Kwaliteit en effectiviteit van orthopedagogische interventies
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 – 12-11-2024.................................................................................... 2
Hoorcollege 2 – 19-11-2024.................................................................................... 8
Hoorcollege 3 – 26-11-2024.................................................................................. 14
Hoorcollege 4 – 03-12-2024.................................................................................. 21
Hoorcollege 5 – 10-12-2024.................................................................................. 26
Hoorcollege 6 – 17-12-2024.................................................................................. 37
,Hoorcollege 1 – 12-11-2024
In dit vak centraal: Hoe beslis je welke hulp het meest geschikt is voor dit gezin/deze jongere? Wat is
de best passende interventie?
Quiz:
- Evidence based practice is het gebruik maken van het huidige beste bewijsmateriaal uit
onderzoek = niet waar
- Zorgtrouw is 1 van de indicatoren voor de effectiviteit van een behandeling = waar
- De implementatie van bewezen effectieve interventies in de praktijk blijft achter = waar
- Aansluiting, inbedding, benutting en samenwerking zijn leidende principes van
Resultaatgerichte Ontwikkeling en interventies (RGOi’s) = waar
Evidence based practice kan worden gezien als ‘een olifant in de kamer’. Er zijn veer verschillende
meningen over in de media. Er wordt gezegd dat evidence based practice alleen maar kijkt naar de
effectiviteit en niet naar het persoon of gezin en hun behoeften.
Evidence based practice
o Kent zijn oorsprong in medische wetenschappen: evidence based practice werd toegepast bij
medicijnen onderzoek, want een patiënt moet niet zieker worden van een medicijn. Daarom
moest bewezen zijn dat een medicijn effectief is. Dit ging over in de pedagogische
wetenschappen. Je wilt niet dat een interventie de situatie van een persoon slechter maakt.
o Geen eenduidige definitie EBP.
o Nauwe definitie van EBP: dit zorgt ervoor dat er vaak een negatief beeld is van EBP.
o Professionals ervaren EBP als een beperking van handelingsruimte en autonomie
Theorie
Transitie naar pedagogiek
o Ingebed in zijn context
o Nadruk op een vijfde element ‘besluitvorming’
o Evenwichtige inbreng van de partijen
o Proces, niet behandeling
o Cliënt wordt herkend in zijn complexiteit en context
Er is een veel breder begrip van EBP gangbaar in de pedagogiek.
Oorsprong
- Medische wetenschappen begin jaren ‘90
- Gedacht als doorsnede tussen voorkeur, kunde en
evidence
In ontwikkeling
- Nadruk ligt op vierde element ‘clinical expertise’
- De impact (omvang) van de elementen kan veranderen
- Ideaal, niet realiteit
Als onderscheidende benadering van de patiëntenzorg gaat EBM uit van twee basisprincipes:
Ten eerste, EBM stelt een hiërarchie van bewijs aan om de klinische besluitvorming te sturen.
Ten tweede is bewijs alleen nooit voldoende om een klinische beslissing te nemen. Besluitvormers
moeten altijd de voordelen en risico's, het ongemak en de kosten in verband met alternatieve
,managementstrategieën afwegen en daarbij rekening houden met de waarden en voorkeuren van
hun patiënten. (Guyatt et al. 2008, 10)
Je moet niet vergeten dat de context van invloed is op de besluitvorming. De context weeg je altijd
mee in de uiteindelijke besluitvorming.
Evidence Based Practice
“De gewetensvolle, expliciete en oordeelkundige integratie van drie zorgvuldig te onderscheiden
kennisbronnen (research-based kennis; expert-based of practice-based kennis en cliënt-based kennis)
met als doel de beste beslissing te nemen voor individuele patiënten, cliënten of burgers”. (Gorissen,
2017. Herben, 2020, p. 16).
- Besluitvormingsproces met een evenwichtige inbreng van alle partijen en inachtneming van de
context. Je gaat samen de zoektocht aan wat de best passende hulp en oplossing zou kunnen zijn.
