Tentamenvoorbereiding Strafrechtelijke Aansprakelijkheid 2024 – 2025
Week 1
Voorwaarden voor strafbaarheid
Een menselijke gedraging (1), die valt binnen de grenzen van een DO (2), die wederechtelijk
is (3) en verwijtbaar (4)
Het zijn dus 4 cumulatieve componenten, aan alle 4 moet voldaan worden.
Welke voorwaarde moeten worden vervuld voordat er sprake is van een strafbaar feit.
- 1. Menselijk gedraging
o Is een doen of nalaten
o Moet wel echt van een mens zijn
- 2. Gedraging moet vallen binnen een wettelijke delictsomschrijving
o Alleen als het verboden is in de wet, is het strafbaar
- 3. Wederrechtelijkheid
o In strijd met het recht
o Als een gedraging valt binnen een strafbepaling kan je er bijna altijd van
uitgaan dat het de handeling ook in strijd is met het recht
o Waarom is deze voorwaarde er er zijn namelijk uitzonderingen:
Het kan zijn dat een gedraging wel in strijd is met een strafbepaling,
maar niet in strijd is met het recht. Dan word aan de eerste 2
voorwaarde voldaan maar niet aan de 3e.
Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat je jezelf moet verdedigen. Je maakt
iemand dan bijvoorbeeld dood omdat je jezelf moest verdedigen. Je
handelt dan alsnog in strijd met het recht want er is een verbod op
doodslag. Het gedrag is niet wedrechtelijk, want in de wet staat dat je
je jezelf mag verdedigen. Het gedrag is dus nog wel steeds in strijd
met de strafbepaling, maar is dus wel toegestaan.
- 4. Verwijtbaarheid
o Het gedrag moet aan de schuld van de dader te wijten zijn.
o Als een gedraging valt binnen een strafbepaling, gaan we er in beginsel van
uit dat de gedraging ook verwijtbaar is. We gaan er in het strafrecht vanuit dat
iedereen verantwoordelijk is voor zijn eigen handelen.
o Een gedraging is dus bijna altijd verwijtbaar, maar ook hier zijn uitzonderingen
op mogelijk
Het kan bijvoorbeeld zijn dat iemand in een psychose zit en geen
controle heeft over zijn eigen gedrag.
Materiele en formele delicten
Materieel geformuleerd delict / materieel geformuleerd
Formeel is de handling die strafbaar is en niet het gevolg
- in de delictsomschrijving moet het handelen centraal staan.
o Voorbeeld: Rijden zonder rijbewijs, de handeling van het rijden zonder
rijbewijs is al strafbaar, er hoeft dan niet eens een ernstig gevolg in te treden.
Materieel het gevolg is strafbaar
Commissie en omissie delicten
Omissie delict je pleegt een delict door na te laten
Commissie delict het handelen is strafbaar
Oneigenlijk omissiedelict een commissiedelict wat word begaan door nalaten
,Lex specialis & logische specialiteit
Lex specialis = een specifieke strafbepaling krijgt voorrang bij een algemene bepaling, als
beide op hetzelfde delict van toepassing zijn.
Logische specialiteit = een bijzondere strafbepaling alle elementen van een algemene
strafbepaling behelst, maar aanvullend elementen toevoegt die het specifieke maken.
Geprivilegieerde logische specialis = een logische specialis die een lager strafmaximum
kent. Bijv. kinderdoodslag
Gekwalificeerde logische specialis = een bijzondere strafbepaling die een hoger
strafmaximum kent dan de algemene strafbepaling.
Beslismodel
Formele voorvragen (348 Sv)
- 1. Is de dagvaarding geldig?
- 2. Is de rechter bevoegd?
- 3. Is het OM ontvankelijk
- 4. Redenen tot schoring van de vervolging?
