Inhoudsopgave samenvatting hoorcolleges
Hoorcollege 1: Introductie tot Terrorisme (5 november)
Hoorcollege 2: Conceptualisering van Terrorisme (8 november)
Hoorcollege 3: Geschiedenis van Terrorisme (12 november)
Hoorcollege 4: Niet-statelijk Terrorisme na de Koude Oorlog (15 november)
Hoorcollege 5: Terrorisme als Strategie (19 november)
Hoorcollege 6: Oorzaken van Terrorisme (22 november)
Hoorcollege 7: Gender (26 november)
Hoorcollege 8: Beweegredenen van Extreemrechtse Activisten (29 november)
Hoorcollege 9: Rol van de Staat en Staatsterrorisme (3 december)
Hoorcollege 10: Framing (6 december)
Hoorcollege 11: War on Terror en Securitisatie (10 december)
Hoorcollege 12: Niet-militair Contraterrorisme (13 december)
Hoorcollege 13: Invloed van (Contra)terrorisme op Beeldvorming over Moslims
(17 december)
Hoorcollege 14: Responsiecollege en Overzicht van de Cursus (20 december)
Overzicht alle auteurs en hoofdpunten van de colleges
(Achter elk hoorcollege is een korte samenvatting gegegeven van de verplichte literatuur die bij de
colleges hoort)
,Hoorcollege 1: Introductie tot Terrorisme
Literatuur namen: Ganor
Kernvragen:
● Wat is terrorisme? Terrorisme is een complex begrip waarvoor geen universeel
geaccepteerde definitie bestaat. Meer dan 200 verschillende definities tonen diverse
nuances en accenten.
● Waar komt terrorisme voor? Terrorisme treft vooral gebieden buiten het Westen,
hoewel de perceptie vaak anders is.
● Is het een nieuw fenomeen? Hoewel terrorisme vaak wordt geassocieerd met
recente gebeurtenissen, heeft het historische wortels en is het geen modern
fenomeen.
Kenmerken van Terrorisme:
1. Vorm van geweld:
○ Gericht op mensen of symbolische doelen (bijv. gebouwen zoals moskeeën).
○ Het geweld dient een groter doel dan directe schade.
2. Politieke, ideologische of religieuze motivatie:
○ Terroristische daden hebben altijd een bredere context en streven naar
verandering.
3. Creëren van angst:
○ Angst zaaien in de bredere bevolking is essentieel.
4. Boodschap en publiek:
○ Het geweld is een middel om een boodschap over te brengen aan
beleidsmakers, overheden, of de samenleving.
Definitieproblemen:
● Verschillen in perceptie: Wat voor de ene partij een vrijheidsstrijder is, is voor de
andere een terrorist.
● Politieke en ideologische belangen beïnvloeden wat als terrorisme wordt bestempeld.
Casestudies:
1. Theo van Gogh (2004):
○ Motief: Religieus en ideologisch (kritiek op de islam door de film
Submission).
○ Conclusie: Terrorisme door de ideologische basis en de intimidatie.
2. Koninginnedag (2009):
○ Motief: Persoonlijke frustratie, geen politiek of ideologisch doel.
○ Conclusie: Geen terrorisme.
3. Enschede Moskee-brand (2016):
○ Motief: Anti-islamitische overtuigingen, angst zaaien onder moslims.
○ Conclusie: Terrorisme door het ideologische karakter.
4. Peter R. de Vries (2021):
, ○ Motief: Crimineel, gericht op beëindiging van invloed op rechtszaken.
○ Conclusie: Geen terrorisme.
5. Erasmusbrug (2024):
○ Motief: Mogelijk ideologisch extremisme, gericht op burgers.
○ Conclusie: Terrorisme door het geweld en de ideologische motivatie.
6. Gaza-conflict (2023-heden):
○ Motieven: Hamas gebruikt geweld met politieke doelen; Israël reageert op
aanvallen.
○ Conclusie: Controversieel; afhankelijk van perspectief wordt Hamas’ geweld
als terrorisme gezien.
Focus op het Westen en het Heden:
● Statelijk vs. Niet-statelijk Terrorisme:
○ Statelijk terrorisme: Door overheden tegen burgers of tegenstanders.
○ Niet-statelijk terrorisme: Door individuen of groepen met politieke,
ideologische, of religieuze doelen.
● Golventheorie (uitgebreid in Hoorcollege 3):
○ Terrorisme ontwikkelt zich in ideologische golven (anarchistisch,
anti-koloniaal, radicaal-links, religieus).
Kritische Benadering:
● Onderzoek naar framing en dominante beelden in terrorisme (bijv. associatie met
Arabisch-islamitisch geweld).
● Analyse van hoe macht en politiek de perceptie van terrorisme vormen.
Literatuur:
● Boaz Ganor:
○ Stelt dat een objectieve definitie van terrorisme noodzakelijk is voor effectieve
bestrijding.
