarakteriseerd door een lichamelijke en
geestelijk potentieel dat voldoet aan de eisen van het leven die passen bij de
leeftijd, de cultuur en de persoonlijke verantwoordelijkheid.
1.2.3 CROSSCULTURELE PERSPECTIEVEN OP GEZONDHEID
Wat wordt beschouwd als een normale gezondheid verschild per cultuur. Het is
bovendien afhankelijk van het economische en politieke klimaat van het tijdperk
waarin de betrokkene leeft.
Westerse opvattingen over gezondheid verschillen van die in overige
samenlevingen. Chalmers merkt op dat westerse mensen de geest, het lichaam
en de ziel zodanig onderscheiden dat elk van deze terreinen aan afzonderlijke
zorgverleners wordt toegewezen.
In sommige Afrikaanse culturen is dit niet het geval; daar zij deze drie elementen
van de menselijke aard geïntegreerd, ook in de behandeling van ziekten. Bij deze
holistische benadering wordt gezondheid beschouwd als een geïntegreerde
toestand die uit deze elementen bestaat.
Uit onderzoek blijkt dat in bepaalde Afrikaanse regio’s dat groeps- of familieleden
samenwerken voor het welzijn van allen. Deze collectivistische benadering
verschilt sterk met de individualistische benadering in de westerse wereld.
We noemen het aangeven van een oorzaak van een ziekte ziekteattributie. Voor
dezelfde ziekte kunnen twee personen geheel andere redenen aangeven; Afro-
Amerikanen en Hispanics schrijven ziekten vaker toe aan externe oorzaken dan
witte Amerikanen.
1.2.4 LEVENSLOOP EN GEZONDHEID
Het psychologische welzijn en de sociale en emotionele gezondheid worden door
het proces van ouder worden beïnvloed. Bij elke levensfase zal de opvatting van
de eigen gezondheid variëren.
KINDEREN
Tijdens een normale ontwikkeling van kind tot volwassene groeit het
verstandelijk vermogen om de werkelijkheid te begrijpen. Piaget meende dat
deze cognitieve ontwikkeling in een aantal opeenvolgende, vaste stadia verloopt.
Van baby tot volwassenen doorloopt men volgens hem achtereen volgens het
sensomotorische stadium, het preoperatieve stadium, het stadium van de
concrete bijwerkingen en het stadium van abstracte bijwerkingen.
In het sensomotorische stadium verkent de baby de wereld d.m.v. zintuigelijke
waarnemingen en het maken van bewegingen.
In het preoperatieve stadium is er sprake van een magische aandoende
SAMENVATTING
LEERJAAR 1, KWARTIEL 3 (2019-2020)
BOEK: GEZONHEIDSPSYCHOLOGIE, 4 E EDITIE
INHOUDSOPGAVE:
Hoofdstuk 1:
1.1 Wat is gezondheid? Veranderde perspectieven
1.2 Individuele, culturele en leeftijd gerelateerde perspectieven op
gezondheid
1.3 Wat is gezondheidspsychologie?
Hoofdstuk 2:
2.1 Gezondheidsverschillen
2.2 Minderheidsstatus en gezondheid
2.3 Geslacht en gezondheid
Hoofdstuk 3:
3.1 Wat is gezondheidsbevorderend gedrag?
3.2 Roken, drinken en gebruik van illegale drugs
3.3 Onbeschermd seksueel gedrag
3.4 Ongezond voedingspatroon
3.5 Overgewicht
hoofdstuk 4:
4.1 Compliantgedrag
4.2 Gezonde voeding
4.3 Lichaamsbeweging
4.4 Gezondheidsscreening
4.5 vaccinatie
Hoofdstuk 5:
5.2 Modellen van gezondheidsgedrag
5.3 Sociale en cognitieve modellen van gedragsverandering
5.4.1 Het transtheoretische model (TTM)
Hoofdstuk 6:
6.1 Het ontwikkelen van interventies voor de volksgezondheid
6.2 Strategieën om risicogedrag te veranderen
Hoofdstuk 10:
10.1 Concepten van stress
10.2 Typen stress
10.3 Stress als fysiologische reactie
10.4 Het verband tussen stress en ziekte
Hoofdstuk 11:
11.1 wat is coping?