Materiele hoofdvragen (350S v )
- 1. is het tll feit bewezen? (bewijsvraag)
- 2. Is het bewezenverklaarde strafbaar? (kwalificatievraag)
- Is de verdachte strafbaar? (strafbaarheidsvraag)
- Welke sanctie? (sanctietoemetingsvraag)
Bestanddelen
Bestanddelen zijn de vereisten waar een gedraging aan moet voldoen. Deze vereisten staan
in de DO en aan alle bestandleen moet zijn voldaan om van get strafbare feit te kunnen
spreken.
Voorbeeld: artikel 302 S (zware mishandling) Hij die aan een ander opzettelijk zwaar
lichamelijk letsel toebrengt, wordt, als schuldig aan zware mishandeling, gestraft met
gevangenisstraf van ten hoogste acht jaren of geldboete van de vijfde categorie
De bestanddelen zijn dan/ wat bewezen moet worden:
- Opzettelijk
- Zwaar lichamelijk letsel toebrengen
- Aan een ander.
Elementen
Zijn een soort basisvoorwaarde van een strafbaar feit. deze hoeven in beginsel niet bewezen
te worden en zijn verondersteld. De elementen zijn: wederrechtelijkheid & verwijtbaarheid
Bij de meeste delicten worden wederrechtelijkheid & verwijtbaarheid dus verondersteld
(ideaaltypische DO). Maar er zijn uitzonderingen wanneer deze wel moeten worden
bewezen;
- Niet- ideaaltypische DO
- Culpoze delicten
,Soorten delictsomschrijvingen / delicten
Ideaaltypisch delict
- Wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid worden verondersteld en hoeven niet
bewezen te worden.
- W & V worden bij de 3e hoofdvraag behandeld, maar worden verondersteld te zijn
vervuld.
Niet- ideaaltypische DO
- Hierbij is de wederrechtelijkheid opgenomen als elementen. Deze moet dan dus
bewezen worden.
- De wederrechtelijkheid word bij de 1e hoofdvraag behandeld.
Culpoze delicten
- Verwijtbaarheid is opgenomen als bestanddeel in de vorm van culpa.
- Een strafbaar feit is een menselijke gedraging die valt binnen een wettelijke DO, die
wedrechtelijk is en verwijtbaar. Verwijtbaarheid en wederrechtelijkheid worden dan in
principe verondersteld. MAAR bij culpoze delicten word de verwijtbaarheid niet
verondersteld. Ook word de wederrechtelijkheid bij culpoze delicten niet
verondersteld. Wederrechtelijkheid is geen element en moet apart bewezen worden
als onderdeel van culpa.
- De verwijtbaarheid word bij de 1e hoofdvraag behandeld.
Rechterlijk beslisschema
De materiele vragen komen uit 350 Sv en de einduitspraken uit 351 en 352 Sv.
Hoofdvraag 1: Kan bewezen worden dat de verdacht heeft gedaan waar hij van word
beschuldig?
- Ja: door naar vraag 2
- Nee: Vrijspraak (352 lid 1 Sv)
Indien er sprake is van een culpoos delict of een niet-ideaaltypisch delict, worden de
wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid bij de 2e hoofdvraag behandeld. Indien deze niet
kunnen worden bewezen volgt er dus vrijspraak.
Hoofdvraag 2: levert het bewezen verklaarde feit ook een strafbaar feit op? (kwalificatie)
- Ja: door naar vraag 3
- Nee OVAR (352 lid 2 Sv)
Hoofdvraag 3: is de verdachte strafbaar
- Hier komen bij een ideaaltypische DO de wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid aan
de orde.
- In beginsel worden de wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid hierbij veronderstel.
Behalve als er sprake is van een strafuitsluitingsgrond:
o Rechtvaardigingsgrond (wederrechtelijkheid)
o Schulduitsluitingsgrond (verwijtbaarheid)
- Ja door naar vraag 4
- Nee OVAR (352 lid 2 Sv)
Hoofdvraag 4: welke straf moet er worden opgelegd?