○ Definitievoorstel: Terrorisme is het “bewust richten van geweld op burgers
om politieke, ideologische of religieuze doelen te bereiken.”
○ Pleit voor een onderscheid tussen guerrilla-oorlogsvoering (gericht op
militaire doelen) en terrorisme (gericht op burgers).
, Hoorcollege 2: Conceptualisering van Terrorisme
Literatuur namen: Jackson
Waarom Terrorisme Definiëren?
1. Academisch: Voor het ontwikkelen van kennis en theorieën.
2. Beleidsmatig: Om beleid effectief te maken en uit te voeren.
3. Politiek: Voor het behalen van politieke doelen, zoals het delegitimeren van
bepaalde groepen.
Een universele en objectieve definitie is moeilijk vast te stellen vanwege de politieke en
ideologische gevoeligheid. De term ‘terrorisme’ heeft een sterke negatieve lading, waardoor
definities vaak strategisch worden ingezet.
Benaderingen binnen Terrorisme Studies:
1. Conventionele/Orthodoxe Terrorisme Studies:
○ Ontologie: Terrorisme wordt gezien als een objectief en universeel
fenomeen.
○ Epistemologie: Kennis over terrorisme is waardevrij.
○ Methodologie: Analyse richt zich op secundaire data en vaak vanuit een
westers perspectief.
○ Normatieve Oriëntatie: Focus op nationale veiligheid en behoud van de
status quo.
○ Belangrijke Mythen:
■ Terrorisme is exclusief niet-statelijk.
■ Terroristen zijn geestesziek of religieus fanatiek.
■ Terrorisme is irrationeel en gericht op chaos.
○ Gevolg: Terrorisme wordt beschouwd als een existentiële dreiging die
buitengewone maatregelen rechtvaardigt (bijv. War on Terror na 9/11).
2. Kritische Terrorisme Studies:
○ Ontologie: Terrorisme is een sociaal en contextueel bepaald construct.
○ Epistemologie: Kennis is niet waardevrij; machtsstructuren beïnvloeden
interpretaties.
○ Methodologie: Gebruik van primaire data en aandacht voor lokale contexten.
○ Normatieve Oriëntatie: Focus op mensenrechten en emancipatie.
○ Belangrijke Thema’s:
■ Hoe machtshebbers terrorisme framen.
■ Onderliggende politieke belangen bij het gebruik van de term.
Vergelijking van Benaderingen:
● Conventioneel/Orthodox:
○ Terrorisme als een vaststaand fenomeen.
○ Focus op nationale veiligheid.
Hoorcollege 1: Introductie tot Terrorisme (5 november)
Hoorcollege 2: Conceptualisering van Terrorisme (8 november)
Hoorcollege 3: Geschiedenis van Terrorisme (12 november)
Hoorcollege 4: Niet-statelijk Terrorisme na de Koude Oorlog (15 november)
Hoorcollege 5: Terrorisme als Strategie (19 november)
Hoorcollege 6: Oorzaken van Terrorisme (22 november)
Hoorcollege 7: Gender (26 november)
Hoorcollege 8: Beweegredenen van Extreemrechtse Activisten (29 november)
Hoorcollege 9: Rol van de Staat en Staatsterrorisme (3 december)
Hoorcollege 10: Framing (6 december)
Hoorcollege 11: War on Terror en Securitisatie (10 december)
Hoorcollege 12: Niet-militair Contraterrorisme (13 december)
Hoorcollege 13: Invloed van (Contra)terrorisme op Beeldvorming over Moslims
(17 december)
Hoorcollege 14: Responsiecollege en Overzicht van de Cursus (20 december)
Overzicht alle auteurs en hoofdpunten van de colleges
(Achter elk hoorcollege is een korte samenvatting gegegeven van de verplichte literatuur die bij de
colleges hoort)
,Hoorcollege 1: Introductie tot Terrorisme
Literatuur namen: Ganor
Kernvragen:
● Wat is terrorisme? Terrorisme is een complex begrip waarvoor geen universeel
geaccepteerde definitie bestaat. Meer dan 200 verschillende definities tonen diverse
nuances en accenten.
● Waar komt terrorisme voor? Terrorisme treft vooral gebieden buiten het Westen,
hoewel de perceptie vaak anders is.
● Is het een nieuw fenomeen? Hoewel terrorisme vaak wordt geassocieerd met
recente gebeurtenissen, heeft het historische wortels en is het geen modern
fenomeen.
Kenmerken van Terrorisme:
1. Vorm van geweld:
○ Gericht op mensen of symbolische doelen (bijv. gebouwen zoals moskeeën).
○ Het geweld dient een groter doel dan directe schade.
2. Politieke, ideologische of religieuze motivatie:
○ Terroristische daden hebben altijd een bredere context en streven naar
verandering.
3. Creëren van angst:
○ Angst zaaien in de bredere bevolking is essentieel.
4. Boodschap en publiek:
○ Het geweld is een middel om een boodschap over te brengen aan
beleidsmakers, overheden, of de samenleving.
