Korrelboom
Hoofdstuk 1 Cognitieve gedragstherapie, psychotherapie en
integratie; uitgangspunten en plaatsbepaling
1.1 Inleiding
In dit hoofdstuk worden definities, de relatie met andere soorten
psychotherapie en psychologische hulpverlening en een beknopte
kennismaking met enkele uitgangspunten van (geïntegreerde) cognitieve
gedragstherapie besproken.
Er zijn 2 vertrekpunten van geïntegreerde cognitieve gedragstherapie
(GCGT):
1. Het is geen teken van kracht en vitaliteit dat er zoveel verschillende
soorten psychotherapie bestaan. Een geünificeerde therapie is
waarnaar gestreefd zou moeten worden. Deze therapie moet gevormd
worden door procedures en interventies te verzamelen (vanuit allerlei
soorten psychotherapie/hulpverlening) met bewezen effectiviteit.
CGT wordt in dit boek gezien als evoluerende, zich telkens weer
vernieuwende, denk- en werkwijze die openstaat voor inzichten,
bevindingen en methoden die ook buiten de CGT zijn ontwikkeld,
zolang deze maar voldoende wetenschappelijk onderbouwd zijn.
De CGT zou methoden als EMDR, IPT en mindfullness niet moeten afwijzen
omdat ze geen cognitieve gedragstherapie zijn.
Bewezen effectiviteit is het enige criterium dat telt om een methode wel of
niet toelaatbar te achten.
2. Psychotherapie wordt beschouwd als een methode, werkwijze of
procedure die niet automatisch met een apart vak moet worden
geïdentificeerd. Er wordt in dit boek dan ook niet gediscussieerd over
verschillende beroepsgroepen en waar zij zich mee bezig zouden mogen
houden. Het gaat om de inhoud.
1.2 Definitie
Er wordt uitgegaan van de volgende definitie:
Cognitieve gedragstherapie (psychotherapie) is een proces waarbij een
therapeut op transparante en met de patiënt vooraf overeengekomen
wijze, zoveel mogelijk in de wetenschappelijke (klinische)
psychologie verankerde en zoveel mogelijk effectief gebleken kennis en
methoden toepast om de emotionele en/of gedragsproblemen van de
patiënt duurzaam en relevant te reduceren.
Uitleg kernwoorden van de definitie:
Proces: hetgeen dat zich afspeelt tussen therapeut en patiënt is meer dan
een uitwisseling van vraag en advies. In therapie wordt de hulpvraag van
, patiënt verkend aan de hand van een aantal diagnostische vragen. Er is in
psychotherapie altijd sprake van een diagnostische fase, een advies-
of interventiefase en een evaluatiefase.
Transparant: De werkwijze van de therapeut heeft geen geheimen. De
patiënt krijgt van de therapeut te horen hoe hij vanuit zijn vakkennis tegen
diens problemen aankijkt en op welke wijze hij meent dat die problemen
het beste kunnen worden beïnvloed.
De therapeutische relatie is een hulpmiddel die ten dienste moet
staan van heldere communicatie en het moet de patiënt helpen en
stimuleren om therapeutische taken met een zo groot mogelijke inzet uit
te voeren.
De therapeut moet balans vinden tussen zakelijke deskundigheid en
emotionele betrokkenheid.
Er is één uitzondering op transparantie. Namelijk wanneer GCGT
gebruikmaakt van paradoxale interventies. Dan is het voor patiënt
vooraf niet altijd duidelijk wat de bedoelingen zijn van de
handelswijze van de therapeut.
Wetenschappelijke (klinische) psychologie: De methoden die de cognitief
gedragswetenschapper gebruikt, zijn gebaseerd op de psychologische
wetenschap. Er bestaat een spanningsveld tussen de kliniek en de
wetenschap, gezien er in de kliniek een andere urgentie is en er
meerdere factoren meespelen in de problematiek die in de onderzoeken
gereduceerd zijn.
Effectief: Het streven om zoveel mogelijk die therapeutische methoden toe
te passen waarvan in gedegen wetenschappelijk onderzoek is
aangetoond dat ze werken.
Emotionele en/of gedragsproblemen: Er moet sprake zijn van lijden.
CGT probeert mensen te helpen die emotioneel lijden. In dit boek wordt
gesproken over patiënten, omdat wordt uitgegaan van een ziekelijke
stoornis. De eisen ten aanzien van zorgzaamheid en zorgvuldigheid
tegenover patiënten zijn strenger, dan tegenover cliënten aan wie
diensten zonder gegronde redenen kan worden geweigerd.
1.3 Psychotherapie, cognitieve gedragstherapie en
psychologische hulpverlening; een zeer beknopte geschiedenis
De ontwikkeling van de psychotherapie werd aanvankelijk gekenmerkt
door strijd en concurrentie tussen verschillende scholen in plaats van door
samenwerking en synergie. De ontwikkeling van de moderne
psychotherapie wordt in drie periodes ingedeeld: beginfase (1900-
1970), consolidatiefase (1970-2000) en huidige fase (2000 tot heden).