, Strafuitsluitingsgronden
Strafuitsluitingsgronden:
- Rechtvaardiginggronden
o Nemen de wederrechtelijkheid weg
o Noodweer
- Schulduitsluitingsgronden
o Nemen de verwijtbaarheid weg
o Ontoerekeningsvatbaarheid
Week 1
Voorwaarden voor strafbaarheid
Een menselijke gedraging (1), die valt binnen de grenzen van een DO (2), die wederechtelijk
is (3) en verwijtbaar (4)
Het zijn dus 4 cumulatieve componenten, aan alle 4 moet voldaan worden.
Welke voorwaarde moeten worden vervuld voordat er sprake is van een strafbaar feit.
- 1. Menselijk gedraging
o Is een doen of nalaten
o Moet wel echt van een mens zijn
- 2. Gedraging moet vallen binnen een wettelijke delictsomschrijving
o Alleen als het verboden is in de wet, is het strafbaar
- 3. Wederrechtelijkheid
o In strijd met het recht
o Als een gedraging valt binnen een strafbepaling kan je er bijna altijd van
uitgaan dat het de handeling ook in strijd is met het recht
o Waarom is deze voorwaarde er er zijn namelijk uitzonderingen:
Het kan zijn dat een gedraging wel in strijd is met een strafbepaling,
maar niet in strijd is met het recht. Dan word aan de eerste 2
voorwaarde voldaan maar niet aan de 3e.
Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat je jezelf moet verdedigen. Je maakt
iemand dan bijvoorbeeld dood omdat je jezelf moest verdedigen. Je
handelt dan alsnog in strijd met het recht want er is een verbod op
doodslag. Het gedrag is niet wedrechtelijk, want in de wet staat dat je
je jezelf mag verdedigen. Het gedrag is dus nog wel steeds in strijd
met de strafbepaling, maar is dus wel toegestaan.
- 4. Verwijtbaarheid
o Het gedrag moet aan de schuld van de dader te wijten zijn.
o Als een gedraging valt binnen een strafbepaling, gaan we er in beginsel van
uit dat de gedraging ook verwijtbaar is. We gaan er in het strafrecht vanuit dat
iedereen verantwoordelijk is voor zijn eigen handelen.
o Een gedraging is dus bijna altijd verwijtbaar, maar ook hier zijn uitzonderingen
op mogelijk
Het kan bijvoorbeeld zijn dat iemand in een psychose zit en geen
controle heeft over zijn eigen gedrag.
Materiele en formele delicten
Materieel geformuleerd delict / materieel geformuleerd
Formeel is de handling die strafbaar is en niet het gevolg
- in de delictsomschrijving moet het handelen centraal staan.
o Voorbeeld: Rijden zonder rijbewijs, de handeling van het rijden zonder
rijbewijs is al strafbaar, er hoeft dan niet eens een ernstig gevolg in te treden.
Materieel het gevolg is strafbaar
Commissie en omissie delicten
Omissie delict je pleegt een delict door na te laten
Commissie delict het handelen is strafbaar
Oneigenlijk omissiedelict een commissiedelict wat word begaan door nalaten
,Lex specialis & logische specialiteit
Lex specialis = een specifieke strafbepaling krijgt voorrang bij een algemene bepaling, als
beide op hetzelfde delict van toepassing zijn.
Logische specialiteit = een bijzondere strafbepaling alle elementen van een algemene
strafbepaling behelst, maar aanvullend elementen toevoegt die het specifieke maken.
Geprivilegieerde logische specialis = een logische specialis die een lager strafmaximum
kent. Bijv. kinderdoodslag
Gekwalificeerde logische specialis = een bijzondere strafbepaling die een hoger
strafmaximum kent dan de algemene strafbepaling.
Beslismodel
Formele voorvragen (348 Sv)
- 1. Is de dagvaarding geldig?
- 2. Is de rechter bevoegd?
- 3. Is het OM ontvankelijk
- 4. Redenen tot schoring van de vervolging?
Materiele hoofdvragen (350S v )
- 1. is het tll feit bewezen? (bewijsvraag)
- 2. Is het bewezenverklaarde strafbaar? (kwalificatievraag)
- Is de verdachte strafbaar? (strafbaarheidsvraag)
- Welke sanctie? (sanctietoemetingsvraag)
Bestanddelen
Bestanddelen zijn de vereisten waar een gedraging aan moet voldoen. Deze vereisten staan
in de DO en aan alle bestandleen moet zijn voldaan om van get strafbare feit te kunnen
spreken.
