Samenvatting Compendium Verzekeringsrecht - Verzekeringsrecht (JUR-4VERZEKR)

Verzekeringsrecht

Inhoudsopgave
Blok 1 introductie, precontractuele mededelingsplicht en verzekeringsmarkt.....................9
Hoorcollege 1 introductie..................................................................................................................... 9

1.2 Elementen van de verzekering.....................................................................................9
1.2.2 Schadeverzekering of sommenverzekering ...........................................................................10
1.3 Juridisch kader.......................................................................................................................... 10
1.4.1 Duurovereenkomst ................................................................................................................ 10
1.4.2 Vertrouwenskarakter ............................................................................................................. 11
1.5 De bij de verzekeringsovereenkomst betrokken personen en hun verantwoordelijkheden.......11
1.5.2 De verzekeringnemer............................................................................................................. 11
1.5.3 De verzekerde........................................................................................................................ 12
1.5.4 De tot uitkering gerechtigde.................................................................................................. 12
1.5.5 De assurantietussenpersoon.................................................................................................. 12
1.6 De functie van verzekering in de maatschappij.........................................................................12
1.7.1 Technologische en maatschappelijke ontwikkelingen............................................................13
1.7.2 Klantbenadering..................................................................................................................... 13
1.7.3 Kunstmatige intelligentie (AI)................................................................................................. 13
1.7.4 Nieuwe risico’s....................................................................................................................... 13
1.7.5 Toekomstige ontwikkelingen.................................................................................................. 13
14.5.1 Aanwijzen van een derde belanghebbende en herroeping...................................................15
14.5.2 Bereddingsplicht.................................................................................................................. 15
14.5.3 Spreekplicht bij meervoudige verzekering en recht op opschorting.....................................15
14.5.4 Melden van wijzigingen........................................................................................................ 15
14.5.5 Uitkeringsplicht en vaststelling van schadeomvang.............................................................16
14.5.6 Gedragingen die de verzekeraar kunnen benadelen............................................................16

27.2 Levensverzekering.................................................................................................. 16
27.3 Rechten van de verzekeringnemer......................................................................................... 16
27.4.1 Algemene opmerkingen....................................................................................................... 16
27.4.2 Aanwijzing en wijziging van de begunstigde........................................................................17
27.4.3 Uitleg van de begunstiging.................................................................................................. 17
27.4.4 Begunstiging en het karakter van de verkrijging – de leer van het zelfstandig recht...........18
27.4.5 (On)herroepelijke begunstiging............................................................................................18
27.4.6 Aanvaarding van de begunstiging........................................................................................18
27.4.7 Vereisten voor het verkrijgen van de uitkering....................................................................19
27.4.8 Afwijzen en afstand van de begunstiging.............................................................................19
27.4.9 Begunstigde veroorzaakt opzettelijk het overlijden van de verzekerde...............................19
27.4.10.1 Begunstiging van de verzekeringnemer overlijden.........................................................20
27.4.10.2 Begunstiging van de echtgenoot of geregistreerd partner..............................................20
27.4.10.3 Begunstiging van de partner...........................................................................................20
27.4.10.4 Begunstiging van kinderen..............................................................................................20
27.4.10.5 Begunstiging van erfgenamen........................................................................................20
27.4.10.6 Begunstiging van de nalatenschap.................................................................................20
27.5 Afkoop van levensverzekeringen............................................................................................. 20
Beperkingen afkooprecht................................................................................................................ 20
Uitzonderingen en fiscale koppeling................................................................................................20
27.6 Premievrij maken.................................................................................................................... 21
27.7 Belening.................................................................................................................................. 21
27.8 Contractoverneming en overdracht........................................................................................21
27.9 Opzeg- en ontbindingsrecht.................................................................................................... 21
27.10.1 Eerste premie..................................................................................................................... 21
27.10.2 Vervolgpremie.................................................................................................................... 21
27.11 Omvang van de dekking....................................................................................................... 22
27.11.1 Zelfdoding.......................................................................................................................... 22
27.11.2 Het oorlogsrisico................................................................................................................ 22
1

, 27.11.3 Het terrorismerisico............................................................................................................ 22
27.11.4 Overige uitsluitingsclausules.............................................................................................. 22
Werkgroep 1: precontractuele mededelingsplicht..............................................................................23

3.1 De mededelingsplicht bij het aangaan van de verzekering..........................................23
3.2 De Mededelingsplicht................................................................................................................ 23
3.2.1 De Mededelingsplicht – Algemene Vereisten..........................................................................23
3.2.2 De Vragenlijst......................................................................................................................... 26
3.2.4 Geen Vragenlijst..................................................................................................................... 26
3.3.1 Mededelingsplicht bij Voorlopige Dekking  ook mededelingsplicht van toepassing ................26
3.3.2 Mededelingsplicht bij Uitbreiding: Nieuwe of Voortbouwende Overeenkomst?......................26
3.4.1 De Ontdekking van het Niet-Nakomen van de Mededelingsplicht..........................................27
3.4.2 De Kennisgeving.................................................................................................................... 27
3.5.1 Overzicht van de Gevolgen.................................................................................................... 28

