Sandy Nagtzaam 2024-2025 Social Work
Week 6
Leerdoelen: je weet hoe mensen gedrag verklaren en welke fouten
mensen maken in het kijken naar zichzelf en anderen
Begrippen:
Zelfbeeld en zelfoverschatting
Identiteit
(Spotlight effect = niet examenrelevant, maar wel interessant)
Self-serving bias
Fundamentele attributiefout
Attributie (intern/extern & stabiel/variabel)
Dispositioneel of situationeel
Locus of control (intern/extern)
Cognitieve dissonantie reductie (volgens Festinger)
Zelfbeeld en identiteit: beeld dat je van jezelf hebt en antwoord op de
vraag ‘Wie ben ik’
Leerdoelen: je weet hoe mensen gedrag verklaren en welke
fouten mensen maken in het kijken naar zichzelf en anderen
Denkfout 1
‘we staan in het middelpunt van de aandacht’
- Spotlight effect (Gilovich, 1999) we overschatten de mate waarin
anderen op ons letten
- Voorbeeld: ‘ojee iedereen ziet dat ik een vlek op mijn shirt heb’
- Welke doelgroep heeft hier vaker last van? pubers, jongeren, jong-
volwassenen
Denkfout 2
‘we zijn allemaal fantastisch’
- Lake Wobegon effect (niet examenrelevant)
80% van de automobilisten vindt van zichzelf dat hij/zij beter rijdt
dan de gemiddelde automobilist
- Self-serving bias (Bradley, 1978): als we naar ons eigen gedrag
kijken, zul je de neiging hebben om verklaringen te zoeken die je
zelfbeeld beschermen
Sandy Nagtzaam 2024-2025 Social Work
, Sandy Nagtzaam 2024-2025 Social Work
o De goede dingen die gebeuren komen door interne factoren
(slimheid, geweldig zijn, doortastendheid) ik heb gewonnen,
want ik koos een goede tactiek
o De slechte dingen gebeuren door externe factoren (ongeluk,
pech) ik heb verloren, want het was een slecht veld
Denkfout 3
‘alles wat we doen klopt en heeft een betekenis’
- De cognitieve dissonantie theorie (=zelfrechtvaardiging) (Festinger,
1957)
- Gedrag dat in conflict is met onze ideeën en opvattingen
veroorzaakt stress (=cognitieve dissonantie)
- Deze stress proberen we te verminderen. Dan heb je het over
(cognitieve dissonantie reductie). Door ideeën, meningen, gedrag bij
te stellen.
Denkfout 4
‘het ligt aan zijn karakter, niet aan de situatie’
- De fundamentele attributiefout (Ross, 1977)
Als we kijken naar anderen: algemene neiging om de invloed van
een persoon te overschatten en de invloed van omstandigheden te
onderschatten iemand die te laat komt: ‘wat een luilak’
- Maar niet als het over onszelf gaat:
Self serving bias
Attribueren op een wijze die juist prettig is voor ons zelfbeeld
Begrippen:
Zelfbeeld en zelfoverschatting
Zelfbeeld en identiteit: beeld dat je van jezelf hebt en antwoord op de
vraag ‘Wie ben ik’
Identiteit
Zelfbeeld en identiteit: beeld dat je van jezelf hebt en antwoord op de
vraag ‘Wie ben ik’
(Spotlight effect = niet examenrelevant, maar wel
interessant)
Spotlight effect (Gilovich, 1999) we overschatten de mate waarin
anderen op ons letten
Self-serving bias
Sandy Nagtzaam 2024-2025 Social Work
Week 6
Leerdoelen: je weet hoe mensen gedrag verklaren en welke fouten
mensen maken in het kijken naar zichzelf en anderen
Begrippen:
Zelfbeeld en zelfoverschatting
Identiteit
(Spotlight effect = niet examenrelevant, maar wel interessant)
Self-serving bias
Fundamentele attributiefout
Attributie (intern/extern & stabiel/variabel)
Dispositioneel of situationeel
Locus of control (intern/extern)
Cognitieve dissonantie reductie (volgens Festinger)
Zelfbeeld en identiteit: beeld dat je van jezelf hebt en antwoord op de
vraag ‘Wie ben ik’
Leerdoelen: je weet hoe mensen gedrag verklaren en welke
fouten mensen maken in het kijken naar zichzelf en anderen
Denkfout 1
‘we staan in het middelpunt van de aandacht’
- Spotlight effect (Gilovich, 1999) we overschatten de mate waarin
anderen op ons letten
- Voorbeeld: ‘ojee iedereen ziet dat ik een vlek op mijn shirt heb’
- Welke doelgroep heeft hier vaker last van? pubers, jongeren, jong-
volwassenen
Denkfout 2
‘we zijn allemaal fantastisch’
- Lake Wobegon effect (niet examenrelevant)
80% van de automobilisten vindt van zichzelf dat hij/zij beter rijdt
dan de gemiddelde automobilist
- Self-serving bias (Bradley, 1978): als we naar ons eigen gedrag
kijken, zul je de neiging hebben om verklaringen te zoeken die je
zelfbeeld beschermen
Sandy Nagtzaam 2024-2025 Social Work
, Sandy Nagtzaam 2024-2025 Social Work
o De goede dingen die gebeuren komen door interne factoren
(slimheid, geweldig zijn, doortastendheid) ik heb gewonnen,
want ik koos een goede tactiek
o De slechte dingen gebeuren door externe factoren (ongeluk,
pech) ik heb verloren, want het was een slecht veld
Denkfout 3
‘alles wat we doen klopt en heeft een betekenis’
- De cognitieve dissonantie theorie (=zelfrechtvaardiging) (Festinger,
1957)
- Gedrag dat in conflict is met onze ideeën en opvattingen
veroorzaakt stress (=cognitieve dissonantie)
- Deze stress proberen we te verminderen. Dan heb je het over
(cognitieve dissonantie reductie). Door ideeën, meningen, gedrag bij
te stellen.
Denkfout 4
‘het ligt aan zijn karakter, niet aan de situatie’
- De fundamentele attributiefout (Ross, 1977)
Als we kijken naar anderen: algemene neiging om de invloed van
een persoon te overschatten en de invloed van omstandigheden te
onderschatten iemand die te laat komt: ‘wat een luilak’
- Maar niet als het over onszelf gaat:
Self serving bias
Attribueren op een wijze die juist prettig is voor ons zelfbeeld
Begrippen:
Zelfbeeld en zelfoverschatting
Zelfbeeld en identiteit: beeld dat je van jezelf hebt en antwoord op de
vraag ‘Wie ben ik’
Identiteit
Zelfbeeld en identiteit: beeld dat je van jezelf hebt en antwoord op de
vraag ‘Wie ben ik’
(Spotlight effect = niet examenrelevant, maar wel
interessant)
Spotlight effect (Gilovich, 1999) we overschatten de mate waarin
anderen op ons letten
Self-serving bias
Sandy Nagtzaam 2024-2025 Social Work