1.3.1 Beginfase
Hoofdstuk 1 Cognitieve gedragstherapie, psychotherapie en
integratie; uitgangspunten en plaatsbepaling
1.1 Inleiding
In dit hoofdstuk worden definities, de relatie met andere soorten
psychotherapie en psychologische hulpverlening en een beknopte
kennismaking met enkele uitgangspunten van (geïntegreerde) cognitieve
gedragstherapie besproken.
Er zijn 2 vertrekpunten van geïntegreerde cognitieve gedragstherapie
(GCGT):
1. Het is geen teken van kracht en vitaliteit dat er zoveel verschillende
soorten psychotherapie bestaan. Een geünificeerde therapie is
waarnaar gestreefd zou moeten worden. Deze therapie moet gevormd
worden door procedures en interventies te verzamelen (vanuit allerlei
soorten psychotherapie/hulpverlening) met bewezen effectiviteit.
CGT wordt in dit boek gezien als evoluerende, zich telkens weer
vernieuwende, denk- en werkwijze die openstaat voor inzichten,
bevindingen en methoden die ook buiten de CGT zijn ontwikkeld,
zolang deze maar voldoende wetenschappelijk onderbouwd zijn.
De CGT zou methoden als EMDR, IPT en mindfullness niet moeten afwijzen
omdat ze geen cognitieve gedragstherapie zijn.
Bewezen effectiviteit is het enige criterium dat telt om een methode wel of
niet toelaatbar te achten.
2. Psychotherapie wordt beschouwd als een methode, werkwijze of
procedure die niet automatisch met een apart vak moet worden
geïdentificeerd. Er wordt in dit boek dan ook niet gediscussieerd over
verschillende beroepsgroepen en waar zij zich mee bezig zouden mogen
houden. Het gaat om de inhoud.
1.2 Definitie
Er wordt uitgegaan van de volgende definitie:
Cognitieve gedragstherapie (psychotherapie) is een proces waarbij een
therapeut op transparante en met de patiënt vooraf overeengekomen
wijze, zoveel mogelijk in de wetenschappelijke (klinische)
psychologie verankerde en zoveel mogelijk effectief gebleken kennis en
methoden toepast om de emotionele en/of gedragsproblemen van de
patiënt duurzaam en relevant te reduceren.
Uitleg kernwoorden van de definitie:
Proces: hetgeen dat zich afspeelt tussen therapeut en patiënt is meer dan
een uitwisseling van vraag en advies. In therapie wordt de hulpvraag van
, patiënt verkend aan de hand van een aantal diagnostische vragen. Er is in
psychotherapie altijd sprake van een diagnostische fase, een advies-
of interventiefase en een evaluatiefase.
Transparant: De werkwijze van de therapeut heeft geen geheimen. De
patiënt krijgt van de therapeut te horen hoe hij vanuit zijn vakkennis tegen
diens problemen aankijkt en op welke wijze hij meent dat die problemen
het beste kunnen worden beïnvloed.
De therapeutische relatie is een hulpmiddel die ten dienste moet
staan van heldere communicatie en het moet de patiënt helpen en
stimuleren om therapeutische taken met een zo groot mogelijke inzet uit
te voeren.
De therapeut moet balans vinden tussen zakelijke deskundigheid en
emotionele betrokkenheid.
Er is één uitzondering op transparantie. Namelijk wanneer GCGT
gebruikmaakt van paradoxale interventies. Dan is het voor patiënt
vooraf niet altijd duidelijk wat de bedoelingen zijn van de
handelswijze van de therapeut.
Wetenschappelijke (klinische) psychologie: De methoden die de cognitief
gedragswetenschapper gebruikt, zijn gebaseerd op de psychologische
wetenschap. Er bestaat een spanningsveld tussen de kliniek en de
wetenschap, gezien er in de kliniek een andere urgentie is en er
meerdere factoren meespelen in de problematiek die in de onderzoeken
gereduceerd zijn.
Effectief: Het streven om zoveel mogelijk die therapeutische methoden toe
te passen waarvan in gedegen wetenschappelijk onderzoek is
aangetoond dat ze werken.
Emotionele en/of gedragsproblemen: Er moet sprake zijn van lijden.
CGT probeert mensen te helpen die emotioneel lijden. In dit boek wordt
gesproken over patiënten, omdat wordt uitgegaan van een ziekelijke
stoornis. De eisen ten aanzien van zorgzaamheid en zorgvuldigheid
tegenover patiënten zijn strenger, dan tegenover cliënten aan wie
diensten zonder gegronde redenen kan worden geweigerd.
1.3 Psychotherapie, cognitieve gedragstherapie en
psychologische hulpverlening; een zeer beknopte geschiedenis
De ontwikkeling van de psychotherapie werd aanvankelijk gekenmerkt
door strijd en concurrentie tussen verschillende scholen in plaats van door
samenwerking en synergie. De ontwikkeling van de moderne
psychotherapie wordt in drie periodes ingedeeld: beginfase (1900-
1970), consolidatiefase (1970-2000) en huidige fase (2000 tot heden).
1.3.1 Beginfase