6.1 Uitleg van verzekeringsovereenkomsten....................................................................29
6.2 Van Haviltex tot cao.................................................................................................................. 29
6.2.1 De cao-norm.......................................................................................................................... 29
6.2.2 Het DSM/Fox-arrest en de vloeiende schaal...........................................................................30
6.3.1 Relevantie van onderhandelen...............................................................................................30
6.3.2 Relevante gezichtspunten bij de uitleg van polisvoorwaarden...............................................30
6.4 Uitleg Derdenbeding in Verzekeringsovereenkomst..................................................................31
6.4.1 Partijbedoelingen als Uitgangspunt........................................................................................ 31
6.4.2 Derdenbescherming op Basis van Vertrouwen (art. 3:35 BW)................................................31
6.4.3 Toepassing bij Beurspolissen................................................................................................. 31
6.5.1 Spiegelbeelddekking.............................................................................................................. 31
6.5.2 Maatschappelijke functie van de verzekering.........................................................................32
6.6.1 Contra proferentem-regel in het verzekeringsrecht...............................................................32
6.6.2 Toepassing bij niet-consumenten en de verzekering ter beurze............................................32
6.7.1 Algemeen beginsel: Artikel 150 Rv......................................................................................... 32
6.7.2 Bewijslast bij gedekte gebeurtenissen...................................................................................33
6.7.3 Bewijslast bij uitsluitingen...................................................................................................... 33
6.7.4 Onderscheid tussen primaire en secundaire dekkingsomschrijving.......................................33
6.7.5 Formulering en polisredactie.................................................................................................. 33
6.8 Betekenis voor de praktijk......................................................................................................... 33

15.1: Het verzekerd belang in verzekeringsovereenkomsten............................................34
15.2.1 Zaakverzekeringen.............................................................................................................. 34
15.2.2 Aansprakelijkheidsverzekeringen.........................................................................................34
15.2.3 Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen.................................................................................34
Hoofdstuk 15.3: Moment van belang en persoon van belanghebbende..........................................35
15.3.2 Belangen van de verzekeringnemer.....................................................................................35
15.3.3 Belangen van anderen......................................................................................................... 35
15.4: Overgang van belang............................................................................................................. 35
15.4.1 Het wettelijke systeem......................................................................................................... 35
15.4.2 Polisvoorwaarden en redelijke toepassing............................................................................35
15.4.3 Overgang door overlijden..................................................................................................... 36
15.5: Risicowijziging........................................................................................................................ 36
15.5.1 Meldingsplicht volgens de polisvoorwaarden.......................................................................36
15.5.2 Dekkingsbegrenzende omschrijvingen en bedingen............................................................36
15.5.3 Brandverzekeringen van vóór 1 januari 2006.......................................................................37
15.6: De waarderingsgrondslag en het indemniteitsbeginsel..........................................................37
15.6.1 Voortaxatie door deskundigen............................................................................................. 37
15.6.2 Schadevaststelling door deskundigen..................................................................................37
15.6.3 Economische functie van het verzekerde object..................................................................37
15.6.4 Herstel- of herbouwkosten voor rekening van de verzekerde..............................................37
15.6.5 Polisvoorwaarden................................................................................................................. 37
15.7: Schade door aard en eigen gebrek........................................................................................38
15.7.1 Schade door 'de aard'.......................................................................................................... 38
15.7.2 Schade door 'een gebrek'..................................................................................................... 38
15.7.3 Afwijkingen in de praktijk..................................................................................................... 38

2

, Jurisprudentie werkgroep 1................................................................................................................. 39
HR 8 juni 1962, ECLI:NL:HR:1962:129 (Afgehakte duim) ................................................................39
HR 19 mei 1978, ECLI:NL:HR:1978:AC6258 (Hotel Wilhelmina) art. 7:930 lid 4 of 7:929 lid 1 BW. .47
HR 3 november 1978, ECLI:NL:HR:1978:AB7467 (Maarnse Broodbezorger) ..................................47
HR 09 juni 2006 ECLI:NL:HR:2006:AV9435 (Valschermzweeftoestel) ............................................47
HR 16 mei 2008 ECLI:NL:HR:2008:BC2793 (Chubb/Dagenstead) ..................................................48
HR 26 februari 2016, ECLI:NL:HR:2016:336 (Chaletbrand) art. 7:928 lid 6 BW opzet......................48
HR 25 maart 2016, ECLI:NL:HR:2016:507 (Loungecafé Marhaba) Uitleg artikel 7:930 lid 5 BW
“opzet tot misleiding”, r.o. 3.3.3.:................................................................................................... 48
HR 22 september 2017, ECLI:NL:HR:2017:2447 (B-Reaal) ............................................................48
HR 5 oktober 2018, ECLI:NL:HR:2018:1841 (verzwijging en redelijk handelend verzekeraar) art.
7:930 lid 4 BW................................................................................................................................. 48
HR 21 februari 2020, ECLI:NL:HR:2020:311 (opzettelijke verzwijging bij AOV?) Opzet is oogmerk
art. 7:928 en 7:930 lid 5 BW........................................................................................................... 49
HR 5 februari 2021, ECLI:NL:HR:2021:178 (mededelingsplicht en ontvangst kennisgeving) .........49
Hoorcollege 2 verzekeringsmarkt....................................................................................................... 49

