Kennislijn-AFP
Samenvatting
Kwetsbare ouderen
Hbo-verpleegkundige, leerjaar 2
Lieke van Lith
,Inhoudsopgave
Blok 1 ............................................................................................................................................................... 4
Werkgroep 1.1 .................................................................................................................................................... 4
Geriatrische reuzen ....................................................................................................................................... 4
▸ E-college 1: gerontologie en geriatrie .................................................................................................. 4
Literatuur: Klinisch redeneren bij ouderen .................................................................................................. 7
Hoofdstuk 7 ADL/IADL ................................................................................................................................... 7
Hoofdstuk 8 Visus- en gehoorproblematiek bij ouderen ............................................................................ 13
Hoofdstuk 9 Slaapstoornissen ..................................................................................................................... 15
Hoofdstuk 10 Immobiliteit en vallen ........................................................................................................... 16
Hoofdstuk 11 Ondervoeding en dehydratie ................................................................................................ 17
Hoofdstuk 12 Mondhygiëne ........................................................................................................................ 19
Hoofdstuk 13 Incontinentie en obstipatie ................................................................................................... 20
Hoofdstuk 14 Decubitus en huidletsel......................................................................................................... 21
Werkgroep 1.2 .................................................................................................................................................. 24
Literatuur: Klinisch redeneren bij ouderen ................................................................................................ 30
Hoofdstuk 17 Dementie............................................................................................................................... 30
Hoofdstuk 18 Delier ..................................................................................................................................... 35
Hoofdstuk 19 Depressie en verwante beelden ........................................................................................... 36
Begrippenlijst blok 1 ........................................................................................................................................ 38
Geriatrische reuzen ..................................................................................................................................... 42
Blok 2 ............................................................................................................................................................. 49
Werkgroep 2.1 .................................................................................................................................................. 49
Literatuur: Klinisch Pathologie ................................................................................................................... 51
Hoofdstuk 8 Hart en vaten .......................................................................................................................... 51
Schema 2.4 Behandeling hypertensie, factoren bij ontstaan hypertensie .................................................. 63
Schema 3.2 Afwijking bij rechts -en linksdecompensatie ............................................................................ 64
Schema RAAS ............................................................................................................................................... 64
Werkgroep 2.2 .................................................................................................................................................. 65
Literatuur: Klinisch Pathologie ................................................................................................................... 65
Hoofdstuk 10.6 CVA/beroerte ..................................................................................................................... 65
Literatuur: Anatomie en fysiologie van de mens ....................................................................................... 69
Hoofdstuk 6.1.5 Hartprikkelgeleidingssysteem ........................................................................................... 69
Hoofdstuk 6.2 Hartfunctie ........................................................................................................................... 71
Hoofdstuk 6.2.1 Hartcyclus.......................................................................................................................... 71
Hoofdstuk 6.2.2 Bloeddruk in het hart ........................................................................................................ 73
Hoofdstuk 6.2.3 Elektrocardiogram............................................................................................................. 74
Hoofdstuk 6.2.4 Hartcapaciteit.................................................................................................................... 76
Hoofdstuk 12.14 Doorbloeding van de hersenen ........................................................................................ 77
Begrippenlijst blok 2 ........................................................................................................................................ 79
Blok 3 ............................................................................................................................................................. 91