11.2 Stress, persoonlijkheid en ziektes
11.3 Stress en cognities
, 11.4 Stress en emoties
11.5 Sociale steun en stress
Hoofdstuk 13:
13.1 De impact van ziekte
13.2 Omgaan met ziekte
13.3 Ziekte en kwaliteit van leven
13.4 Het meten van de kwaliteit van leven
Hoofdstuk 15:
15.1 De pijnbeleving
15.2 Biologische modellen voor pijn
15.3 Een psychobiologisch theorie over pijn
15.4 Toekomstige inzichten in pijn – de neuromatrix
15.5 Mensen leren met pijn om te gaan
Depressiepreventie:
4 Naar een integrale visie op leefstijl een psychisch welbevinden
HOOFDSTUK 1; WAT IS GEZONDHEID?
1.1 WAT IS GEZONDHEID? VERANDERDE PERSPECTIEVEN
,Gezondheid heeft lichamelijke en geestelijke aspecten. Van oudsher hebben
mensen een relatie gezien tussen geest, god(en) en fysieke gesteldheid.
1.1.1 RELATIE TUSSEN LICHAAM EN GEEST
Oude verklaring; ziekte zou een straf van de goden zijn.
In de geschriften van het oude Griekenland zien we nieuwe verklaringen voor
gezondheid. Ziekten worden niet langer aan kwade geesten of goden
toegeschreven. Hippocrates, een Griekse arts uit de oudheid, schreef de ziekte
toe aan een verstoord evenwicht tussen vier circulerende lichaamsvloeistoffen,
de zogenoemde humores: gele gal, slijm, bloed en zwart gal. Als ziekte optraden
werd dit door externe pathogenen verstoord. De humores waren gerelateerd aan
seizoenswisselingen; slijm = winter, bloed = voorjaar, zwart gal= herfst. Geel gal
= voorjaar. Hippocrates beschouwde het lichaam en geest als een eenheid.
Galenus, een invloedrijke Griekse arts in het oude Rome. Hij dacht dat er een
lichamelijke of pathologische basis was voor alle ziekten. Hij geloofde dat de vier
lichamelijke humores ten grondslag lagen aan de vier temperamenten en dat
deze temperamenten bijdroegen aan het krijgen van specifieke ziekten. Er werd
niet gedacht dat de geest zelf een rol speelde in de etiologie van zieken.
De ideeën van Hippocrates en Galenus zouden het denken over ziekten en
gezondheid nog vele eeuwen beheersen, tot de 18e eeuw toen de organische
geneeskunde en in het bijzonder de cellulaire pathologie werd ontwikkeld en de
humorale basis hierdoor niet meer werden ondersteund.
Vroege middeleeuwen: ziekte werd gezien als een straf van god voor vergrijpen
of als gevolg van kwade geesten die de ziek binnendrongen. Hield stand tot de
vroege 14e en 15e eeuw.
Tijdens de renaissance werd het individuele denken belangrijke en werd het
religieuze perspectief er een van vele. De wetenschappelijke revolutie leidde tot
een enorme groei in theoretische kennis, natuurwetenschappelijk onderzoek en
ontwikkelingen in de lichamelijke geneeskunde.
In het begin van de 17e eeuw stelde de Franse filosoof René Descartes evenals
de oude Grieken dat lichaam en geest afzonderlijke entiteiten waren. Descartes
stelde ook dat er interactie mogelijk was tussen de twee ''domeinen'', hoewel er
aanvankelijk slechts beperkt inzicht was in de wijze waarom interacties tussen
lichaam en geest konden plaatsvinden. Dit wordt dualisme genoemd, waarbij de
geest wordt beschouwd als 'niet-materieel' en het lichaam als 'materieel'.