12. Verzuim door de verzekeraar.....................................................................................49
12.2.1 Uitkeringsverplichting en uitkeringsgerechtigde..................................................................49
12.2.2 Zelfregulering....................................................................................................................... 50
12.3.1 Wettelijke regeling van verzuim...........................................................................................50
12.3.2 Opeisbaarheid...................................................................................................................... 50
12.3.2.1 Ontstaan van de uitkeringsverplichting.............................................................................50
12.3.2.2 ‘Anticipatory breach’......................................................................................................... 51
12.3.3 Ingebrekestelling als Voorwaarde voor Verzuim...................................................................51
12.3.3.1 De te Stellen Termijn......................................................................................................... 51
12.3.4 Verzuim zonder Ingebrekestelling........................................................................................ 52
12.3.4.1 Fatale Termijn in Polisvoorwaarden...................................................................................52
12.3.3 Mededeling van Ingebrekestelling........................................................................................52
12.3.3.1 De Te Stellen Termijn........................................................................................................ 52
12.3.4 Verzuim Zonder Ingebrekestelling.......................................................................................52
12.3.4.1 Fatale Termijn in Polisvoorwaarden...................................................................................52
12.3.4.2 Verzekeraar Weigert Uitkering..........................................................................................52
12.3.5 Houding van de Verzekeraar duidt op Te Laat Presteren.....................................................52
12.3.6 Nakoming door de Verzekeraar is Blijvend Onmogelijk........................................................53
12.3.7 Gevolgen van Verzuim......................................................................................................... 53
12.3.7.1 Vertragingsschade en Wettelijke Rente............................................................................53
12.3.7.2 Vervangende Schadevergoeding in Plaats van Nakoming.................................................53
12.3.7.3 Ontbinding........................................................................................................................ 53
12.4.1 Verzuim bij Uitkeringen ‘in Natura’......................................................................................53
12.4.2 Wettelijke Rente bij Aansprakelijkheidsverzekeringen.........................................................53
Artikel BEHAVIORAL ECONOMICS AND INSURANCE LAW....................................................................53
Artikel S.E. Harrington en G.R. Niehaus, Risk Management and Insurance, 2e druk, New York:
McGraw-Hill/Irwin 2004...................................................................................................................... 56
Artikel 2013 Kunreither cs Chapter 10................................................................................................ 63
HR 12 januari 2007, ECLI:NL:HR:2007:AZ1581 (Eindhoven/Allianz) .................................................72

Blok 2 Dekking en haar grenzen......................................................................................73
Hoorcollege 3 Dekking en uitsluiting, algemene voorwaarden...........................................................73

16.1 verzekerde hoedanigheid/ verzekerde acitiviteit......................................................73
16.2 uitleg....................................................................................................................................... 74
16.3 stelplicht en bewijslast (149 en 150 Rv)..................................................................................74
16.4 – informatie-/onderzoek-/waarschuwingsplicht ter zake van (reikwijdte van) verzekerde
hoedanigheid c.q. verzekerde activiteit.......................................................................................... 74
16.5 – redelijkheid en billijkheid...................................................................................................... 75
16.7.1.1 Kleinhandel in kinderwagens en aanverwante artikelen....................................................75
16.7.1.2 Varkenshouder.................................................................................................................. 75
16.7.1.3 Automatiseringsbedrijf...................................................................................................... 75

3

, 16.7.1.4 Exploitant van een thema-/familiepark.............................................................................76
16.7.1.5 Bedrijf dat zich bezighoudt met bemiddeling en begeleiding bij herintreding in het
arbeidsproces.................................................................................................................................. 76
16.7.1.6 Bedrijf dat zich bezighoudt met utiliteits- en woningbouw................................................76
16.7.1.7 Eigenaar/exploitant van een onderhouds- en herstelbedrijf van zeecontainers................76
16.7.2.1 Bezwaarschrift.................................................................................................................. 76
16.7.2.2 Vennoot............................................................................................................................. 76
16.7.2.3 Onbezoldigd lid van een Raad van Commissarissen..........................................................77
16.7.2.4 Verzorgen van paardrijlessen............................................................................................ 77
16.7.2.5 Amateurfotograaf.............................................................................................................. 77
Jurisprudentie hc 2.............................................................................................................................. 77
HR 5 april 1991, ECLI:NL:HR:ZC0194 (RVS/Mangnus) ....................................................................77
HR 14 februari 1992, ECLI:NL:HR:1991:ZC0194 (Aegon/CSF)..........................................................77
HR 4 november 1994, ECLI:NL:HR:ZC1520 (Witteveen's Modemagazijnen)....................................77
HR 27 oktober 2000, ECLI:NL:HR:2000:AA7915 (B/Aegon)..............................................................78
HR 9 juni 2006, ECLI:NL:HR:2006:AV9435 (Valschermzweeftoestel)...............................................78
HR 16 mei 2008, ECLI:NL:HR:2008:BC2793 (Chubb/Dagenstaed) ..................................................78
HR 16 februari 2024, ECLI:NL:HR:2024:258 (Fjordenpaard)............................................................78
Werkgroep 2: Dekking, uitsluiting en algemene voorwaarden............................................................80

5. Algemene voorwaarden, polisvoorwaarden en oneerlijke bedingen...............................80
5.1.1 Inleiding; structuur van de regeling.......................................................................................80
5.1.2 De definities van consument, grote ondernemer en kleine ondernemer................................81
5.1.3 De uitzondering voor kernbedingen en bedingen die de prijs en de prestatie bepalen..........81
5.2 Transparantie en ambtshalve toetsing van polisvoorwaarden..................................................82
5.3: De inhoudscontrole.................................................................................................................. 82
5.4.1 De sanctie van vernietiging en (on)mogelijkheid van conversie.............................................83
5.4.2 Verjaring van de vernietigingsbevoegdheid...........................................................................83

Artikel W.H Boom: Toetsing van Algemene Voorwaarden bij een
Arbeidsongeschiktheidsverzekering................................................................................84

Artikel D.B. van Ark, ‘Preventief toezicht op de duidelijkheid en begrijpelijkheid van
polisvoorwaarden’, AV&S 2021/9, p. 41-45.......................................................................85

Artikel J.S. Overes, 'Verzekeringsdekking en causaliteit: meer uitleg, minder dogmatiek –
Drie kanttekeningen en één uitwerking naar aanleiding van Hoge Raad
jurisprudentie', AV&S 2022-29, p. 163-173.......................................................................87

Jurisprudentie werkgroep 2.............................................................................................89
HR 28 april 1989, ECLI:NL:HR:1989:AG6068 (Liszkay II).................................................................89
HR 8 juli 1991, ECLI:NL:HR:1991:ZC0312 (CAR-polis Van Wijnen) ................................................89
HR 30 maart 2012, ECLI:NL:HR:2012:BV1295 (dekking art. 7:611 BW?) ........................................90
Hoorcollege 4 Causaliteit, beredding en risicomijding.......................................................................90

