Hoorcollege ontwikkelingspsychologie – week 1
5 pijlers voor de eerste 1001 dagen
- Voorlichting: begin vroeg, al voor de conceptie, tijdens de
zwangerschap en tijdens de eerste 2 levensjaren
- Vroeg signalering: vraagt meer kennis van vroege ontwikkeling
- Aandacht voor veerkrachtige ouders
- Focus op een veilige en gezonde hechting
- Verbind medische en sociale zorg, oog voor stress-factoren in het
leven van ouders en kinderen.
Wat is psychologie?
- Hoe kunnen we gedrag verklaren?
- In hoeverre en hoe kunnen we gedrag voorspellen?
- Hoe kunnen we gedrag beïnvloeden?
- Hoe kunnen we probleemgedrag behandelen?
Wat is ontwikkelingspsychologie?
- Wetenschappelijke studie naar patronen van groei, verandering en
stabiliteit vanaf de conceptie tot aan de ouderdom.
- Verklaart menselijk gedrag door terug te kijken naar de
voorgeschiedenis, een aaneenschakeling van veranderingen: het
ontwikkelingsproces
- Levenslooppsychologie
Ontwikkeling
- Doorlopen van een reeks toestanden die onomkeerbare,
trapsgewijze of geleidelijke veranderingen tot gevolg hebben.
- Deze veranderingen beïnvloeden de ontwikkeling/groei naar een
hoger niveau/toestand (progressie) en brengen de individu steeds
dichter bij het eindresultaat
- Rijping en leren: van klein naar groot (groei) en van eenvoudig naar
complex (differentiatie; complexere dingen kunnen)
- Ontwikkeling: stimuleren, prikkelen, spelen, oefenen.
Groei: toename in lengte, omvang, gewicht.
Differentiatie: toename in complexiteit, verfijning
Ervaring/leren: nieuw gedrag, nieuwe vaardigheden op basis van
ervaring/ oefening
Rijping: relatief autonoom proces van groei en verfijning. Invloeden van
buitenaf zijn beperkt. Denk aan kind in de baarmoeder.
,Ontwikkelingsfasen:
Tabel 1.1 ontwikkelingspsychologie (extra toelichting)
Normatieve invloeden: invloeden die voor iedereen gelden
De overgang van de ene naar de volgende fase wordt bepaald
door:
- Leeftijd
- Vaardigheden
- Cultuur
- Tijd
Onderzoek naar het kind:
- Tot 1600: weinig aandacht voor kindertijd
- Darwin: observatie kinderen meer systematisch
- Begin 19e eeuw: kinderen naar school, meer aandacht voor
leerprocessen van kinderen
- 20e eeuw: ontwikkelingspsychologie = wetenschappelijk
- Binet: onderzoek naar intelligentie, geheugen en hoofdrekenen
- Hall: vragenlijsten voor gedrag en adolescentie als aparte
ontwikkelingsperiode
- Grootschalige, systematische en langdurige onderzoeken
Ontwikkeling:
Geleidelijk of sprongsgewijs?
Continu of discontinu?
Kwantitatief of kwalitatief?
Nature: aanleg/ genen (Maturatie=rijping)
Rousseau & Montessori
Voorgeprogrammeerd door de rijping van de zenuwcellen
Groei is toename: meer en beter
Nurture: omgevingsfactoren
Locke & Skinner
- Waarnemingen
- Ervaringen
- Leerprocessen
, - Training
Fase theorieën
- Theorieën waarin sprake is van fasen, stadia in de ontwikkeling van
een individu
- Kan gaan over de fysieke, cognitieve of sociaal-emotionele
ontwikkeling
- Stadium overslaan kan niet
- Eerst een fase afronden dan door naar de volgende
- Is een fase afgerond, dan komt het gedrag uit die fase niet meer
voor (Piaget)
- Kritieke of gevoelige perioden
Ontwikkelingsgebieden
- Fysieke ontwikkeling
- Cognitieve ontwikkeling
- Sociaal-emotionele ontwikkeling
- Persoonlijkheidsontwikkeling
Generatie tijdlijn
Normatief: wat je met elkaar deelt binnen een generatie
Niet-normatief: alles was je buiten je generatie hebt meegekregen (bijv.
waar je bent opgegroeid)
5 pijlers voor de eerste 1001 dagen
- Voorlichting: begin vroeg, al voor de conceptie, tijdens de
zwangerschap en tijdens de eerste 2 levensjaren
- Vroeg signalering: vraagt meer kennis van vroege ontwikkeling
- Aandacht voor veerkrachtige ouders
- Focus op een veilige en gezonde hechting
- Verbind medische en sociale zorg, oog voor stress-factoren in het
leven van ouders en kinderen.