Volgens het dualistisch denken zijn het materiële en het niet-materiële
onafhankelijk van elkaar. Dualisten ontwikkelden de idee van het lichaam als
machine, dat alleen kon worden doorgrond in termen van zijn onderdelen en
waarbij inzicht in ziekten werd verkregen via het bestuderen van cellulaire en
fysiologische processen. Tijdens deze eeuwen werd de behandelingen
technischer, meer gericht op diagnostiek en op de beschikbare lichamelijke
bewijzen.
1.1.2 BIOMEDISCH MODEL
In het biomedisch ziektemodel wordt gezondheid gedefinieerd als afwezigheid
van ziekte. Dit model wordt ook het diagnose-receptmodel genoemd. Volgens dit
model heeft een ziekte een oorzaak die via medische interventie kan worden
genezen.
Aangenomen wordt dat het wegnemen van de oorzaak van de ziekte zal leiden
tot het verdwijnen van de symptomen en dus herstel van de gezondheid. Het
biomedische model wordt reductionistisch genoemd: het reduceert de geest, het
lichaam en het menselijk gedrag tot lichaamscellen of tot neutrale of
biomedische activiteit, en verklaart probleem ook alleen op dit niveau.
,1.1.3 VRAAGTEKENS BIJ DUALISME: PSYCHOSOCIALE MODELLEN VOOR
GEZONDHEID EN ZIEKTE
Veel ziekten hebben organische oorzaken, maar veroorzaken unieke individuele
reacties.
Sigmund Freud heeft het probleem van lichaam en geest opnieuw gedefinieerd
als een probleem van bewustzijn. Hij postuleerde het bestaan van een
'onbewuste geest' die zichtbaar werd bij een aandoening die hij
'conversiehysterie' noemde.
Freuds werk en onderzoek leidden uiteindelijk tot het ontwikkelen van het gebied
van de psychosomatische geneeskunde.
1.1.4 BIOPSYCHOSOCIAAL ZIEKTEMODEL
In tegenstelling tot het biomedisch model neemt het biopsychosociaal model in
de beoordeling van de gezondheid nadrukkelijk de subjectiviteit of beleving mee.
Sociale en culturele factoren bepalen mede of iemand ziek te noemen is of zich
ziek voelt. Dit model wijst het biomedisch model niet af, maar verrijkt het met de
interactie tussen biologische processen en psychologische en sociale invloeden.
Positieve gezondheid (Huber) = Gezondheid is niet de afwezigheid van ziekte,
maar het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale
uitdagingen van het leven om te gaan en zo veel mogelijk eigen regie te voeren.
Voor het meten van gezondheid onderscheid Huber lichaamsfuncties, mentale
functies/beleving, spiritueel/extentiële dimensie, kwaliteit van leven, sociaal-
maatschappelijke participatie en dagelijks functioneren.
Poisz, Caris en Lapré vinden deze definitie te breed. Ze maken in hun artikel
onder anderen onderscheid tussen gezondheid als toestand en gezondheid als
gedrag.
Rademaker (2016) wijst op de overschatting van zieke mensen die de regie niet
kunnen voeren.
1.1.5 GEDRAG, DOOD EN ZIEKTE
----
1.2 INDIVIDUELE, CULTURELE EN LEEFTIJD GERELATEERDE
PERSPECTIEVEN OP GEZONDHEID
1.2.1 LEKENTHEORIEËN OVER GEZONDHEID
Een eerste groot onderzoek naar de sociale representatie van gezondheid werd
verricht door Barbara Bauman. Zij stelde aan een populatie patiënten met een
ernstige ziekte de vraag; ‘’wat betekend gezondheid voor u?’’ antwoorden:
1. Gezondheid betekent ‘een overwegend gevoel van welzijn’
2. Gezondheid heeft te maken met ‘de afwezigheid van symptomen van
ziekte’
3. Gezondheid is zichtbaar in ‘de handelingen waartoe een lichamelijk gezond
persoon in staat is’.
