Samenvatting 3.14 Kinderthk h14

3.14 SMZ 2: Kindertandheelkunde – H14: mondgezondheid en voeding

Inleiding
 Voeding: verschillende manieren invloed op mondgezondheid.
o Belangrijkste: direct contact in de mond. Impact is meest uitgesproken op harde tandweefsel.
o Suiker  tandbederf
o Zuur  erosie
o Interne werking: begint voor de geboorte tot vorming van M3
 Essentiële bouwstoffen tandontwikkeling
o Vit. A en D: tekort  glazuurdefecten
o Vitaminen en antioxidanten zijn ook nodig voor de ontwikkeling van het parodontium (voornamelijk bij volwassenen en
ouderen).
 Effect van voeding = afhankelijk van de leeftijd (kind; cariës en volw.; erosie).
 Voedingsadviezen door Beraadsgroep Voeding van de Gezondheidsraad en het Voedingscentrum.

14.1 Gezonde voeding
14.1.1 Uitgangspunten voor een gezonde voeding
 Gezonde voeding: alle voedingsstoffen in juiste hoeveelheid en proportie voor optimale ontwikkeling + behoud van goede
gezondheid.
 Het is een preventief instrument ter voorkoming van voeding gerelateerde welvaartsziekten zoals, obesitas, hart- en vaatziekten,
diabetes, kanker en mondaandoeningen.
 Het blijkt dat de westerling:
o te veel vet eet
o te weinig complexe koolhydraten
o iets te veel eiwitten
o te weinig voedingsvezels
 Verband dit eetgedrag + gevolgen hiernaast:
 Door voedingsvoorlichting extra aandacht aan:
o beperking van de hoeveelheid verzadigd vet van
gemiddeld twintig energieprocent (ongeveer 35 gram per
dag) tot maximaal tien energieprocent (ca. 25 gram per dag);
o beperking van de enkelvoudige koolhydraten ten gunste van de
meervoudige koolhydraten;
o stimulering van de consumptie van groen- ten en fruit. De groenteconsumptie zou moeten toenemen van gemiddeld 123
naar 150 tot 200 gram per dag en de fruitconsumptie van gemiddeld 105 naar 200 gram per dag;
o stimulering van het gebruik van voedings- vezel van 2,3 naar 3 gram per megajoule per dag. Dit komt in de praktijk overeen
met een verhoging van ongeveer 23 naar 30 gram per dag.
 Hoeveelheid vitaminen + mineralen blijkt te voldoen aan aanbevelingen.
 Hulpmiddel dagelijkse voedingspatroon (icm belang van bewegen) is: ‘Actieve Voedingsdriehoek’ (14.1).
o Restgroep = niet nodig maar is een toegelaten extraatje.




Belang van eetcultuur: neem tijd
 Men moet de tijd nemen voor een maaltijd.
 Dit moet van kindsbeen worden aangeleerd.

Tips voor gezonde voeding
- Eet gevarieerd (voldoende voedingsstoffen + t.b.v. geen opname schadelijke stoffen)

, - Wees matig met vet (m.n. verzadigd)
- Eet ruimschoots brood en aardappelen (energiebalans)
- Eet veel groenten en fruit (risico HVZ verlagen)
- Houd het gewicht op peil
- Wees zuinig met zout (preventief voor hoge bloeddruk)
- Drink veel, maar wees matig met alcohol (1,5L water per dag minimaal)
- Eet niet de hele dag door (3 hoofdmaaltijden)
o THK: maximaal 7 eetmomenten per dag als aanbeveling
- Ga hygiënisch en veilig om met uw voedsel (infecties/ vergiftigingen)
- Lees wat er op de verpakking staat

14.2 Voeding en tandontwikkeling
 Tandglazuur: onderhevig aan systemische invloeden gedurende pre-eruptieve vormingsfase.
 Voor gezond tandglazuur zijn vooral calcium, fosfaten en vitaminen A, D en C van belang.
 Ondervoeding of malnutritie: stoornissen in glazuurvorming, tandstructuur, tandvorm en positie van tand, of doorbraakstoornissen.
 Overmaat fluoride  glazuurdefecten.
 In westerse omstandigheden: invloed van voeding op tandontwikkeling ivm directe lokale effect op tandweefsel verwaarloosbaar.

14.2.1 Vit. A, D en C, calcium en fosfaten
 Tekorten  stoornissen in tandontwikkeling  tanden gevoeliger voor tandbederf of cariës.
 Voedingstekorten van deze stoffen in leeftijd tot 10 jaar  hypoplastisch glazuur (glazuurdefect).
 Ook de cariës gevoeligheid kan door de voeding tijdens de ontwikkeling van tanden beïnvloed worden (m.n. in ontwikkelingslanden).

14.2.2 fluoride
 Fluoride: in westerse landen bevat het drinkwater te weinig fluoride voor een effect op het gebit.
 Te veel fluoride tijdens de ontwikkeling van tanden kan fluorose veroorzaken.

14.3 Voeding en cariës
 Onderzoek: relatie voeding en cariës (maar geldt niet onder alle omstandigheden).
 Epidemiologisch onderzoek:
o In geïndustrialiseerde landen slechts een zeer zwak verband is tussen de hoeveelheid suikerconsumptie en cariës
incidentie.
o Dit verband werd sterker aangetoond op het zuidelijk halfrond.
 Over het algemeen is er een relatie tussen het snoepgedrag en de gebitstoestand, bij kinderen van 11 jaar is dit verband minder
sterk.
 De belangrijkste factor voor het afwezig blijven van cariës is het twee keer per dag goed poetsen met fluoridetandpasta.
 Suikers zijn de veroorzakers van cariës, hierbij gaat het vooral om de frequentie van suiker en/of koolhydraat inname.
o Meer suikerrijke voedingsmomenten  hoger risico zuurstoten.
 Daarbij zijn alle suikers ongeveer even cariogeen.
 Vooral de combinatie laagmoleculaire suikers en hoogmoleculaire koolhydraten zijn zeer schadelijk, mogelijke oorzaak is de langere
retentietijd voor koolhydraten + koolhydraten worden door amylase omgezet in enkelvoudige suikers  periode van zuurvorming
wordt verlengd.




 Verschillende soorten suikers in voeding
o Enkelvoudige suikers worden makkelijk in de tandplaque gemakkelijk omgezet, samengestelde suikers minder.
o Enkelvoudige suikers zijn:
 fructose: vooral in fruit, verlaagd de zuurgraad waardoor een buffercapaciteit ontstaat
 sacharose: meest schadelijk (tafelsuiker)
 glucose: in druivensuiker
 maltose: in druivensuiker
 lactose: zit in melk, melk is daarentegen een van de beschermers van cariës omdat het mineralen, caseine en
andere eiwitten en vetten bevat.
o Samengestelde suikers zijn minder schadelijk voor tanden + vormen belangrijk element in gezonde voeding:
 koolhydraten
 zetmeel (laag cariogeen)