Observeren, registreren, rapporteren en interpreteren
Hoofdstuk 1 observeren
‘Observeren is bewust en doelgericht waarnemen’
Terminologie rond observaties
Gedragsobservatie Het observeren van gedrag van mensen
Observator Degene die observeert
Observant Degene die geobserveerd wordt
Niet-systematische Er is niet speciaal afgesproken over waarop
observatie gelet gaat worden en er zijn geen
observatieformulieren gemaakt. Er zijn geen
observatiedoelen of observatievragen
geformuleerd
Systematische Waarom, wanneer, hoe lang en op welke
observatie gedragingen worden er gelet
Participerende De observator neemt deel, dit kan echt zijn in
observatie het spel maar kan ook zijn door in dezelfde
ruimte te zijn
Niet-participerende De observant weet niet dat hij geobserveerd
observatie wordt, meestal via video opname
Zelfobservatie Jezelf vanaf een afstand bekijken
(helicopterview)
Doelstelling van de observatie
Als je mensen laat observeren zonder een doel zal je veel verschillende
uitkomsten krijgen omdat iedereen op iets anders let onbewust.
Het doel van de observatie moet eenduidig zijn en dus maar een correcte
uitleg hebben. Het doel VAN de observatie is nog geen vraag. De vragen
komen pas bij het doel IN de observatie. Een concrete observatievraag is
ook weer eenduidig en altijd een vraag. Na dat de observatie vraag is
geformuleerd wordt dit opgedeeld in verschillende deelvragen.
Het kenmerk wat je gaat observeren staat altijd in de observatievraag. Dit
zijn de kenmerken waar je op gaat letten tijdens de observatie. Als het te
observeren kenmerk nog te groot is wordt dit opgesplitst in dimensies.
Deze dimensies worden uiteengezet in concrete gedragingen die te
observeren zijn, dit proces heet operationaliseren. Dit is soms lastig maar
enorm belangrijk omdat er anders meer geïnterpreteerd wordt als
geobserveerd. De gedragingen moeten zichtbaar en meetbaar zijn.
Met behulp van een nulmeting is het beter te zien als er
gedragsveranderingen plaatsvinden. Helaas is dit niet altijd mogelijk,
daarom is het goed om vaker gebruik te maken van systematische
observaties.
Om de observatie goed in kaart te kunnen brengen is het goed om een
registratie of observatie formulier te gebruiken. Er zijn al bestaande
, formulieren maar vaak zal je er ook zelf een moeten ontwerpen vanwege
het specifieke karakter van de observatie.
Gebruik geen woorden als soms, weinig en vaak, deze zijn door iedereen
anders te interpreteren.
Observeren, registreren, rapporteren en interpreteren
Hoofdstuk 2 waarnemen
Waarnemen via de zintuigen
Mensen nemen waar door middel van vijf zintuigen
- Gezichtsvermogen (zien)
- Gehoor (horen)
- Tastzin (voelen)
- Reukvermogen (ruiken)
- Smaak (proeven)
Een waarneming start met een stimulus: een voorwerp of een gebeurtenis
uit de wereld om ons heen. Dit wordt ook wel een prikkel genoemd, om
een prikkel te waarnemen moet je aandacht daarop gericht zijn. Alle
mensen hebben een andere prikkelgevoeligheid. Om een prikkel te
kunnen waarnemen moet eerst de drempelwaarde gepasseerd worden, zo
horen wij hele hoge tonen niet omdat die nog onder onze drempelwaarde
zitten. Bekende prikkels worden minder bewust waargenomen.
Perceptie en selectie
De informatie die binnen komt moet nog gecodeerd worden, oftewel de
prikkels moeten worden omgezet in benoembare voorwerpen, smaken of
geuren.
Perceptie: ontvangst, resultaat van het waarnemen
Perceptie van diepte: waar is het
Perceptie van beweging: wat doet het
Perceptie van vorm: wat is het
Bottum-up en top-down spelen beide een rol bij perceptie
Bottum-up: van onderaf wordt er uit alle samengestelde onderdeeltjes van
een voorwerp een geheel gekozen
Top-down: we zien wat we denken te zien vanuit eerdere ervaringen
Omdat we niet alle prikkels kunnen waarnemen maakt je hoofd een
selectie. Over het algemeen nemen we vooral waar wat dichtbij is en wat
beweegt. Daarnaast nemen we vooral waar wat anders is dan we
verwachten of juist wat we herkennen en waar we gevoelig voor zijn op
dat moment.
De invloed van het geheugen
Alles wat je bewust waarneemt komt eerst in je kortetermijngeheugen,
wanneer je de waarnemingen verwerkt komen ze in het
langetermijngeheugen. Als ze niet verwerkt worden verdwijnen ze.