Werkgroep 3.1 .................................................................................................................................................. 91
▸ E-college 3: Veel voorkomende afwijkingen nieren en urinewegen deel 1 & 2 ................................ 91
Literatuur: Klinische pathologie ................................................................................................................. 94
Hoofdstuk 14 Vochtbalans/uitscheiding ..................................................................................................... 94
Hoofdstuk 17.1.1 Mannelijke geslachtsorganen ....................................................................................... 104
Hoofdstuk 17.1.2 Vrouwelijke geslachtsorganen ...................................................................................... 106
Hoofdstuk 17.2 Prostaathyperplasie en prostaatkanker ........................................................................... 109
Schema 8.1 Oorzaken nierinsufficiëntie en de afwijkingen die kunnen ontstaan..................................... 112
Schema 8.2 Algemene behandeling van nierinsufficiëntie ........................................................................ 113
2
, Afbeelding niertransplantatie.................................................................................................................... 114
Werkgroep 3.2 ................................................................................................................................................ 115
Begrippenlijst blok 3 ...................................................................................................................................... 126
Blok 4 ........................................................................................................................................................... 136
Werkgroep 4.1 ................................................................................................................................................ 136
▸ E-college 4: Basale oncologie ........................................................................................................... 136
Schema 6.1 Ontstaan van kanker .............................................................................................................. 139
Schema 6.3 Behandeling en bestrijding van kanker .................................................................................. 140
Literatuur: Klinische Pathologie ............................................................................................................... 141
Hoofdstuk 5 Tumorleer ............................................................................................................................. 141
Werkgroep 4.2 ................................................................................................................................................ 149
▸ Kennisclip juf Danielle: Farmacologie .............................................................................................. 149
▸ Kennisclip juf Danielle: Farmacokinetiek ......................................................................................... 150
▸ Kennisclip juf Danielle: Farmacodynamiek ...................................................................................... 151
▸ Kennisclip juf Danielle: Pijn .............................................................................................................. 151
▸ Kennisclip: aandachtspunten farmacotherapie bij ouderen ............................................................ 152
Literatuur: Klinische Pathologie ............................................................................................................... 153
Hoofdstuk 6 Inleiding farmacologie........................................................................................................... 153
Hoofdstuk 10.2 Pijn ................................................................................................................................... 158
Literatuur: Klinische redeneren bij ouderen ............................................................................................ 160
Hoofdstuk 15 Pijn ...................................................................................................................................... 160
Hoofdstuk 16 Polyfarmacie bij oudere patiënten ..................................................................................... 163
Begrippenlijst blok 4 ...................................................................................................................................... 165
3
, Blok 1
Werkgroep 1.1
Geriatrische reuzen
1. Cognitieve problemen
Intellectuele achteruitgang: zorg voor een vaste dag routine en een vertrouwde
omgeving.
2. Voeding en vocht
Intake: denk aan kleinere porties over de dag verspreid
3. Immobiliteit en vallen
Stimuleren om te blijven bewegen en zo nodig een hulpmiddelen
4. Polyfarmacie
Intoxicatie: medicatie optimaliseren
5. Incontinentie
Vaste tijden naar toilet, postoel naast het bed zetten
- Communicatie -> praat duidelijk, korte zinnen
▸ E-college 1: gerontologie en geriatrie
- Gerontologie: studie die zich bezighoudt met de normale veroudering en de gevolgen.
- Endogene factoren: erfelijke factoren, genetisch bepaald.
- Exogene factoren: leefstijl en omgevingsfactoren.
- Geriatrie: geneeskunde die gericht is op ziekten die samenhangen met veroudering.
Geneeskunde voor ouderen is vaak bij multipathologie.
- Multipathologie: meerdere belangrijke afwijkingen op lichamelijk, geestelijk en
sociaalgebied.
Aandachtspunten bij geriatrische patiënten:
- Anamnese:
Vaak zijn de symptomen vaag. Naast dat de klachten vaag zijn kan de patiënt de klachten
minder erg maken door te zeggen dat de klachten door ouderdom komen. Hierdoor kan
er te weinig gerapporteerd worden (onderrapportage).
- Symptoomveroudering:
Symptomen van ziekte kunnen anders zijn doordat de patiënt ouder is.
Denk aan longontsteking zonder koorts en uitdroging zonder dorst.