Wat is psychologie?
- Hoe kunnen we gedrag verklaren?
- In hoeverre en hoe kunnen we gedrag voorspellen?
- Hoe kunnen we gedrag beïnvloeden?
- Hoe kunnen we probleemgedrag behandelen?
Wat is ontwikkelingspsychologie?
- Wetenschappelijke studie naar patronen van groei, verandering en
stabiliteit vanaf de conceptie tot aan de ouderdom.
- Verklaart menselijk gedrag door terug te kijken naar de
voorgeschiedenis, een aaneenschakeling van veranderingen: het
ontwikkelingsproces
- Levenslooppsychologie
Ontwikkeling
- Doorlopen van een reeks toestanden die onomkeerbare,
trapsgewijze of geleidelijke veranderingen tot gevolg hebben.
- Deze veranderingen beïnvloeden de ontwikkeling/groei naar een
hoger niveau/toestand (progressie) en brengen de individu steeds
dichter bij het eindresultaat
- Rijping en leren: van klein naar groot (groei) en van eenvoudig naar
complex (differentiatie; complexere dingen kunnen)
- Ontwikkeling: stimuleren, prikkelen, spelen, oefenen.
Groei: toename in lengte, omvang, gewicht.
Differentiatie: toename in complexiteit, verfijning
Ervaring/leren: nieuw gedrag, nieuwe vaardigheden op basis van
ervaring/ oefening
Rijping: relatief autonoom proces van groei en verfijning. Invloeden van
buitenaf zijn beperkt. Denk aan kind in de baarmoeder.
,Ontwikkelingsfasen:
Tabel 1.1 ontwikkelingspsychologie (extra toelichting)
Normatieve invloeden: invloeden die voor iedereen gelden
De overgang van de ene naar de volgende fase wordt bepaald
door:
- Leeftijd
- Vaardigheden
- Cultuur
- Tijd
Onderzoek naar het kind:
- Tot 1600: weinig aandacht voor kindertijd
- Darwin: observatie kinderen meer systematisch
- Begin 19e eeuw: kinderen naar school, meer aandacht voor
leerprocessen van kinderen
- 20e eeuw: ontwikkelingspsychologie = wetenschappelijk
- Binet: onderzoek naar intelligentie, geheugen en hoofdrekenen
- Hall: vragenlijsten voor gedrag en adolescentie als aparte
ontwikkelingsperiode
- Grootschalige, systematische en langdurige onderzoeken
Ontwikkeling:
Geleidelijk of sprongsgewijs?
Continu of discontinu?
Kwantitatief of kwalitatief?
Nature: aanleg/ genen (Maturatie=rijping)
Rousseau & Montessori
Voorgeprogrammeerd door de rijping van de zenuwcellen
Groei is toename: meer en beter
Nurture: omgevingsfactoren
Locke & Skinner
- Waarnemingen
- Ervaringen
- Leerprocessen
, - Training
Fase theorieën
- Theorieën waarin sprake is van fasen, stadia in de ontwikkeling van
een individu
- Kan gaan over de fysieke, cognitieve of sociaal-emotionele
ontwikkeling
- Stadium overslaan kan niet
- Eerst een fase afronden dan door naar de volgende
- Is een fase afgerond, dan komt het gedrag uit die fase niet meer
voor (Piaget)
- Kritieke of gevoelige perioden
Ontwikkelingsgebieden
- Fysieke ontwikkeling
- Cognitieve ontwikkeling
- Sociaal-emotionele ontwikkeling
- Persoonlijkheidsontwikkeling
Generatie tijdlijn
Normatief: wat je met elkaar deelt binnen een generatie
Niet-normatief: alles was je buiten je generatie hebt meegekregen (bijv.
waar je bent opgegroeid)