Hoofdstuk 1 observeren
‘Observeren is bewust en doelgericht waarnemen’
Terminologie rond observaties
Gedragsobservatie Het observeren van gedrag van mensen
Observator Degene die observeert
Observant Degene die geobserveerd wordt
Niet-systematische Er is niet speciaal afgesproken over waarop
observatie gelet gaat worden en er zijn geen
observatieformulieren gemaakt. Er zijn geen
observatiedoelen of observatievragen
geformuleerd
Systematische Waarom, wanneer, hoe lang en op welke
observatie gedragingen worden er gelet
Participerende De observator neemt deel, dit kan echt zijn in
observatie het spel maar kan ook zijn door in dezelfde
ruimte te zijn
Niet-participerende De observant weet niet dat hij geobserveerd
observatie wordt, meestal via video opname
Zelfobservatie Jezelf vanaf een afstand bekijken
(helicopterview)
Doelstelling van de observatie
Als je mensen laat observeren zonder een doel zal je veel verschillende
uitkomsten krijgen omdat iedereen op iets anders let onbewust.
Het doel van de observatie moet eenduidig zijn en dus maar een correcte
uitleg hebben. Het doel VAN de observatie is nog geen vraag. De vragen
komen pas bij het doel IN de observatie. Een concrete observatievraag is
ook weer eenduidig en altijd een vraag. Na dat de observatie vraag is
geformuleerd wordt dit opgedeeld in verschillende deelvragen.
Het kenmerk wat je gaat observeren staat altijd in de observatievraag. Dit
zijn de kenmerken waar je op gaat letten tijdens de observatie. Als het te
observeren kenmerk nog te groot is wordt dit opgesplitst in dimensies.
Deze dimensies worden uiteengezet in concrete gedragingen die te
observeren zijn, dit proces heet operationaliseren. Dit is soms lastig maar
enorm belangrijk omdat er anders meer geïnterpreteerd wordt als
geobserveerd. De gedragingen moeten zichtbaar en meetbaar zijn.
Met behulp van een nulmeting is het beter te zien als er
gedragsveranderingen plaatsvinden. Helaas is dit niet altijd mogelijk,
daarom is het goed om vaker gebruik te maken van systematische
observaties.
Om de observatie goed in kaart te kunnen brengen is het goed om een
registratie of observatie formulier te gebruiken. Er zijn al bestaande
, formulieren maar vaak zal je er ook zelf een moeten ontwerpen vanwege
het specifieke karakter van de observatie.
Gebruik geen woorden als soms, weinig en vaak, deze zijn door iedereen
anders te interpreteren.
Observeren, registreren, rapporteren en interpreteren
Hoofdstuk 2 waarnemen
Waarnemen via de zintuigen
Mensen nemen waar door middel van vijf zintuigen
- Gezichtsvermogen (zien)
- Gehoor (horen)
- Tastzin (voelen)
- Reukvermogen (ruiken)
- Smaak (proeven)
Een waarneming start met een stimulus: een voorwerp of een gebeurtenis
uit de wereld om ons heen. Dit wordt ook wel een prikkel genoemd, om
een prikkel te waarnemen moet je aandacht daarop gericht zijn. Alle
mensen hebben een andere prikkelgevoeligheid. Om een prikkel te
kunnen waarnemen moet eerst de drempelwaarde gepasseerd worden, zo
horen wij hele hoge tonen niet omdat die nog onder onze drempelwaarde
zitten. Bekende prikkels worden minder bewust waargenomen.
Perceptie en selectie
De informatie die binnen komt moet nog gecodeerd worden, oftewel de
prikkels moeten worden omgezet in benoembare voorwerpen, smaken of
geuren.
Perceptie: ontvangst, resultaat van het waarnemen
Perceptie van diepte: waar is het
Perceptie van beweging: wat doet het
Perceptie van vorm: wat is het
Bottum-up en top-down spelen beide een rol bij perceptie
Bottum-up: van onderaf wordt er uit alle samengestelde onderdeeltjes van
een voorwerp een geheel gekozen
Top-down: we zien wat we denken te zien vanuit eerdere ervaringen
Omdat we niet alle prikkels kunnen waarnemen maakt je hoofd een
selectie. Over het algemeen nemen we vooral waar wat dichtbij is en wat
beweegt. Daarnaast nemen we vooral waar wat anders is dan we
verwachten of juist wat we herkennen en waar we gevoelig voor zijn op
dat moment.
De invloed van het geheugen
Alles wat je bewust waarneemt komt eerst in je kortetermijngeheugen,
wanneer je de waarnemingen verwerkt komen ze in het
langetermijngeheugen. Als ze niet verwerkt worden verdwijnen ze.