- Expliciete, transparante, reproduceerbare verantwoording van keuzes
Evidece based werken – denken vanuit en integreren van verschillende perspectieven
› Denken vanuit het perspectief van ouder/kind/cliënt:
Het gaat (voldoende) goed met mij (kwaliteit van leven); problemen zijn
opgelost/verminderd; ik ben tevreden; ik heb mijn doelen behaald
› Denken vanuit het perspectief van de hulpverlening:
Goed uit te leggen; Minder afhankelijkheid individuele behandelaar; EB-behandeling
om te zetten in protocol (duidelijke procedures, verwachtingen afgestemd, weet waar
je voor kiest); beantwoorden vraag cliënt; geen uitval (zorgtrouw)
› Denken vanuit het perspectief van de wetenschap:
Er is een causaal verband aangetoond tussen interventie en uitkomsten.
› Denken vanuit het perspectief van de maatschappij:
Zorg is betaalbaar, gezonde ontwikkeling van kinderen.
Wanneer is de hulp geslaagd?
Denken vanuit het perspectief van de wetenschap: Vanuit de wetenschap zeggen we dat de hulp
geslaagd is als er een causaal verband is te zien tussen de hulp en de uitkomsten. De uitkomsten
moeten alleen kunnen worden verklaard door de hulp die is ingezet.
Denken vanuit het perspectief van de maatschappij: Hier gaat het om de bredere uitkomstmaten. Zijn
we gelukkiger? Zijn we gezond?
Het is goed om te realiseren dat de vraag ‘wanneer is de hulp geslaagd?’ uit verschillende
perspectieven beantwoord kan worden.
, Wetenschapsperspectief: Bewijskracht
De bewijskracht voor bepaalde interventies of hulp die er geboden wordt, wordt vaak onderverdeeld
in een rangordening. Wat je hier veel in terug ziet is dat een RCT als een soort beste onderzoeksopzet
wotdt gezien. Je maakt hierbij twee random groepen waarbij de ene groep een interventie krijgt en
de andere groep niet. Van het primaat van RCT zijn we de laatste jaren afgestapt. Een RCT heeft
namelijk ook consequenties. Je weet bij dit design wel of een interventie al dan niet werkt, maar je
weet niet goed voor wie (met welke persoonskenmerken) een interventie precies werkt. Daarnaast is
het niet ethisch om een gezin met problematiek een interventie te ontzeggen voor wetenschappelijke
doeleinden. Door deze kanttekeningen zijn we in een ontwikkeling gekomen, waarbij we verder kijken
dan alleen het RCT design.
Uncontrolled case studies: beschrijvende uiteenzettingen en kwalitatieve analyses van therapie van
individuele cliënten; beschrijvingen en verklaringen van het doen en laten in therapie en de impact
van de therapie op problemen en symptomen van cliënt; geven belangrijke info hoe specifiek
therapie moet zijn bij specifieke cliënten; beperkingen: bv. vooringenomenheid therapeut, foutieve of
onbetrouwbare evaluatie van de problemen van de cliënt.
Single group outcome: groep van cliënten met dezelfde soort problemen wordt aan begin en einde
van behandeling met een standaard set aan evaluatie instrumenten gemeten; omdat de data van
meerdere cliënten worden verzameld kan de overgevoeligheid van een cliënt voor de therapie
worden uitgesloten; vooringenomenheid kan worden voorkomen door meerdere interviewers te
gebruiken en niet te zeggen wie wel of niet behandeling kreeg; belangrijk: goede meetinstrumenten;
belangrijkste beperking: laten de mogelijkheid open dat verbeteringen in het functioneren van de
cliënt een gevolg zijn van het verstrekken van tijd
Controlled single case design: gouden standaard voor case studies; N tussen 3 en 5 en gebruik van
herhaaldelijke metingen; eerst krijgt een behandelingen zodra er vooruitgang is te zien krijgt de
volgende behandeling; als de onbehandelde cases geen vooruitgang boeken tot de behandeling
begint, dan pleit dat voor de effectiviteit van de behandeling
Narrative reviews of outcome studies: synthetiseert de resultaten van vele uitkomstenstudies;
verschaft meer overtuiging voor evidence dan resultaten van een single outcome study, omdat wordt
aangetoond of evidence is herhaald (replicate)
Meta-analyse: systematische en kwantitatieve aanpak om multiple uitkomstenstudies te reviewen;
grote studies, veel N; effectsize voor elke studie en het gemiddelde over alle studies
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 – 12-11-2024.................................................................................... 2
Hoorcollege 2 – 19-11-2024.................................................................................... 8
Hoorcollege 3 – 26-11-2024.................................................................................. 14
Hoorcollege 4 – 03-12-2024.................................................................................. 21
Hoorcollege 5 – 10-12-2024.................................................................................. 26
Hoorcollege 6 – 17-12-2024.................................................................................. 37
,Hoorcollege 1 – 12-11-2024
In dit vak centraal: Hoe beslis je welke hulp het meest geschikt is voor dit gezin/deze jongere? Wat is
de best passende interventie?
