WEEK 1 - inleiding
Officier van Justitie brengt verdachte voor de rechter en verzend dagvaarding
(vertegenwoordigd het OM)
Doelen van straffen:
1. Vergelding
2. Speciale preventie
3. Generale preventie
● Materieel strafrecht = is gedraging strafbaar?
● Formele strafrecht = strafprocesrecht
Sanctierecht: heeft betrekking op voorwaarden waaronder bepaalde straffen mogen
worden opgelegd
● Commune strafrecht = strafrecht in de wetboeken (Sr, Sv)
● Bijzondere strafrecht = wegenverkeerswet, opiumwet, wet wapens en munitie
Art. 91 Sr: bepalingen van boek 1 Sr zijn ook van toepassing op bijzondere strafwetten,
lokale strafwetgeving, boek 2&3
Strafbepaling in commune strafrecht bestaat uit:
1. Delictsomschrijving
2. (Kwalificatie-aanduiding)
3. Strafbedreiging
↪ In bijzondere wetten staan delictsomschrijving en strafbedreiging in ander artikel
4 voorwaarden voor strafbaarheid:
1. Menselijke gedraging (handelen / nalaten)
2. Valt binnen grenzen van wettelijke delictsomschrijving
3. Wederrechtelijkheid (evt. rechtvaardigingsgrond) veearts
4. Schuld in de zin van verwijtbaarheid (evt. schulduitsluitingsgrond) melk en water
In tenlastelegging staat de menselijke gedraging + delictsomschrijving
Als niet kan worden bewezen dat verdachte de ten laste gelegde heeft begaan →
vrijgesproken (art. 352 lid 1 Sv). bewezenverklaring = vaststellen dat verdachte het feit heeft
begaan
,Verwijtbaarheid = als iemand een andere optie had dan het overtreden van de wet
Legaliteitsbeginsel = art. 1 lid 1 Sr (wetten vooraf kenbaar en duidelijk)
Interpretatiemethoden voor wetten:
1. Wetshistorische interpretatie (toelichting totstandkoming)
2. Grammaticale interpretatie (taalkundige betekenis)
3. Systematische interpretatie (systeem waar wet deel van uitmaakt)
4. Teleologische interpretatie (doel wetgever)
● Bestanddelen = onderdelen van delictsomschrijving
● Elementen = wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid
Soms staan elementen in delictsomschrijving → worden dan bestanddeel. Als dan bijv
wederrechtelijkheid ontbreekt, is het delict niet gepleegd.
Onderscheid misdrijven en overtredingen:
1. Andere soort rechter bevoegd
2. Poging tot / medeplichtigheid overtreding ≠ strafbaar, poging / medeplichtigheid
bij misdrijven wel strafbaar
3. Toepassing van verschillende dwangmiddelen
● Formele delicten = handeling is strafbaar
● Materiële (gevolgs)delicten = veroorzaken van een gevolg is strafbaar (bijv moord)
● Commissiedelicten = handelen is strafbaar
● Omissiedelicten = nalaten is strafbaar
Gekwalificeerd delict = strafverzwarend (tov gronddelict)
Geprivilegieerd delict = strafverlichtend (tov gronddelict)
Causaliteit → conditio sine qua non (zou het ook gebeurd zijn als X niet had gebeurd?)
→ causa-proximaleer (veroorzakende factor die dichts bij gevolg ligt = oorzaak)
→ voorzienbaarheidsleer (handeling waarvan gevolg voorzienbaar was = oorzaak)
Een ieder verbindende bepalingen uit verdragen → interne werking ogv art. 93, 94 Gw
Mensenrechten = grondrechten = fundamentele rechten
↪ Niet iedere inbreuk op mensenrecht levert een schending van dat recht op (want inbreuk
kan gerechtvaardigd zijn)
, In EVRM staan uitgangspunten, EHRM concretiseert ze
4 soorten rechterlijke colleges EHRM:
1. Alleensprekende rechters
2. Comités
3. Kamers
4. De Grote Kamer (soort hoger beroep)
Art. 6 EVRM → recht op een eerlijk proces
a) Behandeling binnen redelijke termijn (lid 1)
b) Het recht zichzelf niet te bezwaren (zwijgrecht)
c) Onafhankelijke onpartijdige rechter (lid 1)
d) Onschuldpresumptie (lid 2)
e) Op de hoogte gebracht worden van de beschuldiging (lid 3 sub a)
f) Verdediging en rechtsbijstand (lid 3 sub b,c)
g) Ondervraging van getuigen (lid 3 sub d)
Art. 8 EVRM → recht op privacy
Beperking mag plaatsvinden als voldaan is aan 3 vereisten:
1. Er moet wettelijke regeling zijn die inbreuk op het recht toestaat
2. Inbreuk moet bepaald doel hebben (veiligheid, goede zeden, gezondheid, etc)
3. Inbreuk moet noodzakelijk zijn in democratische samenleving
Uitspraken EHRM zijn bindend voor verdragsstaat die is aangeklaagd. Maar ook voor
andere verdragsstaten: uitspraak geeft aan hoe EVRM moet worden uitgelegd
Methode van rechtsvinding:
1. Wat is de rechtsvraag die moet worden beantwoord?
2. Welke rechtsregel moet worden gehanteerd bij beantwoording van rechtsvraag?
a. Wat kan uit wetgeving worden afgeleid?
b. Wat kan uit jurisprudentie worden afgeleid?
c. Wat kan uit verdragen worden afgeleid?
d. Zegt literatuur iets dat voor beantwoording rechtsvraag van belang kan zijn?