18.1 Causaliteit in het verzekeringsrecht.........................................................................90
18.2 Verschillende causaliteitsleren................................................................................................91
18.3 Heersende causaliteitsleer bij gebreke van een causaliteitscriterium in de polis(voorwaarden)
........................................................................................................................................................ 92
18.4 samenwerkende oorzaken...................................................................................................... 92
18.5 Bewijslast causaal verband..................................................................................................... 93
18.6 Redelijkheid en billijkheid in geval van het ontbreken van causaal.........................................94
Verband.......................................................................................................................................... 94
9.1 de verplichtingen van de verzekeringnemer en de uitkering gerechtigde na verwezenlijking van
het risico............................................................................................................................................. 95
9.2: mededelingsplicht – artikel 7:941 lid 1 BW..............................................................................95
9.2.1 De meldingsplichtige en de geadresseerde............................................................................95
9.2.2 Tijdstip van melden................................................................................................................ 96
9.2.3 Bijzondere regelingen/uitzonderingen....................................................................................97
9.3: inlichtingenplicht – artikel 7:941 lid 2 BW................................................................................98
4

, 9.3.2 Duur van de inlichtingenplicht...............................................................................................98
9.3.3: Bijzonderheden..................................................................................................................... 98
9.4: conquenties bij schending mededings- of inlichtingenplicht....................................................98
9.4.1: Artikel 7:941 lid 3 BW – vermindering van de uitkering met de geleden schade...................98
9.4.2: Artikel 7:941 lid 4 BW – Geheel verval, mits bedongen en belangenschending....................99
9.4.3: Artikel 7:941 lid 5 BW – Geheel verval bij opzet tot misleiding............................................100
9.5: verbod op doen van erkenningen (7:953 BW)........................................................................100
9.6: bereddingsplicht (7:957 BW).................................................................................................. 101
9.6.1: Bereddingsplichtige............................................................................................................ 101
9.6.2: Tijdstip van de bereddingsplicht.........................................................................................101
9.6.3: te treffen bereddingsmaatregelen......................................................................................102
9.6.4: Vergoeding bereddingskosten.............................................................................................102
9.6.5 schending bereddingsplicht en vergoeding schadeverzekeraar...........................................103
9.6.6: zorgverzekeringen.............................................................................................................. 104
9.7: overige verplichtingen.......................................................................................................... 104
9.8: dwingend recht...................................................................................................................... 104

Jurisprudentie hc 4....................................................................................................... 104
HR 23 april 1982, ECLI:NL:HR:AG4370 (Che Guavara) .................................................................104
HR 3 februari 1989, ECLI:NL:HR:1989:AB8307 (Containerbrand) .................................................105
HR 4 april 2003, ECLI:NL:HR:2003:AF2831 (Wasbenzine) ............................................................105
HR 10 oktober 2003, ECLI:NL:HR:2003:AI0828 (t Witte Paerdje) ..................................................105
HR 4 juni 2021, ECLI:NL:HR:2021:815 (Bosporus/ASR, Causaliteit bij verzekeringsovereenkomst)
...................................................................................................................................................... 105
HR 15 oktober 2021, ECLI:NL:HR:2021:1523 (supercell en hagelschade; dekkingsomvang
verzekering).................................................................................................................................. 105
HR 22 april 2022, ECLI:NL:HR:2022:588 (Asbest; beredding en normaal onderhoud) ..................106

Blok 3 Afwikkeling en complicaties................................................................................107
Hoorcollege 5 Afwikkeling schade.................................................................................................... 107

19.1 Schadevaststelling en schaderegeling....................................................................107
19.2 Vaststelling zaakschade........................................................................................................ 108
19.2.1 Geen regeling in polisvoorwaarden....................................................................................108
19.2.1 Totaal en Gedeeltelijk Verlies............................................................................................. 108
19.2.1 Voortaxatie........................................................................................................................ 109
19.2.2 Partijentaxatie.................................................................................................................... 109
19.2.3 Open Polis.......................................................................................................................... 109
19.2.4 Nieuw- of Dagwaarde......................................................................................................... 110
19.2.5 Herbouw- of Verkoopwaarde.............................................................................................. 110
19.3 Vaststelling letselschade....................................................................................................... 111
19.4 Kosten van schadevaststelling.............................................................................................. 111
19.5 Uitkering van schade............................................................................................................. 112

21.1 De beschermde positie van de benadeelde bij een aansprakelijkheidsverzekering....113
21.2 Voorrecht ex artikel 3:287 BW.............................................................................................. 114
21.2.2 Beperkingen van het voorrecht..........................................................................................114
21.2.3 Cessie als oplossing........................................................................................................... 114
21.2.3.1 Verhouding verzekeraar-verzekerde...............................................................................114
21.2.3.2 Verhouding verzekerde-benadeelde................................................................................114
21.3.1 De directe actie bij letsel- en overlijdensschade................................................................115
21.3.2.1 Bevoegdheid om in plaats van de verzekerde de verzekeringspenningen te innen........115
21.3.2.2 Vereisten voor directe actie (en de uitzonderingen daarop)............................................115
21.3.3 Aanvullende waarborgen ten behoeve van de benadeelde................................................116
21.3.4 Verdeling verzekerde som over meerdere benadeelden of schadesoorten........................117
21.3.4.2 De verdeling in de praktijk.............................................................................................. 117
21.3.5 Oproeping van de verzekerde in het geding......................................................................118
21.3.5.3 Dagvaarden van verzekeraar én verzekerde...................................................................119
21.3.5.3 Dagvaarden van Verzekeraar én Verzekerde..................................................................119
21.3.6 Uitzonderingen op de directe actie bij schade door dood of letsel.....................................119
21.4 Eigen recht (WAM)................................................................................................................ 119