Functionele veroudering:
- Afname prestatievermogen organen
- Afname belastbaarheid
- Stofwisseling daalt
- Homeostase moeilijker te handhaven, bijvoorbeeld tempratuur
- Immuunsysteem verminderd
- 24-uurs ritmiek verandert, slaappatroon is anders
- Seksuologische verandering
4
Samenvatting
Kwetsbare ouderen
Hbo-verpleegkundige, leerjaar 2
Lieke van Lith
,Inhoudsopgave
Blok 1 ............................................................................................................................................................... 4
Werkgroep 1.1 .................................................................................................................................................... 4
Geriatrische reuzen ....................................................................................................................................... 4
▸ E-college 1: gerontologie en geriatrie .................................................................................................. 4
Literatuur: Klinisch redeneren bij ouderen .................................................................................................. 7
Hoofdstuk 7 ADL/IADL ................................................................................................................................... 7
Hoofdstuk 8 Visus- en gehoorproblematiek bij ouderen ............................................................................ 13
Hoofdstuk 9 Slaapstoornissen ..................................................................................................................... 15
Hoofdstuk 10 Immobiliteit en vallen ........................................................................................................... 16
Hoofdstuk 11 Ondervoeding en dehydratie ................................................................................................ 17
Hoofdstuk 12 Mondhygiëne ........................................................................................................................ 19
Hoofdstuk 13 Incontinentie en obstipatie ................................................................................................... 20
Hoofdstuk 14 Decubitus en huidletsel......................................................................................................... 21
Werkgroep 1.2 .................................................................................................................................................. 24
Literatuur: Klinisch redeneren bij ouderen ................................................................................................ 30
Hoofdstuk 17 Dementie............................................................................................................................... 30
Hoofdstuk 18 Delier ..................................................................................................................................... 35
Hoofdstuk 19 Depressie en verwante beelden ........................................................................................... 36
Begrippenlijst blok 1 ........................................................................................................................................ 38
Geriatrische reuzen ..................................................................................................................................... 42
Blok 2 ............................................................................................................................................................. 49
Werkgroep 2.1 .................................................................................................................................................. 49
Literatuur: Klinisch Pathologie ................................................................................................................... 51
Hoofdstuk 8 Hart en vaten .......................................................................................................................... 51
Schema 2.4 Behandeling hypertensie, factoren bij ontstaan hypertensie .................................................. 63
Schema 3.2 Afwijking bij rechts -en linksdecompensatie ............................................................................ 64
Schema RAAS ............................................................................................................................................... 64
Werkgroep 2.2 .................................................................................................................................................. 65
Literatuur: Klinisch Pathologie ................................................................................................................... 65
Hoofdstuk 10.6 CVA/beroerte ..................................................................................................................... 65
Literatuur: Anatomie en fysiologie van de mens ....................................................................................... 69
Hoofdstuk 6.1.5 Hartprikkelgeleidingssysteem ........................................................................................... 69
Hoofdstuk 6.2 Hartfunctie ........................................................................................................................... 71
Hoofdstuk 6.2.1 Hartcyclus.......................................................................................................................... 71
Hoofdstuk 6.2.2 Bloeddruk in het hart ........................................................................................................ 73
Hoofdstuk 6.2.3 Elektrocardiogram............................................................................................................. 74
Hoofdstuk 6.2.4 Hartcapaciteit.................................................................................................................... 76
Hoofdstuk 12.14 Doorbloeding van de hersenen ........................................................................................ 77
Begrippenlijst blok 2 ........................................................................................................................................ 79
Blok 3 ............................................................................................................................................................. 91