Quiz:
- Evidence based practice is het gebruik maken van het huidige beste bewijsmateriaal uit
onderzoek = niet waar
- Zorgtrouw is 1 van de indicatoren voor de effectiviteit van een behandeling = waar
- De implementatie van bewezen effectieve interventies in de praktijk blijft achter = waar
- Aansluiting, inbedding, benutting en samenwerking zijn leidende principes van
Resultaatgerichte Ontwikkeling en interventies (RGOi’s) = waar
Evidence based practice kan worden gezien als ‘een olifant in de kamer’. Er zijn veer verschillende
meningen over in de media. Er wordt gezegd dat evidence based practice alleen maar kijkt naar de
effectiviteit en niet naar het persoon of gezin en hun behoeften.
Evidence based practice
o Kent zijn oorsprong in medische wetenschappen: evidence based practice werd toegepast bij
medicijnen onderzoek, want een patiënt moet niet zieker worden van een medicijn. Daarom
moest bewezen zijn dat een medicijn effectief is. Dit ging over in de pedagogische
wetenschappen. Je wilt niet dat een interventie de situatie van een persoon slechter maakt.
o Geen eenduidige definitie EBP.
o Nauwe definitie van EBP: dit zorgt ervoor dat er vaak een negatief beeld is van EBP.
o Professionals ervaren EBP als een beperking van handelingsruimte en autonomie
Theorie
Transitie naar pedagogiek
o Ingebed in zijn context
o Nadruk op een vijfde element ‘besluitvorming’
o Evenwichtige inbreng van de partijen
o Proces, niet behandeling
o Cliënt wordt herkend in zijn complexiteit en context
Er is een veel breder begrip van EBP gangbaar in de pedagogiek.
Oorsprong
- Medische wetenschappen begin jaren ‘90
- Gedacht als doorsnede tussen voorkeur, kunde en
evidence
In ontwikkeling
- Nadruk ligt op vierde element ‘clinical expertise’
- De impact (omvang) van de elementen kan veranderen
- Ideaal, niet realiteit
Als onderscheidende benadering van de patiëntenzorg gaat EBM uit van twee basisprincipes:
Ten eerste, EBM stelt een hiërarchie van bewijs aan om de klinische besluitvorming te sturen.
Ten tweede is bewijs alleen nooit voldoende om een klinische beslissing te nemen. Besluitvormers
moeten altijd de voordelen en risico's, het ongemak en de kosten in verband met alternatieve
,managementstrategieën afwegen en daarbij rekening houden met de waarden en voorkeuren van
hun patiënten. (Guyatt et al. 2008, 10)
Je moet niet vergeten dat de context van invloed is op de besluitvorming. De context weeg je altijd
mee in de uiteindelijke besluitvorming.
Evidence Based Practice
“De gewetensvolle, expliciete en oordeelkundige integratie van drie zorgvuldig te onderscheiden
kennisbronnen (research-based kennis; expert-based of practice-based kennis en cliënt-based kennis)
met als doel de beste beslissing te nemen voor individuele patiënten, cliënten of burgers”. (Gorissen,
2017. Herben, 2020, p. 16).
- Besluitvormingsproces met een evenwichtige inbreng van alle partijen en inachtneming van de
context. Je gaat samen de zoektocht aan wat de best passende hulp en oplossing zou kunnen zijn.
