Samenvatting Neurobiologische Achtergronden deel A

Neurobiologische achtergronden


Neurobiologische Achtergronden
Hoorcollege 1 Basis; Zenuwstelsel, hersenen, hersencellen, actiepotentiaal, synaps

Deel A: 5 colleges over het brein
Deel B: 5 colleges over de hormonale systemen, vooral bij stress betrokken

Tentamenstof; Tentamen;
- Artikel Parson - Gezichtsbewerking Parsons belangrijk!
- The student’s guide to social neuroscience, - 60 MC-vragen in 90 minuten
excl. H9,10


Zenuwstelsel
➢ Centrale zenuwstelsel (CNS); hersenen en ruggenmerg
➢ Perifeer zenuwstelsel (PNS); lichaamszenuwen, zijn de uitlopers van het ruggenmerg

Perifeer zenuwstelsel
➢ Somatisch zenuwstelsel
o Bewust en vrijwillige controle van spieren → grijpen
o Sensorische informatie → aanraking, pijn
➢ Autonoom zenuwstelsel
o Onbewust en onvrijwillige controle van lichaamsfuncties → hartslag, ademhaling

Centrale zenuwstelsel
➢ Sympathisch zenuwstelsel= mobiliseren van energie, lichaam in toestand van actie te krijgen,
versnellen van hartslag
➢ Parasympatisch zenuwstelsel= conversatie van energie, brengt je lichaam in toestand van
rust, vertragen van hartslag


Hersenen
Deel van het centrale zenuwstelsel.

Drie delen van het brein;
- Rhombencefalon= achterste hersenen
- Mesencefalon= middelste hersenen (niet zo groot bij mensen)
- Proscencefalon= voorste hersenen (het grootste bij mensen)

Rhombencefalon (achterste hersenen)
Zonder Rhombencefalon is leven niet mogelijk.
Bestaat uit;
• Medulla→ Verlengde van het ruggenmerg
o Oorsprong van craniale zenuwen
o Craniale zenuwen verlaten hier het merg en staan bv. in contact met het gezicht
o Belangrijk voor vitale reflexen → ademhaling, hartslag, braken, hoesten
• Pons→ Brug
o Zenuwbanen kruisen van ene naar de andere kant van het lichaam
o Ook oorsprong van craniale zenuwen

1

, Neurobiologische achtergronden



• Cerebellum→ Kleine hersenen
o Belangrijk voor motoriek → balans en coördinatie
o Belangrijk voor coördinatie van activiteit in verschillende hersengebieden→ timing
van activiteit in hersengebieden goed op elkaar is afgestemd
▪ Bv. linker- en rechtervoet samen coördineren om
evenwicht te behouden

Craniale zenuwen= Hersenzenuwen/hoofdzenuwen. Zenuwen die uit de hersenen en hersenstam
ontspringen, ze geven informatie door tussen het brein en het lichaam. Met name gebieden als het
hoofd en de nek


Mesencefalon (middelste hersenen)
Zeer klein bij zoogdieren.
Bestaat uit;
• Tectum
• Tegmentum
• Colliculi
• Substantia nigra

Hersenstam (stam waar de rest van het brein aanhangt);
• Medulla
• Pons
• Mesencefalon


Proscencefalon (voorste hersenen)
• Diencefalon → tussenhersenen
o Thalamus
o Hypothalamus
• Telencefalon→ eindbrein
o Cerebrale cortex
o Limbisch systeem
o Basale ganglia


Thalamus
- Ligging: eind van de hersenstam, in het midden van het brein, klein bolletje in het hoofd
- Belangrijk relay-station (input)
o Informatie uit je zintuigen komt als eerste binnen in de thalamus
o Veel cortico-corticale verbindingen via de thalamus
➔ Schakelstation
➔ Van invloed op ons vermogen om te handelen en na te denken
➔ Schakel tussen verschillende gebieden in het brein, omdat deze
gebieden vaak niet samen verbonden zijn.




2

, Neurobiologische achtergronden


Hypothalamus
- Ligging: Hypo=onder, ligt onder de thalamus
- Relay-station voor lichaamsfuncties (hormonale output)
o Honger, dorst, lichaamstempratuur
o Heeft te maken met hormonen
o Informatie uit het brein geeft signaal aan hypothalamus dat er bepaalde hormonen vrij
gelaten moeten worden→ bv. als je dorst hebt
o Neurale invloeden (informatie) verloopt via ruggenmerg



Cerebrale cortex (hersenschors)
Cerebrum= hersenen, cortex= schors -> hersenschors
Het grootste gedeelte van de voorste hersenen en bevat de meeste structuren.

4 kwabben;
Occipitaalkwab= gezichtsvermogen, analyse van visuele informatie
- bv. analyseren of lijnen verticaal of horizontaal zijn
- Ligt aan de achterkant van de cerebrale cortex

Temporaalkwab= gehoor, visuele en taalfuncties → herkennen van objecten en taal
- Je vergelijkt wat je ziet, met wat je hebt opgeslagen
- Ligt aan de achter de oren
- De visuele functies zijn complexer dan die van de occipitaalkwab

Parieltaalkwab= aandachtsfuncties en tastzin (sensorische functies)
- bv. waar word ik aangeraakt en vind ik dit prettig?
- Ligt aan de achterkant, richting bovenkant

Frontaalkwab= motoriek(stuurt bewegingen aan), executieve functies(controle over gedrag),
aspecten van geheugen en emotie
- bv. wat wil ik, hoe bereik ik mijn doel en welke herinnering heb ik daarvoor nodig?
- Ligt aan de voorkant




3

, Neurobiologische achtergronden


Limbisch systeem
- Ligt onder de cortex= subcorticaal
- Belangrijk voor emoties en emotioneel gedrag

Bestaat uit;
• Gyrus cinguli (cingulate gyrus)
o Ligt in het midden, daaromheen ligt het limbisch systeem
• Fornix
• Hippocampus
• Amygdala


Basale ganglia
- Liggen subcoritcaal
- Belangrijk voor motoriek, ‘poort-functie’, of de activiteit
daadwerkelijk gaat gebeuren

Bestaat uit;
• Nucleus caudate
• Putamen
• Globus pallidus


Tentamen; Bovenstaand plaatje heeft betrekking op de basale ganglia, niet op het limbisch systeem


Cerebellum vs. Basale ganglia
- Cerebellum= vloeiendheid van de beweging
o Coördinatie
- Basale ganglia= wel of niet uitvoeren van een beweging
o Tot stand komen van- >poortfunctie

Hersenhelften
- Hemisferen genoemd
- Min of meer symmetrisch
- Hemisferen verbonden via corpus callosum
o Dikke bundel zenuwbanen in het midden van het brein
o Via de corpus callosum communiceren de twee hersenhelften met elkaar
o Linkerhelft van je brein stuurt je rechterkant van je lijf aan
o Rechterhand wordt aangestuurd door je linker motorcortus
o Rode pijltje= corpus callosum →




Grijze en witte stof
Witte stof= zenuwuitlopers, wit vanwege beschermlaagje dat geleidenheid bevordert; myeline
Grijze stof= cellichamen→ cellichamen clusteren bij elkaar


4