Werkgroep 3.1 .................................................................................................................................................. 91
▸ E-college 3: Veel voorkomende afwijkingen nieren en urinewegen deel 1 & 2 ................................ 91
Literatuur: Klinische pathologie ................................................................................................................. 94
Hoofdstuk 14 Vochtbalans/uitscheiding ..................................................................................................... 94
Hoofdstuk 17.1.1 Mannelijke geslachtsorganen ....................................................................................... 104
Hoofdstuk 17.1.2 Vrouwelijke geslachtsorganen ...................................................................................... 106
Hoofdstuk 17.2 Prostaathyperplasie en prostaatkanker ........................................................................... 109
Schema 8.1 Oorzaken nierinsufficiëntie en de afwijkingen die kunnen ontstaan..................................... 112
Schema 8.2 Algemene behandeling van nierinsufficiëntie ........................................................................ 113
2
, Afbeelding niertransplantatie.................................................................................................................... 114
Werkgroep 3.2 ................................................................................................................................................ 115
Begrippenlijst blok 3 ...................................................................................................................................... 126
Blok 4 ........................................................................................................................................................... 136
Werkgroep 4.1 ................................................................................................................................................ 136
▸ E-college 4: Basale oncologie ........................................................................................................... 136
Schema 6.1 Ontstaan van kanker .............................................................................................................. 139
Schema 6.3 Behandeling en bestrijding van kanker .................................................................................. 140
Literatuur: Klinische Pathologie ............................................................................................................... 141
Hoofdstuk 5 Tumorleer ............................................................................................................................. 141
Werkgroep 4.2 ................................................................................................................................................ 149
▸ Kennisclip juf Danielle: Farmacologie .............................................................................................. 149
▸ Kennisclip juf Danielle: Farmacokinetiek ......................................................................................... 150
▸ Kennisclip juf Danielle: Farmacodynamiek ...................................................................................... 151
▸ Kennisclip juf Danielle: Pijn .............................................................................................................. 151
▸ Kennisclip: aandachtspunten farmacotherapie bij ouderen ............................................................ 152
Literatuur: Klinische Pathologie ............................................................................................................... 153
Hoofdstuk 6 Inleiding farmacologie........................................................................................................... 153
Hoofdstuk 10.2 Pijn ................................................................................................................................... 158
Literatuur: Klinische redeneren bij ouderen ............................................................................................ 160
Hoofdstuk 15 Pijn ...................................................................................................................................... 160
Hoofdstuk 16 Polyfarmacie bij oudere patiënten ..................................................................................... 163
Begrippenlijst blok 4 ...................................................................................................................................... 165
3
, Blok 1
Werkgroep 1.1
Geriatrische reuzen
1. Cognitieve problemen
Intellectuele achteruitgang: zorg voor een vaste dag routine en een vertrouwde
omgeving.
2. Voeding en vocht
Intake: denk aan kleinere porties over de dag verspreid
3. Immobiliteit en vallen
Stimuleren om te blijven bewegen en zo nodig een hulpmiddelen
4. Polyfarmacie
Intoxicatie: medicatie optimaliseren
5. Incontinentie
Vaste tijden naar toilet, postoel naast het bed zetten
- Communicatie -> praat duidelijk, korte zinnen
▸ E-college 1: gerontologie en geriatrie
- Gerontologie: studie die zich bezighoudt met de normale veroudering en de gevolgen.
- Endogene factoren: erfelijke factoren, genetisch bepaald.
- Exogene factoren: leefstijl en omgevingsfactoren.
- Geriatrie: geneeskunde die gericht is op ziekten die samenhangen met veroudering.
Geneeskunde voor ouderen is vaak bij multipathologie.
- Multipathologie: meerdere belangrijke afwijkingen op lichamelijk, geestelijk en
sociaalgebied.
Aandachtspunten bij geriatrische patiënten:
- Anamnese:
Vaak zijn de symptomen vaag. Naast dat de klachten vaag zijn kan de patiënt de klachten
minder erg maken door te zeggen dat de klachten door ouderdom komen. Hierdoor kan
er te weinig gerapporteerd worden (onderrapportage).
- Symptoomveroudering:
Symptomen van ziekte kunnen anders zijn doordat de patiënt ouder is.
Denk aan longontsteking zonder koorts en uitdroging zonder dorst.
Functionele veroudering:
- Afname prestatievermogen organen
- Afname belastbaarheid
- Stofwisseling daalt
- Homeostase moeilijker te handhaven, bijvoorbeeld tempratuur
- Immuunsysteem verminderd
- 24-uurs ritmiek verandert, slaappatroon is anders
- Seksuologische verandering
4