Dezelfde vraag werd 40 jaar later gesteld door Benyamini. Aan ongeveer 500
ouderen werd gevraagd factoren te rangschikken in volgorde van belangrijkheid
voor hun subjectieve gezondheidsbeleving. De belangrijkste factoren volgens de
respondenten hadden betrekking op het lichamelijke functioneren en de vitaliteit.
Gezondheid wordt in het algemeen beschouwd als een toestand van evenwicht
tussen lichamelijke, psychologische, emotionele en sociaal welbevinden. Bennett
gebruikt deze representatie van gezondheid om onderscheid te maken tussen
gezondheid als ‘zijn’, met andere woorden zo niet ziek, dan gezond; als ‘hebben’,
, met anderen woorden gezondheid als een positief hulpmiddel of reserve; en als
‘doen’ zoals gezondheid die blijkt uit lichamelijke fitheid of lichamelijke
functioneren.
1.2.2 DEFINITIE VAN GEZONDHEID VAN DE
WERELDGEZONDHEIDSORGANISATIE
De Wereldgezondheidsorganisatie definieert gezondheid als een ‘toestand van
volledige lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn en […] niet alleen als de
afwezigheid van ziekte of invaliditeit. Volgens deze definitie hebben mensen
recht op en algeheel gevoel van welzijn, waarbij de persoon volledig functioneert.
Er zijn andere opvattingen over gezondheid; Bircher beschrijft bijv. een
contextbewuste kijk op gezondheid en definieert het als ‘een dynamische
toestand van welzijn die wordt gekarakteriseerd door een lichamelijke en
geestelijk potentieel dat voldoet aan de eisen van het leven die passen bij de
leeftijd, de cultuur en de persoonlijke verantwoordelijkheid.
1.2.3 CROSSCULTURELE PERSPECTIEVEN OP GEZONDHEID
Wat wordt beschouwd als een normale gezondheid verschild per cultuur. Het is
bovendien afhankelijk van het economische en politieke klimaat van het tijdperk
waarin de betrokkene leeft.
Westerse opvattingen over gezondheid verschillen van die in overige
samenlevingen. Chalmers merkt op dat westerse mensen de geest, het lichaam
en de ziel zodanig onderscheiden dat elk van deze terreinen aan afzonderlijke
zorgverleners wordt toegewezen.
In sommige Afrikaanse culturen is dit niet het geval; daar zij deze drie elementen
van de menselijke aard geïntegreerd, ook in de behandeling van ziekten. Bij deze
holistische benadering wordt gezondheid beschouwd als een geïntegreerde
toestand die uit deze elementen bestaat.
Uit onderzoek blijkt dat in bepaalde Afrikaanse regio’s dat groeps- of familieleden
samenwerken voor het welzijn van allen. Deze collectivistische benadering
verschilt sterk met de individualistische benadering in de westerse wereld.
We noemen het aangeven van een oorzaak van een ziekte ziekteattributie. Voor
dezelfde ziekte kunnen twee personen geheel andere redenen aangeven; Afro-
Amerikanen en Hispanics schrijven ziekten vaker toe aan externe oorzaken dan
witte Amerikanen.
1.2.4 LEVENSLOOP EN GEZONDHEID
Het psychologische welzijn en de sociale en emotionele gezondheid worden door
het proces van ouder worden beïnvloed. Bij elke levensfase zal de opvatting van
de eigen gezondheid variëren.
KINDEREN
Tijdens een normale ontwikkeling van kind tot volwassene groeit het
verstandelijk vermogen om de werkelijkheid te begrijpen. Piaget meende dat
deze cognitieve ontwikkeling in een aantal opeenvolgende, vaste stadia verloopt.
Van baby tot volwassenen doorloopt men volgens hem achtereen volgens het
sensomotorische stadium, het preoperatieve stadium, het stadium van de
concrete bijwerkingen en het stadium van abstracte bijwerkingen.
In het sensomotorische stadium verkent de baby de wereld d.m.v. zintuigelijke
waarnemingen en het maken van bewegingen.
In het preoperatieve stadium is er sprake van een magische aandoende