Voorbeeld: artikel 302 S (zware mishandling) Hij die aan een ander opzettelijk zwaar
lichamelijk letsel toebrengt, wordt, als schuldig aan zware mishandeling, gestraft met
gevangenisstraf van ten hoogste acht jaren of geldboete van de vijfde categorie
De bestanddelen zijn dan/ wat bewezen moet worden:
- Opzettelijk
- Zwaar lichamelijk letsel toebrengen
- Aan een ander.
Elementen
Zijn een soort basisvoorwaarde van een strafbaar feit. deze hoeven in beginsel niet bewezen
te worden en zijn verondersteld. De elementen zijn: wederrechtelijkheid & verwijtbaarheid
Bij de meeste delicten worden wederrechtelijkheid & verwijtbaarheid dus verondersteld
(ideaaltypische DO). Maar er zijn uitzonderingen wanneer deze wel moeten worden
bewezen;
- Niet- ideaaltypische DO
- Culpoze delicten
,Soorten delictsomschrijvingen / delicten
Ideaaltypisch delict
- Wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid worden verondersteld en hoeven niet
bewezen te worden.
- W & V worden bij de 3e hoofdvraag behandeld, maar worden verondersteld te zijn
vervuld.
Niet- ideaaltypische DO
- Hierbij is de wederrechtelijkheid opgenomen als elementen. Deze moet dan dus
bewezen worden.
- De wederrechtelijkheid word bij de 1e hoofdvraag behandeld.
Culpoze delicten
- Verwijtbaarheid is opgenomen als bestanddeel in de vorm van culpa.
- Een strafbaar feit is een menselijke gedraging die valt binnen een wettelijke DO, die
wedrechtelijk is en verwijtbaar. Verwijtbaarheid en wederrechtelijkheid worden dan in
principe verondersteld. MAAR bij culpoze delicten word de verwijtbaarheid niet
verondersteld. Ook word de wederrechtelijkheid bij culpoze delicten niet
verondersteld. Wederrechtelijkheid is geen element en moet apart bewezen worden
als onderdeel van culpa.
- De verwijtbaarheid word bij de 1e hoofdvraag behandeld.
Rechterlijk beslisschema
De materiele vragen komen uit 350 Sv en de einduitspraken uit 351 en 352 Sv.
Hoofdvraag 1: Kan bewezen worden dat de verdacht heeft gedaan waar hij van word
beschuldig?
- Ja: door naar vraag 2
- Nee: Vrijspraak (352 lid 1 Sv)
Indien er sprake is van een culpoos delict of een niet-ideaaltypisch delict, worden de
wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid bij de 2e hoofdvraag behandeld. Indien deze niet
kunnen worden bewezen volgt er dus vrijspraak.
Hoofdvraag 2: levert het bewezen verklaarde feit ook een strafbaar feit op? (kwalificatie)
- Ja: door naar vraag 3
- Nee OVAR (352 lid 2 Sv)
Hoofdvraag 3: is de verdachte strafbaar
- Hier komen bij een ideaaltypische DO de wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid aan
de orde.
- In beginsel worden de wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid hierbij veronderstel.
Behalve als er sprake is van een strafuitsluitingsgrond:
o Rechtvaardigingsgrond (wederrechtelijkheid)
o Schulduitsluitingsgrond (verwijtbaarheid)
- Ja door naar vraag 4
- Nee OVAR (352 lid 2 Sv)
Hoofdvraag 4: welke straf moet er worden opgelegd?
, Strafuitsluitingsgronden
Strafuitsluitingsgronden:
- Rechtvaardiginggronden
o Nemen de wederrechtelijkheid weg
o Noodweer
- Schulduitsluitingsgronden
o Nemen de verwijtbaarheid weg
o Ontoerekeningsvatbaarheid