3. Hoe moet de gevonden rechtsregel worden toegepast of feiten in casus?
Culpa = schuld
Officier van Justitie brengt verdachte voor de rechter en verzend dagvaarding
(vertegenwoordigd het OM)
Doelen van straffen:
1. Vergelding
2. Speciale preventie
3. Generale preventie
● Materieel strafrecht = is gedraging strafbaar?
● Formele strafrecht = strafprocesrecht
Sanctierecht: heeft betrekking op voorwaarden waaronder bepaalde straffen mogen
worden opgelegd
● Commune strafrecht = strafrecht in de wetboeken (Sr, Sv)
● Bijzondere strafrecht = wegenverkeerswet, opiumwet, wet wapens en munitie
Art. 91 Sr: bepalingen van boek 1 Sr zijn ook van toepassing op bijzondere strafwetten,
lokale strafwetgeving, boek 2&3
Strafbepaling in commune strafrecht bestaat uit:
1. Delictsomschrijving
2. (Kwalificatie-aanduiding)
3. Strafbedreiging
↪ In bijzondere wetten staan delictsomschrijving en strafbedreiging in ander artikel
4 voorwaarden voor strafbaarheid:
1. Menselijke gedraging (handelen / nalaten)
2. Valt binnen grenzen van wettelijke delictsomschrijving
3. Wederrechtelijkheid (evt. rechtvaardigingsgrond) veearts
4. Schuld in de zin van verwijtbaarheid (evt. schulduitsluitingsgrond) melk en water
In tenlastelegging staat de menselijke gedraging + delictsomschrijving
Als niet kan worden bewezen dat verdachte de ten laste gelegde heeft begaan →
vrijgesproken (art. 352 lid 1 Sv). bewezenverklaring = vaststellen dat verdachte het feit heeft
begaan
,Verwijtbaarheid = als iemand een andere optie had dan het overtreden van de wet
Legaliteitsbeginsel = art. 1 lid 1 Sr (wetten vooraf kenbaar en duidelijk)
Interpretatiemethoden voor wetten:
1. Wetshistorische interpretatie (toelichting totstandkoming)
2. Grammaticale interpretatie (taalkundige betekenis)
3. Systematische interpretatie (systeem waar wet deel van uitmaakt)
4. Teleologische interpretatie (doel wetgever)
● Bestanddelen = onderdelen van delictsomschrijving
● Elementen = wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid
Soms staan elementen in delictsomschrijving → worden dan bestanddeel. Als dan bijv
wederrechtelijkheid ontbreekt, is het delict niet gepleegd.
Onderscheid misdrijven en overtredingen:
1. Andere soort rechter bevoegd
2. Poging tot / medeplichtigheid overtreding ≠ strafbaar, poging / medeplichtigheid
bij misdrijven wel strafbaar
3. Toepassing van verschillende dwangmiddelen
● Formele delicten = handeling is strafbaar
● Materiële (gevolgs)delicten = veroorzaken van een gevolg is strafbaar (bijv moord)
● Commissiedelicten = handelen is strafbaar
● Omissiedelicten = nalaten is strafbaar
Gekwalificeerd delict = strafverzwarend (tov gronddelict)
Geprivilegieerd delict = strafverlichtend (tov gronddelict)
Causaliteit → conditio sine qua non (zou het ook gebeurd zijn als X niet had gebeurd?)
→ causa-proximaleer (veroorzakende factor die dichts bij gevolg ligt = oorzaak)
→ voorzienbaarheidsleer (handeling waarvan gevolg voorzienbaar was = oorzaak)
Een ieder verbindende bepalingen uit verdragen → interne werking ogv art. 93, 94 Gw
Mensenrechten = grondrechten = fundamentele rechten
↪ Niet iedere inbreuk op mensenrecht levert een schending van dat recht op (want inbreuk
kan gerechtvaardigd zijn)
, In EVRM staan uitgangspunten, EHRM concretiseert ze
4 soorten rechterlijke colleges EHRM:
1. Alleensprekende rechters
2. Comités
3. Kamers
4. De Grote Kamer (soort hoger beroep)
Art. 6 EVRM → recht op een eerlijk proces
a) Behandeling binnen redelijke termijn (lid 1)
b) Het recht zichzelf niet te bezwaren (zwijgrecht)
c) Onafhankelijke onpartijdige rechter (lid 1)
d) Onschuldpresumptie (lid 2)
e) Op de hoogte gebracht worden van de beschuldiging (lid 3 sub a)
f) Verdediging en rechtsbijstand (lid 3 sub b,c)
g) Ondervraging van getuigen (lid 3 sub d)
Art. 8 EVRM → recht op privacy
Beperking mag plaatsvinden als voldaan is aan 3 vereisten:
1. Er moet wettelijke regeling zijn die inbreuk op het recht toestaat
2. Inbreuk moet bepaald doel hebben (veiligheid, goede zeden, gezondheid, etc)
3. Inbreuk moet noodzakelijk zijn in democratische samenleving
Uitspraken EHRM zijn bindend voor verdragsstaat die is aangeklaagd. Maar ook voor
andere verdragsstaten: uitspraak geeft aan hoe EVRM moet worden uitgelegd
Methode van rechtsvinding:
1. Wat is de rechtsvraag die moet worden beantwoord?
2. Welke rechtsregel moet worden gehanteerd bij beantwoording van rechtsvraag?
a. Wat kan uit wetgeving worden afgeleid?
b. Wat kan uit jurisprudentie worden afgeleid?
c. Wat kan uit verdragen worden afgeleid?
d. Zegt literatuur iets dat voor beantwoording rechtsvraag van belang kan zijn?
3. Hoe moet de gevonden rechtsregel worden toegepast of feiten in casus?
Culpa = schuld
