Samenvatting artikel ‘Foster care placement instability: A meta-analytic review’
– C. Konijn, S. Admiraal, J. Baart, F. van Rooij, G.J. Stams, C. Colonnesi, R.
Lindaeur, M. Assink
Abstract
Het inzetten van pleegzorg heeft de voorkeur wanneer een jeugdige uit huis geplaatst
wordt. Een groot probleem is de instabiliteit rondom de plaatsing en het effect dat dit
heeft op het welbevinden van de jeugdige. In deze studie zijn 10 meta-analyses op
meerdere niveaus uitgevoerd, die de factoren onderzochten die instabiliteit beïnvloeden.
Er is gekeken naar 42 studies (1990-2017). Redelijke significante effecten werden
gevonden voor gedragsproblemen, netwerkpleegzorg en de kwaliteit van
opvoeden. Kleinere effecten werden gevonden voor leeftijd pleegkind, plaatsing
met/zonder brusjes en mishandeling in het verleden. De bevindingen kunnen
gebruikt worden om interventies te verbeteren voor de preventie van instabiele
plaatsingen.
1. Inleiding
Kinderen die niet bij hun eigen ouders kunnen opgroeien, groeien bij voorkeur op in een
pleeggezin, en anders in een residentiële jeugdhulpsetting. Pleegzorg: vorm van zorg
waarbij een kind in een andere familie is geplaatst om verschillende redenen.
Voornaamste reden: inadequate opvoeding ouders, mishandeling en verwaarlozing,
vaak gecombineerd met psychische problemen van ouders, criminele/verslaafde ouders.
Een veel minder voorkomende reden is de dood of gevangenschap van ouders.
Pleegzorgplaatsingen verschillen van doel en lengte. Het voornaamste streven is een
permanente plaatsing, dit bevorderd de stabiliteit in het leven van het kind en het
behoud van familierelaties. Vormen van permanentie zijn adoptie, gezinshereniging of
lange termijn pleegzorg. De voorkeur gaat wereldwijd uit naar gezinshereniging. Als dit
op korte termijn niet mogelijk is (binnen een jaar) of mogelijk nooit mogelijk is, dan
worden lange termijn pleegzorg en adoptie overwogen. In de VS en UK is adoptie de
meest wenselijke optie. In andere landen zoals Nederland is lange termijn pleegzorg
het meest wenselijk, omdat familierelaties dan beter onderhouden kunnen worden.
Pleeggezinnen komen uit een bestand via een organisatie of uit het netwerk van het kind.
De aantallen van de soort gezinnen verschillen per land (in Spanje bijv. wel 80%).
Plaatsingen voor lange termijn worden in 20-50% van de gevallen vroegtijdig
afgebroken. Ze worden in een nieuw gezin geplaatst, in een residentiële
jeugdhulpsetting, gaan terug naar hun ouders of ze lopen weg. Instabiele pleegzorg
kan resulteren in opeenvolgende veranderingen van verzorgers, waarbij kinderen steeds
opnieuw moeten wennen aan een nieuwe omgeving. Pleegkinderen verliezen hierdoor
sterke banden, sociale contacten en bekende/vertrouwde plekken. Dit heeft een negatief
effect op verschillende ontwikkelingsuitkomsten van het kind (psychische, cognitieve
ontwikkeling en algemeen welbevinden). Het verhoogt het risico op gedrag, sociale en
cognitieve problemen, een laag zelfbeeld, psychopathologie en een verlaagd vertrouwen
in verzorgers en andere volwassenen.
Stabiliteit is een belangrijke voorwaarde voor een succesvolle pleegzorgplaatsing en
een gezonde ontwikkeling van het kind. Dit betekent niet dat alle kinderen met instabiele
pleegzorgtrajecten problemen ontwikkelen. De veerkracht van een kind is een
sleutelfactor in hoe een kind omgaat met negatieve ervaringen. Het betekent ook niet
dat stabiele plaatsingen resulteren in positieve uitkomsten. Uit een eerdere meta-analyse
blijkt dat een oudere leeftijd kind, externaliserende gedragsproblemen en een
voorgeschiedenis van hulpverlening mogelijk verband houden met een instabiel
pleegzorgtraject. Er werd ook een samenhang gevonden tussen goede
opvoedingsvaardigheden pleegouders en een stabiele plaatsing. Uit ander onderzoek
kwam aanvullend naar voren dat een groot aantal betrokken hulpverleners en plaatsing
in een bestandpleeggezin (i.p.v. netwerk) risicofactoren waren voor instabiliteit. De
– C. Konijn, S. Admiraal, J. Baart, F. van Rooij, G.J. Stams, C. Colonnesi, R.