5

, 21.4.1 De wettelijke verzekeringsplicht........................................................................................120
21.4.2 Het eigen recht.................................................................................................................. 120
21.4.3 Het verweermiddelenverbod.............................................................................................. 120

14.3.2. ‘Act committed’, ‘loss occurence’, en ‘claims made’ systemin binnen de
aansprakelijkheidsverzekering......................................................................................121
Werkgroep 3..................................................................................................................................... 122

10.1 Fraude en persoonlijk onderzoek...........................................................................122
10.1.3 Relatie met strafrecht........................................................................................................ 123
10.3 Fraudeonderzoek door een verzekeraar................................................................................124
10.3.2 Instellen persoonlijk onderzoek.......................................................................................... 125
10.3.3 Onrechtmatig persoonlijk onderzoek..................................................................................126
10.3.4 Verkrijgen van informatie van politie/justitie......................................................................126
10.4 Gevolgen van fraude............................................................................................................. 127
10.4.1 Verval van recht op uitkering............................................................................................. 127
10.4.2 Beëindiging verzekering..................................................................................................... 128
10.4.3 Vergoeding van schade/gemaakte kosten..........................................................................128
10.4.4 Interne en/of externe registratie........................................................................................ 128
10.4.5 Sancties tegen frauderende derde.....................................................................................128
10.4.6 Strafrechtelijke consequenties...........................................................................................128
ARTIKEL  N. Van Tiggele-van der Velde, ‘Is notacontrole bij derden feiten- of persoonlijk onderzoek in
de zin van de Gedragscode Persoonlijk Onderzoek. En vooral: wat zijn de gevolgen?’, AV&S2022/13,
afl. 2. ............................................................................................................................................... 129
Jurisprudentie werkgroep 3............................................................................................................... 130
HR 3 december 2004 ECLI:NL:PHR:2004:AQ8089 (Lorushorloge) .................................................130
HR 18 april 2014 ECLI:NL:HR:2014:942 (Persoonlijk onderzoek) .................................................130
HR 6 juli 2018, ECLI:NL:HR:2018:1103 (Bijrijder) .........................................................................130
HR 21 februari 2020 ECLI:NL:HR:2020:311 (Opzet is oogmerk) ...................................................131
Hoorcollege 6 Complicaties en oplossingen......................................................................................131

22.1 Samenloop van verzekeringen...............................................................................131
22.2 Kenmerken van Samenloop..................................................................................................132
22.2.2 Meer dan één verzekering.................................................................................................. 132
22.2.3 Dekking.............................................................................................................................. 132
22.3 Oneigenlijke samenloop........................................................................................................ 132
22.4 Verhouding tot het indemniteitsbeginsel..............................................................................132
22.5 Keuzevrijheid van de verzekerde.......................................................................................... 132
22.6 Opschortingsbevoegdheid van de verzekeraar(s).................................................................133
22.7 Verzekerde mag geen afbreuk doen aan verhaalsmogelijkheden.........................................133
22.4 Verhouding tot Indemniteitsbeginsel (Art. 7:960 BW)...........................................................133
22.5 Keuzevrijheid van Verzekerde...............................................................................................133
22.6 Opschortingsbevoegdheid van Verzekeraar..........................................................................133
22.7 Verzekerde mag geen Afbreuk Doen aan Verhaalsmogelijkheden........................................133
22.8 Verhouding tot Subrogatie.................................................................................................... 133
22.9 Overgangsrecht.................................................................................................................... 134
22.10 Onderling Verhaal tussen Verzekeraars..............................................................................134
22.11.1 Omvang verhaal............................................................................................................... 134
22.11.2 Bepaling onderlinge draagplicht.......................................................................................134
22.12 Verweermogelijkheden van de andere verzekeraar............................................................134
22.12.1 Dekking............................................................................................................................ 134
22.12.1.1 Non-Contribution Clauses..............................................................................................135

23.1 regres en subrogatie............................................................................................. 136
23.1.2 Subrogatie.......................................................................................................................... 136
23.2.1 Voorwaarden voor subrogatie............................................................................................ 136
23.2.1 Kernpunten en voorwaarden voor subrogatie....................................................................137
23.2.2 Rechtspositie van de gesubrogeerde verzekeraar..............................................................137
23.2.2.2 Hoofd- en Nevenvorderingen.......................................................................................... 138
23.3.2.3 Verjaring Regresvordering.............................................................................................. 138
6

, 23.2.3.1 Bepaalde kring van (voor regres immune) (rechts)personen..........................................138
23.2.3.2 Uitzondering op de uitsluiting......................................................................................... 138
23.2.4 - Geen benadeling positie (toekomstig) gesubrogeerde verzekeraar.................................138

15.1 het onderwerp van de verzekering (het verzekerd belang)......................................139
15.2 Het verzekerd belang volgens de polisvoorwaarden.............................................................139
15.2.1 Zaakverzekeringen............................................................................................................ 139
15.2.2 Aansprakelijkheidsverzekeringen.......................................................................................140
15.2.3 Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen...............................................................................140
15.3 Moment van belang en persoon van belanghebbende..........................................................140
15.3.1 Verondersteld belang tijdens de looptijd............................................................................140
15.3.2 Belangen van de verzekeringnemer...................................................................................140
15.3.3 Belangen van anderen....................................................................................................... 141
15.4 Overgang van belang............................................................................................................ 141
15.4.1 Het wettelijke systeem....................................................................................................... 141
15.4.2 Polisvoorwaarden en redelijke toepassing..........................................................................141
15.4.3 Overgang door overlijden................................................................................................... 141