Definitieproblemen:
● Verschillen in perceptie: Wat voor de ene partij een vrijheidsstrijder is, is voor de
andere een terrorist.
● Politieke en ideologische belangen beïnvloeden wat als terrorisme wordt bestempeld.
Casestudies:
1. Theo van Gogh (2004):
○ Motief: Religieus en ideologisch (kritiek op de islam door de film
Submission).
○ Conclusie: Terrorisme door de ideologische basis en de intimidatie.
2. Koninginnedag (2009):
○ Motief: Persoonlijke frustratie, geen politiek of ideologisch doel.
○ Conclusie: Geen terrorisme.
3. Enschede Moskee-brand (2016):
○ Motief: Anti-islamitische overtuigingen, angst zaaien onder moslims.
○ Conclusie: Terrorisme door het ideologische karakter.
4. Peter R. de Vries (2021):
, ○ Motief: Crimineel, gericht op beëindiging van invloed op rechtszaken.
○ Conclusie: Geen terrorisme.
5. Erasmusbrug (2024):
○ Motief: Mogelijk ideologisch extremisme, gericht op burgers.
○ Conclusie: Terrorisme door het geweld en de ideologische motivatie.
6. Gaza-conflict (2023-heden):
○ Motieven: Hamas gebruikt geweld met politieke doelen; Israël reageert op
aanvallen.
○ Conclusie: Controversieel; afhankelijk van perspectief wordt Hamas’ geweld
als terrorisme gezien.
Focus op het Westen en het Heden:
● Statelijk vs. Niet-statelijk Terrorisme:
○ Statelijk terrorisme: Door overheden tegen burgers of tegenstanders.
○ Niet-statelijk terrorisme: Door individuen of groepen met politieke,
ideologische, of religieuze doelen.
● Golventheorie (uitgebreid in Hoorcollege 3):
○ Terrorisme ontwikkelt zich in ideologische golven (anarchistisch,
anti-koloniaal, radicaal-links, religieus).
Kritische Benadering:
● Onderzoek naar framing en dominante beelden in terrorisme (bijv. associatie met
Arabisch-islamitisch geweld).
● Analyse van hoe macht en politiek de perceptie van terrorisme vormen.
Literatuur:
● Boaz Ganor:
○ Stelt dat een objectieve definitie van terrorisme noodzakelijk is voor effectieve
bestrijding.
○ Definitievoorstel: Terrorisme is het “bewust richten van geweld op burgers
om politieke, ideologische of religieuze doelen te bereiken.”
○ Pleit voor een onderscheid tussen guerrilla-oorlogsvoering (gericht op
militaire doelen) en terrorisme (gericht op burgers).
, Hoorcollege 2: Conceptualisering van Terrorisme
Literatuur namen: Jackson
Waarom Terrorisme Definiëren?
1. Academisch: Voor het ontwikkelen van kennis en theorieën.
2. Beleidsmatig: Om beleid effectief te maken en uit te voeren.
3. Politiek: Voor het behalen van politieke doelen, zoals het delegitimeren van
bepaalde groepen.
Een universele en objectieve definitie is moeilijk vast te stellen vanwege de politieke en
ideologische gevoeligheid. De term ‘terrorisme’ heeft een sterke negatieve lading, waardoor
definities vaak strategisch worden ingezet.
Benaderingen binnen Terrorisme Studies:
1. Conventionele/Orthodoxe Terrorisme Studies:
○ Ontologie: Terrorisme wordt gezien als een objectief en universeel
fenomeen.
○ Epistemologie: Kennis over terrorisme is waardevrij.
○ Methodologie: Analyse richt zich op secundaire data en vaak vanuit een
westers perspectief.
○ Normatieve Oriëntatie: Focus op nationale veiligheid en behoud van de
status quo.
○ Belangrijke Mythen:
■ Terrorisme is exclusief niet-statelijk.
■ Terroristen zijn geestesziek of religieus fanatiek.
■ Terrorisme is irrationeel en gericht op chaos.
○ Gevolg: Terrorisme wordt beschouwd als een existentiële dreiging die
buitengewone maatregelen rechtvaardigt (bijv. War on Terror na 9/11).
2. Kritische Terrorisme Studies:
○ Ontologie: Terrorisme is een sociaal en contextueel bepaald construct.
○ Epistemologie: Kennis is niet waardevrij; machtsstructuren beïnvloeden
interpretaties.
○ Methodologie: Gebruik van primaire data en aandacht voor lokale contexten.
○ Normatieve Oriëntatie: Focus op mensenrechten en emancipatie.
○ Belangrijke Thema’s:
■ Hoe machtshebbers terrorisme framen.
■ Onderliggende politieke belangen bij het gebruik van de term.
Vergelijking van Benaderingen:
● Conventioneel/Orthodox:
○ Terrorisme als een vaststaand fenomeen.
○ Focus op nationale veiligheid.
