Psychologie Health beliefs and intentions
Het Health beliefs Model is een theorie die probeert te verklaren waarom mensen al dan niet
(gezondheids)gedrag vertonen. Het ASE-model/the theory of Planned Behavior gaat over het
voorspellen van gedrag. Waarbij met name aandacht is voor het willen (intentie, motivatie).
Leerdoelen
1. Wat de relatie is tussen gezondheid en gedrag (gezondheidsgedrag)
2. Wat het ‘Health Belief Model’ inhoudt
3. Wat het ASE-model/Theory of Planned Behavior inhoudt
Literatuur
Health psychology, biopsychosocial interactions, Sarafino & Smith, ninth edition/2017 (maar het mag
ook een eerdere editie zijn: 2014 of later)
Hoofdstuk: Health-Related Behaviour and Health Promotion
Paragraaf: Health and Behavior; What Determines People’s Health-Related Behavior (t/m The
Role of Beliefs and Intentions)
Doen en blijven doen: zelfmanagement en persoonsgerichte multidisciplinaire zorg, Van der Burgt,
Verhulst (2018)
Hoofdstuk: Communicatie in persoonsgerichte zorg
Paragraaf: Ondersteuning van gedragsverandering
Hoofdstuk: Werken aan gezondheidsbevordering en preventie
Paragraaf: Preventie
Wat is de relatie tussen gezondheid en gedrag?
Gezondsheidsgedrag is het gedrag van een individu dat erop gericht is de eigen gezondheid te
verbeteren of in stand te houden. Ongeacht hoe gezond ze zijn/hoe effectief het gedrag is.
Niveaus van gezondheidsgedrag
- Well-behavior: activiteiten die erop gericht zijn gezondheid in stand te houden/verbeteren (bijv.
sporten). Motivatie belangrijke factor!
- Symptom-based behavior: wat mensen die zich ziek voelen, doen (acties) om te beslissen wat er
aan de hand is en om hier vervolgens een remedie(oplossing) voor vinden (bijv. hulp vragen aan
familieleden of een fysiotherapeut). O.a. angst/financiën spelen een rol (als je bang bent voor pijn
neem je geen contact op met specialist)
- Sick-role behavior: de activiteiten die mensen ondernemen om beter te worden. Ze nemen als het
ware een ‘rol’ aan die past bij iemand die ziek is (en ze weten nu ook wat er aan de hand is).
Opvoeding belangrijke factor. (als je vanuit huis hebt meegekregen om thuis te blijven als je ziek bent,
doe je dit later ook sneller)
Het belang van gezondheidsgedrag
Gezondheid neemt toe door
1. Ziekte preventie
-gedragsbeïnvloeding; (stimuleren tandenpoetsen) -> heeft meeste invloed op bevorderen van
gezondheid
-milieu maatregelen (fluoridering van water)
-preventie medisch maatregelen (verwijderen tandsteen)
2. verbetering medische diagnostiek en behandeling
Preventie
Gezondheidsproblemen voorkomen met als doel mensen zo gezond mogelijk te laten zijn. 3 vormen;
- universele, primaire preventie = doel is voorkomen van ziekte of aandoening op de gehele
bevolking (bijv. vaccineren)
- selectieve, geïndiceerde/secundaire preventie = Het is gericht op een selectie van de
bevolking. Geïndiceerd betekend geen diagnose maar wel symptomen (zoals dementie).
Secundair is op te sporen en vroegtijdig te behandelen (bevolkingsonderzoek;
darmonderzoek, mammografie).
- zorggerelateerde, tertiaire (verergering voorkomen) preventie = doel bij bestaande ziekte of
aandoening gezondheidssituatie te optimaliseren en zelfmanagement te bevorderen. (bijv.
COPD)
Het Health beliefs Model is een theorie die probeert te verklaren waarom mensen al dan niet
(gezondheids)gedrag vertonen. Het ASE-model/the theory of Planned Behavior gaat over het
voorspellen van gedrag. Waarbij met name aandacht is voor het willen (intentie, motivatie).
Leerdoelen
1. Wat de relatie is tussen gezondheid en gedrag (gezondheidsgedrag)
2. Wat het ‘Health Belief Model’ inhoudt
3. Wat het ASE-model/Theory of Planned Behavior inhoudt
Literatuur
Health psychology, biopsychosocial interactions, Sarafino & Smith, ninth edition/2017 (maar het mag
ook een eerdere editie zijn: 2014 of later)
Hoofdstuk: Health-Related Behaviour and Health Promotion
Paragraaf: Health and Behavior; What Determines People’s Health-Related Behavior (t/m The
Role of Beliefs and Intentions)
Doen en blijven doen: zelfmanagement en persoonsgerichte multidisciplinaire zorg, Van der Burgt,
Verhulst (2018)
Hoofdstuk: Communicatie in persoonsgerichte zorg
Paragraaf: Ondersteuning van gedragsverandering
Hoofdstuk: Werken aan gezondheidsbevordering en preventie
Paragraaf: Preventie
Wat is de relatie tussen gezondheid en gedrag?
Gezondsheidsgedrag is het gedrag van een individu dat erop gericht is de eigen gezondheid te
verbeteren of in stand te houden. Ongeacht hoe gezond ze zijn/hoe effectief het gedrag is.
Niveaus van gezondheidsgedrag
- Well-behavior: activiteiten die erop gericht zijn gezondheid in stand te houden/verbeteren (bijv.
sporten). Motivatie belangrijke factor!
- Symptom-based behavior: wat mensen die zich ziek voelen, doen (acties) om te beslissen wat er
aan de hand is en om hier vervolgens een remedie(oplossing) voor vinden (bijv. hulp vragen aan
familieleden of een fysiotherapeut). O.a. angst/financiën spelen een rol (als je bang bent voor pijn
neem je geen contact op met specialist)
- Sick-role behavior: de activiteiten die mensen ondernemen om beter te worden. Ze nemen als het
ware een ‘rol’ aan die past bij iemand die ziek is (en ze weten nu ook wat er aan de hand is).
Opvoeding belangrijke factor. (als je vanuit huis hebt meegekregen om thuis te blijven als je ziek bent,
doe je dit later ook sneller)
Het belang van gezondheidsgedrag
Gezondheid neemt toe door
1. Ziekte preventie
-gedragsbeïnvloeding; (stimuleren tandenpoetsen) -> heeft meeste invloed op bevorderen van
gezondheid
-milieu maatregelen (fluoridering van water)
-preventie medisch maatregelen (verwijderen tandsteen)
2. verbetering medische diagnostiek en behandeling
Preventie
Gezondheidsproblemen voorkomen met als doel mensen zo gezond mogelijk te laten zijn. 3 vormen;
- universele, primaire preventie = doel is voorkomen van ziekte of aandoening op de gehele
bevolking (bijv. vaccineren)
- selectieve, geïndiceerde/secundaire preventie = Het is gericht op een selectie van de
bevolking. Geïndiceerd betekend geen diagnose maar wel symptomen (zoals dementie).
Secundair is op te sporen en vroegtijdig te behandelen (bevolkingsonderzoek;
darmonderzoek, mammografie).
- zorggerelateerde, tertiaire (verergering voorkomen) preventie = doel bij bestaande ziekte of
aandoening gezondheidssituatie te optimaliseren en zelfmanagement te bevorderen. (bijv.
COPD)