20.1 opzet en eigen schuld............................................................................................ 141
20.2 Vormen van opzet en eigen schuld.......................................................................................142
20.2.2 Opzet: onverwachte schadegevolgen.................................................................................142
20.2.3 Roekeloosheid (Grove Schuld)............................................................................................ 142
20.2.4 Merkelijke Schuld............................................................................................................... 142
20.4 Opzet of Schuld van Één van de Verzekerden.......................................................................143
20.4.1 Gemeenschappelijk Verzekerd Belang...............................................................................143
20.4.2 Regres op de Schade Veroorzakende Verzekerde..............................................................143
20.4.3 Afwijkende Regeling in Polisvoorwaarden..........................................................................143
20.7 Uitsluitingen in de aansprakelijkheidsverzekeringen voor particulieren (AVP)......................143
20.7.1 AVP-modelvoorwaarden 1992............................................................................................143
20.7.2 AVP-modelvoorwaarden 2000............................................................................................143
20.8 'Normale Voorzichtigheid'-Clausules.....................................................................................144

31.1: alternatieve geschilbeslechting............................................................................144
31.2 Taak, organisatie en inrichting van het Kifid.........................................................................145
31.3 De aard van de geschilbeslechting door het Kifid.................................................................145
31.3.1 Bemiddeling....................................................................................................................... 145
31.3.2 Bindend advies................................................................................................................... 145
31.4 Het onderwerp van de geschilbeslechting door het Kifid.......................................................145
31.5 Ontvankelijkheid van een klacht...........................................................................................147
31.5.1 Beoordeling behandelbaarheid..........................................................................................147
31.5.2 Interne klachtenprocedure en termijnen............................................................................147
31.5.3 Klachten en collectieve acties............................................................................................ 147
31.5.4 Andere grondslagen voor niet-ontvankelijkheid.................................................................147
31.6 De procedure bij het Kifid...................................................................................................... 148
31.6.1 Vereisten aan een klacht.................................................................................................... 148
31.6.2 Bemiddeling....................................................................................................................... 148
31.6.3 Procedure bij de Geschillencommissie...............................................................................148
31.6.4 Beroep............................................................................................................................... 149
31.6.5 Beoordelingskader............................................................................................................. 149
31.7 Algemeen.............................................................................................................................. 149
31.8 De Tuchtraad Verzekeraars................................................................................................... 150
31.8.2 Het indienen van een klacht bij de Tuchtraad....................................................................150
31.8.3 Sancties............................................................................................................................. 150
31.8.4 Wetsvoorstel Wijzigingswet Financiële markten 2024........................................................151
31.9 Tuchtprocedure tegen beroepsbeoefenaar...........................................................................151
31.9.2 Waarde tuchtuitspraak in civiele procedure.......................................................................151
31.9.3 Kosten tuchtprocedure....................................................................................................... 151
31.10.1 Wat is mediation?............................................................................................................. 152
31.10.2 Kenmerken van mediation............................................................................................... 152
31.10.3 Onderhandelen volgens Harvard-onderhandelingsmodel.................................................153
31.10.4 Verschillen met andere vormen van conflictoplossing.....................................................153
31.10.5 Welke verzekeringszaken lenen zich voor mediation?......................................................153
7

, 31.10.6 Wetgevingstraject bevordering mediation.......................................................................154
31.11.2 De procedure bij de Kamer LLZ........................................................................................ 154
31.11.3 Publicatie van samenvattingen van Kamer LLZ uitspraken..............................................155
31.11.4 Tot slot............................................................................................................................. 155

Jurisprudentie............................................................................................................... 155
HR 6 november 1998 ECLI:NL:HR:1998:ZC2771 (Caféruzie en opzet) .........................................155
HR 11 mei 2001 ECLI:NL:HR:2001:AB1560 (Rentalease) zie HC 7 UITGEBREID.............................155
HR 4 april 2003 ECLI:NL:HR:2003:AF2831 (Wasbenzine) .............................................................155
HR 23 november 2012, ECLI:NL:HR:2012:BX5880 (Achmea/Menzis) ...........................................155
HR 7 juli 2013 ECLI:NL:HR:2013:BZ3670 (Wasserij De Blinde/Achmea)........................................155
HR 28 november 2014 ECLI:NL:HR:2014:3461 (Anderzorg/London)..............................................156
HR 16 januari 2015 (Vijftien bier).................................................................................................. 156
HR 13 april 2018 ECLI:NL:HR:2018:601 (Shaken Baby syndroom)................................................157

Blok 4 Uitdagingen en overig.........................................................................................157
Hoorcollege 7 Meerpartijenverhoudingen bij verzekering/Van cyberrisico tot klimaatverandering (1)
......................................................................................................................................................... 157

31.1 Alternatieve geschilbeslechting.............................................................................157
31.2 Taak, Organisatie en Inrichting van het Kifid.........................................................................157
31.3.1 Bemiddeling ...................................................................................................................... 158
31.3.2 Bindend advies .................................................................................................................. 158
31.4 Het onderwerp van de geschilbeslechting door Kifid.............................................................158
31.5.1 Beoordeling van ontvankelijkheid .....................................................................................158
31.5.2 Interne klachtenprocedure en termijnen ...........................................................................159
31.5.3 Klachten en collectieve acties ........................................................................................... 159
31.5.4 Andere grondslagen voor niet-ontvankelijkheid ................................................................159
31.6 De procedure bij het Kifid ..................................................................................................... 159
31.6.1 Vereisten aan een klacht.................................................................................................... 159
31.6.2 Bemiddeling....................................................................................................................... 159
31.6.3 Procedure bij de Geschillencommissie...............................................................................160
31.6.4 Beroep............................................................................................................................... 160
31.8.2 Het indienen van een klacht bij de Tuchtraad:...................................................................161
31.8.3 Sancties:............................................................................................................................ 161
31.8.4 Wetsvoorstel Wijzigingswet Financiële markten 2024:.......................................................162
31.9 Tuchtprocedure tegen beroepsbeoefenaar...........................................................................162
ARTIKEL  N.M. Brouwer, 'Verzekeringsdekking voor (betaald) losgeld bij ransomware-
aanvallen', Nederlands Tijdschrift voor Burgerlijk Recht 2021, p. 213-223;.....................................163
ARTIKEL N.M. Brouwer, 'Hoog tijd voor modernisering: molest en terrorisme in het kader van de
cyberverzekering', Aansprakelijkheid, Verzekering & Schade 2020, p. 200-210..............................164