Lindaeur, M. Assink
Abstract
Het inzetten van pleegzorg heeft de voorkeur wanneer een jeugdige uit huis geplaatst
wordt. Een groot probleem is de instabiliteit rondom de plaatsing en het effect dat dit
heeft op het welbevinden van de jeugdige. In deze studie zijn 10 meta-analyses op
meerdere niveaus uitgevoerd, die de factoren onderzochten die instabiliteit beïnvloeden.
Er is gekeken naar 42 studies (1990-2017). Redelijke significante effecten werden
gevonden voor gedragsproblemen, netwerkpleegzorg en de kwaliteit van
opvoeden. Kleinere effecten werden gevonden voor leeftijd pleegkind, plaatsing
met/zonder brusjes en mishandeling in het verleden. De bevindingen kunnen
gebruikt worden om interventies te verbeteren voor de preventie van instabiele
plaatsingen.
1. Inleiding
Kinderen die niet bij hun eigen ouders kunnen opgroeien, groeien bij voorkeur op in een
pleeggezin, en anders in een residentiële jeugdhulpsetting. Pleegzorg: vorm van zorg
waarbij een kind in een andere familie is geplaatst om verschillende redenen.
Voornaamste reden: inadequate opvoeding ouders, mishandeling en verwaarlozing,
vaak gecombineerd met psychische problemen van ouders, criminele/verslaafde ouders.
Een veel minder voorkomende reden is de dood of gevangenschap van ouders.
Pleegzorgplaatsingen verschillen van doel en lengte. Het voornaamste streven is een
permanente plaatsing, dit bevorderd de stabiliteit in het leven van het kind en het
behoud van familierelaties. Vormen van permanentie zijn adoptie, gezinshereniging of
lange termijn pleegzorg. De voorkeur gaat wereldwijd uit naar gezinshereniging. Als dit
op korte termijn niet mogelijk is (binnen een jaar) of mogelijk nooit mogelijk is, dan
worden lange termijn pleegzorg en adoptie overwogen. In de VS en UK is adoptie de
meest wenselijke optie. In andere landen zoals Nederland is lange termijn pleegzorg
het meest wenselijk, omdat familierelaties dan beter onderhouden kunnen worden.
Pleeggezinnen komen uit een bestand via een organisatie of uit het netwerk van het kind.
De aantallen van de soort gezinnen verschillen per land (in Spanje bijv. wel 80%).
Plaatsingen voor lange termijn worden in 20-50% van de gevallen vroegtijdig
afgebroken. Ze worden in een nieuw gezin geplaatst, in een residentiële
jeugdhulpsetting, gaan terug naar hun ouders of ze lopen weg. Instabiele pleegzorg
kan resulteren in opeenvolgende veranderingen van verzorgers, waarbij kinderen steeds
opnieuw moeten wennen aan een nieuwe omgeving. Pleegkinderen verliezen hierdoor
sterke banden, sociale contacten en bekende/vertrouwde plekken. Dit heeft een negatief
effect op verschillende ontwikkelingsuitkomsten van het kind (psychische, cognitieve
ontwikkeling en algemeen welbevinden). Het verhoogt het risico op gedrag, sociale en
cognitieve problemen, een laag zelfbeeld, psychopathologie en een verlaagd vertrouwen
in verzorgers en andere volwassenen.
Stabiliteit is een belangrijke voorwaarde voor een succesvolle pleegzorgplaatsing en
een gezonde ontwikkeling van het kind. Dit betekent niet dat alle kinderen met instabiele
pleegzorgtrajecten problemen ontwikkelen. De veerkracht van een kind is een
sleutelfactor in hoe een kind omgaat met negatieve ervaringen. Het betekent ook niet
dat stabiele plaatsingen resulteren in positieve uitkomsten. Uit een eerdere meta-analyse
blijkt dat een oudere leeftijd kind, externaliserende gedragsproblemen en een
voorgeschiedenis van hulpverlening mogelijk verband houden met een instabiel
pleegzorgtraject. Er werd ook een samenhang gevonden tussen goede
opvoedingsvaardigheden pleegouders en een stabiele plaatsing. Uit ander onderzoek
kwam aanvullend naar voren dat een groot aantal betrokken hulpverleners en plaatsing
in een bestandpleeggezin (i.p.v. netwerk) risicofactoren waren voor instabiliteit. De