- Expliciete, transparante, reproduceerbare verantwoording van keuzes
Evidece based werken – denken vanuit en integreren van verschillende perspectieven
› Denken vanuit het perspectief van ouder/kind/cliënt:
Het gaat (voldoende) goed met mij (kwaliteit van leven); problemen zijn
opgelost/verminderd; ik ben tevreden; ik heb mijn doelen behaald
› Denken vanuit het perspectief van de hulpverlening:
Goed uit te leggen; Minder afhankelijkheid individuele behandelaar; EB-behandeling
om te zetten in protocol (duidelijke procedures, verwachtingen afgestemd, weet waar
je voor kiest); beantwoorden vraag cliënt; geen uitval (zorgtrouw)
› Denken vanuit het perspectief van de wetenschap:
Er is een causaal verband aangetoond tussen interventie en uitkomsten.
› Denken vanuit het perspectief van de maatschappij:
Zorg is betaalbaar, gezonde ontwikkeling van kinderen.
Wanneer is de hulp geslaagd?
Denken vanuit het perspectief van de wetenschap: Vanuit de wetenschap zeggen we dat de hulp
geslaagd is als er een causaal verband is te zien tussen de hulp en de uitkomsten. De uitkomsten
moeten alleen kunnen worden verklaard door de hulp die is ingezet.
Denken vanuit het perspectief van de maatschappij: Hier gaat het om de bredere uitkomstmaten. Zijn
we gelukkiger? Zijn we gezond?
Het is goed om te realiseren dat de vraag ‘wanneer is de hulp geslaagd?’ uit verschillende
perspectieven beantwoord kan worden.
, Wetenschapsperspectief: Bewijskracht
De bewijskracht voor bepaalde interventies of hulp die er geboden wordt, wordt vaak onderverdeeld
in een rangordening. Wat je hier veel in terug ziet is dat een RCT als een soort beste onderzoeksopzet
wotdt gezien. Je maakt hierbij twee random groepen waarbij de ene groep een interventie krijgt en
de andere groep niet. Van het primaat van RCT zijn we de laatste jaren afgestapt. Een RCT heeft
namelijk ook consequenties. Je weet bij dit design wel of een interventie al dan niet werkt, maar je
weet niet goed voor wie (met welke persoonskenmerken) een interventie precies werkt. Daarnaast is
het niet ethisch om een gezin met problematiek een interventie te ontzeggen voor wetenschappelijke
doeleinden. Door deze kanttekeningen zijn we in een ontwikkeling gekomen, waarbij we verder kijken
dan alleen het RCT design.
Uncontrolled case studies: beschrijvende uiteenzettingen en kwalitatieve analyses van therapie van
individuele cliënten; beschrijvingen en verklaringen van het doen en laten in therapie en de impact
van de therapie op problemen en symptomen van cliënt; geven belangrijke info hoe specifiek
therapie moet zijn bij specifieke cliënten; beperkingen: bv. vooringenomenheid therapeut, foutieve of
onbetrouwbare evaluatie van de problemen van de cliënt.
Single group outcome: groep van cliënten met dezelfde soort problemen wordt aan begin en einde
van behandeling met een standaard set aan evaluatie instrumenten gemeten; omdat de data van
meerdere cliënten worden verzameld kan de overgevoeligheid van een cliënt voor de therapie
worden uitgesloten; vooringenomenheid kan worden voorkomen door meerdere interviewers te
gebruiken en niet te zeggen wie wel of niet behandeling kreeg; belangrijk: goede meetinstrumenten;
belangrijkste beperking: laten de mogelijkheid open dat verbeteringen in het functioneren van de
cliënt een gevolg zijn van het verstrekken van tijd
Controlled single case design: gouden standaard voor case studies; N tussen 3 en 5 en gebruik van
herhaaldelijke metingen; eerst krijgt een behandelingen zodra er vooruitgang is te zien krijgt de
volgende behandeling; als de onbehandelde cases geen vooruitgang boeken tot de behandeling
begint, dan pleit dat voor de effectiviteit van de behandeling
Narrative reviews of outcome studies: synthetiseert de resultaten van vele uitkomstenstudies;
verschaft meer overtuiging voor evidence dan resultaten van een single outcome study, omdat wordt
aangetoond of evidence is herhaald (replicate)
Meta-analyse: systematische en kwantitatieve aanpak om multiple uitkomstenstudies te reviewen;
grote studies, veel N; effectsize voor elke studie en het gemiddelde over alle studies