Jurisprudentie hc 7....................................................................................................... 164
HR 8 juli 1991, ECLI:NL:HR:ZC0312 (CAR-polis Van Wijnen) (week 2)...........................................164
HR 11 mei 2001, ECLI:NL:HR:AB1560 (Xerox Rentalease).............................................................165
HR 23 november 2012, ECLI:NL:HR:2012:BX5880 (Achmea/Menzis) (week 6)..............................165
HR 19 april 2013, ECLI:NL:HR:2013:BY3123 (CAR verzekering; derde gedekt?)............................165
HR 7 juni 2013, ECLI:NL:HR:2013:BZ3670 (Wasserij De Blinde/Achmea) (week 6)........................165
HR 28 november 2014, ECLI:NL:HR:2014:3461, NJ 2015/194 (Anderzorg/London) (week 6).........165
Werkgroep 4: Complicaties bij D&O-verzekering & opzegging/wijziging...........................................165

8.4 Tussentijdse wijziging van de verzekeringsovereenkomst.........................................165
8.5 Eenzijdige wijziging via een en bloc-clausule..........................................................................166
8.5.2 Het nationale juridisch kader............................................................................................... 166
8.5.3 De wijzigingsbepaling in de Europese context.....................................................................166
8.5.4.1 Toetsingsmaatstaf bij beroep op de wijzigingsbepaling....................................................167
8.5.4.2 Relevante feiten en omstandigheden................................................................................167
8.5.4.3 Informatievoorziening aan de verzekeringnemer..............................................................167
8.5.4.4 Mate van benadeling van de verzekeringnemer................................................................167

8

, 8.5.4.5 De aard van de verzekering..............................................................................................167
8.5.4.6 Belangen van de verzekeraar en impact op solvabiliteit...................................................167
8.5.4.7 Inhoudstoets bij belangen van de verzekeraar..................................................................167
8.5.4.8 Voorzienbaarheid en reclame-uitingen..............................................................................167
8.5.4.9 Reden en voorzienbaarheid van de wijziging....................................................................168
8.5.4.10 Looptijd en resterende looptijd van de verzekering.........................................................168
8.5.4.11 Alternatieven en overgangsregelingen............................................................................168
8.5.4.12 Positieve advisering van de toezichthouder....................................................................168
8.5.4.13 Bewijslastverdeling......................................................................................................... 168
8.6 Beëindiging om andere contractuele redenen.........................................................................168
ARTIKEL  W.C.T. Weterings, 'De aansprakelijkheidsverzekering voor bestuurders en commissarissen
in de (verzekerings)praktijk', Het Verzekerings-Archief 2010, p. 161-171;.......................................168

ARTIKEL  A.P. Koburg, 'Verweerkosten vs. schadevergoeding', Aansprakelijkheid,
Verzekering & Schade 2010, p. 41-52;...........................................................................169
ARTIKEL  O.W. van de Weijer, C.L. Kaspersen, Beslag onder de D&O-verzekering: een gemiste kans in
het wetsvoorstel herziening beslagrecht?, Beslag, Executie en Rechtsvordering in de Praktijk
(BER) 2019, p. 22-29........................................................................................................................ 170
Jurisprudentie werkgroep 4............................................................................................................... 170
Rb. Midden-Nederland 11 september 2020, ECLI:NL:RBMNE:2020:3843 (en-bloc clausule Yarden)
art 7:940 lid 4 BW......................................................................................................................... 170
GC KIFiD 5 oktober 2020, nr 2020-806 (Yarden)...........................................................................171
Hoorcollege 8 Ontwikkelingen: van cyberrisico tot klimaatverandering (2)......................................171
Geneva Association Rapport ‘An Investigation into the Insurability of Pandemic Risk’ (2020); printen
......................................................................................................................................................... 171
Geneva Association Rapport ‘From Risk Transfer to Risk Prevention’ (2021); printen......................171
DNB Rapport ‘Verzekeraars in een veranderende wereld’ (2022); printen.......................................171
M.G. Faure, 'Verzekerd van of tegen klimaatschade', RM Themis 2023, p. 38-46............................171




Blok 1 introductie, precontractuele mededelingsplicht en verzekeringsmarkt
Hoorcollege 1 introductie

1.2 Elementen van de verzekering
1.2.1 De definitie van verzekering Een verzekeringsovereenkomst is geregeld in Titel 7.17 BW. Het wordt omschreven als een
overeenkomst waarbij de verzekeraar, tegen premiebetaling, zich verbindt om uitkeringen te doen, zonder zekerheid of
duidelijkheid wanneer en hoeveel uitgekeerd zal worden (art. 7:925 lid 1 BW). Een verzekering vereist daarom:
1. Een voorwaardelijke overeenkomst die leidt tot een uitkering, welke zowel in geld als in natura kan zijn (art. 7:926 lid 1
BW), zoals bijvoorbeeld het herstellen van gebroken ruiten of het verlenen van rechtsbijstand.
2. Betaling van een premie door de verzekeringnemer. Dit kan een vast of variabel bedrag zijn. Gevolgen van te late
premiebetaling worden behandeld in hoofdstuk 7.
3. Onzekerheid bij het afsluiten van de verzekering over (i) de uitkering, (ii) het tijdstip van de uitkering, (iii) de hoogte van
de uitkering, en (iv) de duur van de premiebetaling. Dit weerspiegelt het karakter van een kansovereenkomst.




9

, Het oude begrip ‘onzeker voorval’ is vervangen, omdat het niet past bij levensverzekeringen. Veel polissen definiëren
onzekerheid nu als de onzekerheid omtrent het ontstaan van schade tijdens het afsluiten van de verzekering. Dit wordt verder
besproken in hoofdstuk 15.

1.2.2 Schadeverzekering of sommenverzekering
Verzekeringen worden onderverdeeld in schadeverzekeringen en sommenverzekeringen (art. 7:925 lid 1 BW):
 Een schadeverzekering dekt vermogensschade die voortkomt uit een verzekerde gebeurtenis (art. 7:944 BW).
 Een sommenverzekering keert uit ongeacht of er schade is geleden, zoals bijvoorbeeld bij een levensverzekering (art.
7:964 BW).
Een verzekering die enkel een uitkering biedt bij het bereiken van een bepaalde leeftijd door een huisdier is niet toegestaan
omdat deze geen schade- of sommenverzekering is. Bovendien is een sommenverzekering doorgaans beperkt
tot persoonsverzekeringen.
Het onderscheid tussen schade- en sommenverzekeringen kan soms onduidelijk zijn, bijvoorbeeld bij
particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekeringen. Hier moet de rechter de omstandigheden van het geval en de uitleg van de
overeenkomst beoordelen. Als verzekeraars een arbeidsongeschiktheidsverzekering als schadeverzekering willen aanbieden,
moeten de polisvoorwaarden duidelijk aangeven dat de uitkering gekoppeld is aan de inkomensderving. Algemeen
geformuleerde polisvoorwaarden zijn niet voldoende. Verzekeringen die risico’s zoals loondoorbetaling of inkomensverlies door
arbeidsongeschiktheid dekken, worden doorgaans als schadeverzekeringen beschouwd.

1.3 Juridisch kader
De verzekeringsovereenkomst valt onder Titel 17 van Boek 7 BW, dat op 1 januari 2006 in werking is getreden. Voorheen waren
deze regels te vinden in art. 246-307 Wetboek van Koophandel (WvK). Het overgangsrecht wordt geregeld in art. 68a jo. 221
Overgangswet Nieuw BW. Verder zijn de algemene bepalingen van Boek 3, 5 en 6 BW van toepassing, tenzij specifiek afgeweken
in Titel 7.17 BW.
 Art. 7:931 BW sluit uit dat de verzekeraar zich kan beroepen op vernietigingsgronden zoals bedreiging, bedrog,
misbruik van omstandigheden en dwaling. Echter, andere bepalingen uit het BW over totstandkoming van de
overeenkomst (afd. 6.5.2 BW), algemene voorwaarden (afd. 6.5.3 BW) en redelijkheid en billijkheid (art. 6:2 en 6:248
BW) blijven van toepassing.

Daarnaast speelt de Wet op het financieel toezicht (Wft), met Unierechtelijke invloed, een rol in de verhouding tussen
verzekeraar en verzekeringnemer. Ook zijn bepalingen uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv),
de Faillissementswet (Fw) en het erfrecht in Boek 4 BW relevant, zoals behandeld in hoofdstuk 25 en deel III.

In sommige specifieke regelgevingen zijn bepalingen uit Titel 7.17 BW buiten toepassing verklaard, zoals
bij zorgverzekeringen en de verzekering van pensioenaanspraken.
Het privaatrechtelijk verzekeringsrecht wordt ook beïnvloed door het Unierecht, zoals de informatievoorschriften uit de
Europese richtlijnen voor schade- en levensverzekeringen, geïmplementeerd in de Wft. Daarnaast zijn de Richtlijn oneerlijke
bedingen in consumentenovereenkomsten en de bijbehorende rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie van
belang. Rechterlijke bevoegdheid en toepasselijk recht zijn geregeld in de EEX-verordening en Rome I en II Verordeningen.

Ook zelfregulering vanuit de verzekeringsbranche speelt een rol, vastgelegd in verschillende regelingen en gedragscodes, zoals
de Gedragscode Verzekeraars, de Bedrijfsregeling Brandregres en de Gedragscode Verwerking Persoonsgegevens. Deze
regelingen zijn te vinden op de website van het Verbond van Verzekeraars.

Tot slot wordt de inhoud van de verzekeringsovereenkomst primair bepaald door de vaak eenzijdig door de verzekeraar
opgestelde kernbedingen en algemene voorwaarden. Om de rechten en verplichtingen uit de overeenkomst te begrijpen, moet
men de toepasselijke polis en polisvoorwaarden raadplegen.

1.4.1 Duurovereenkomst
De verzekeringsovereenkomst is een duurovereenkomst, wat betekent dat partijen zich verplichten tot voortdurende of
opeenvolgende prestaties. Dit onderscheid is belangrijk bij de opzegging en ontbinding van de overeenkomst wegens
wanprestatie. Voor verzekeringen gelden specifieke regels voor opzegging en wijziging:
 Art. 7:940 lid 3 BW bepaalt dat tussentijdse opzegging door de verzekeraar alleen mogelijk is als er gronden zijn die het
onmogelijk maken om aan de overeenkomst vast te houden.
 Voor schadeverzekeringen geldt dat de overeenkomst vaak stilzwijgend wordt verlengd, en opzegging moet
plaatsvinden met een opzegtermijn van twee maanden (art. 7:940 lid 1 BW).
 Bij persoonsverzekeringen en wijzigingen van de overeenkomst gelden eveneens restricties (art. 7:940 lid 2, 4, 5 BW).
 Levensverzekeringen kunnen in principe niet door de levensverzekeraar worden opgezegd of ontbonden, tenzij de wet
anders bepaalt (art. 7:977 lid 1 BW).
De regels voor tussentijdse wijziging en beëindiging worden verder besproken in hoofdstuk 8.

10