Maatschappijleer SE - Theorie Parlementaire democratie
Roxeanne Hoksbergen - 4a emcm
—---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
3.1 - Wat is democratie?
3.1.1 Wereld bedekt met staten
(Soevereiniteit) Soeverein is een bepaald gebied waarin 1 iemand de baas is. Het is een
land met een landsgrens, en je mag het land niet zomaar binnenvallen.
Voorbeeld: In je huis zijn je ouders de baas, zij beslissen of de kachel hoger gaat of niet. De
politie mag niet zomaar zonder bevel of toestemming binnen vallen.
3.1.2 Het belang van politiek
De politiek gaat over het maken van keuzes waarin allen in een staat verbonden zijn. Deze
keuzes worden in algemeen geldende wetten vastgelegd.
Voorbeeld: ‘Moet er een nieuwe kerncentrale komen?’ Dit wordt besloten door de politiek, en
uitgevoerd door de ministers, ambtenaren, politie en het leger.
De politiek houd zich veel bezif met het algemeen belang. Het gaat om bepaalde wetten en
regels die belangrijk zijn voor iedereen.
Voorbeeld: Als je zelf niet naar school gaat heb je belang bij het onderwijs. Je betaald er in
belastingen aan mee, en misschien wordt je later geholpen door iemand die op dit moment
op school zit.
3.1.3 Democratie
Bij een directe democratie stem je niet voor iemand die voor jou stemt, maar dit doe je zelf.
Je krijgt bijvoorbeeld een stembiljet in je brievenbus die je ergens kan inleveren. Het zijn
meestal kleine groepen mensen die gaan debatteren.
Voorbeeld: Het gaat meestal om een stelling: ‘Is het handig als er nieuwe fietspaden
komen?’ Je kan hierop ja of nee stemmen, waaruit een beslissing komt. Dit gebeurd meestal
in kleine dorpen of steden.
Representatieve democratie is een moeilijk woord voor indirecte democratie. Het volk kiest
een vertegenwoordiger die voor jou stemt.
Voorbeeld: Het volk kiest een vertegenwoordiger, de vertegenwoordiger maakt keuzes
binnen de politiek
In een parlementair stelsel kiest de bevolking via verkiezingen een parlement, een
volksvertegenwoordiging. Landen met een parlementair stelsel hebben meestal een
niet-gekozen staatshoofd.
Is het staatshoofd van een parlementair stelsel een koning, dan spreek je van een
constitutionele monarchie. Dit hebben we in Nederland
In een presidentieel stelsel heeft de staatshoofd veel bevoegdheden en macht. De
president staat aan het hoofd van de regering, hij/zij kan ministers benoemen en ontslaan.
Toch heeft hij ontbindingsrecht, dit houd in dat hij geen recht heeft om het parlement te
ontbinden.
, In een parlementaire democratie moet de koning of koningin zich houden aan de grenzen
die de verantwoordelijke regering aangeeft. Nederland is een parlementaire democratie met
een constitutioneel vorst.
3.1.4 Autoritaire regimes
In Noord-Korea en Iran bepalen de machthebbers bijna alles zelf. Kritische participatie van
burgers is vaak onmogelijk. Er is vaak sprake van schendingen van mensenrechten en
politiek geweld. Dit wordt een dictatuur genoemd.
De basiskenmerken van elk autoritair regime zijn de drie machten: De wetgevende,
uitvoerende, en rechterlijke macht. Deze machten zijn niet van elkaar gescheiden, maar ze
zijn in handen van een kleine groep mensen. ‘Normale’ burgers hebben hier niet of
nauwelijks invloed over. Een autoritair regime kan nooit een rechtsstaat zijn.
Een van de veel kenmerken van autoritair regime is dat er geen persvrijheid is. De media en
kunstuitingen staan onder censuur van de overheid. De overheid heeft de leiding.
3.2 - Politieke stromingen
3.2.1 Wat is een ideologie?
Een ideologie is een samenhangend geheel van ideeën over de mens en de gewenste
inrichting van de samenleving.
Sommige mensen zijn voor een sterke, actieve rol van de overheid op het gebied van de
economie, uitkeringen, onderwijs en gezondheidszorg. Dit standpunt noemen we links.
Links wilt de ongelijkheid verminderen door voldoende sociale voorzieningen te bieden voor
mensen die het nodig hebben, zoals uitkeringen en toeslagen.
Rechts wilt juist zo min mogelijk bemoeienis van de overheid op sociaal economisch gebied:
mensen zijn zelf verantwoordelijk voor een beter bestaan. Rechts ziet economische
ongelijkheid in de samenleving als onvermijdelijk.
Zit er een ideologie tussen rechts en links in, dan spreken we over het politieke midden. In
de praktijk is het niet altijd mogelijk om standpunten als rechts links of midden te zien. Een
partij kan zowel rechtse als linkse standpunten hebben.
3.2.2 De drie hoofdstromingen
Volgens het liberalisme moet ieder individu zich optimaal kunnen ontplooien: wat goed is
voor het individu, is goed voor de maatschappij. Mensen zijn niet gelijk, maar wel
gelijkwaardig. Ze moeten elkaars vrijheid respecteren.
Het socialisme benadrukt dat niet iedereen gelijke mogelijkheden heeft. Vrijheid en
gelijkwaardigheid betekenen voor socialisten pas echt iets als iedereen gelijke kansen heeft.
Mensen moeten solidair met elkaar zijn: mensen met een hoger inkomen moeten meer
belasting betalen met mensen met een laag inkomen. Socialisten streven naar gelijkheid.
Communisten wilden dat arbeiders door een revolutie alle macht zouden overnemen.
Roxeanne Hoksbergen - 4a emcm
—---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
3.1 - Wat is democratie?
3.1.1 Wereld bedekt met staten
(Soevereiniteit) Soeverein is een bepaald gebied waarin 1 iemand de baas is. Het is een
land met een landsgrens, en je mag het land niet zomaar binnenvallen.
Voorbeeld: In je huis zijn je ouders de baas, zij beslissen of de kachel hoger gaat of niet. De
politie mag niet zomaar zonder bevel of toestemming binnen vallen.
3.1.2 Het belang van politiek
De politiek gaat over het maken van keuzes waarin allen in een staat verbonden zijn. Deze
keuzes worden in algemeen geldende wetten vastgelegd.
Voorbeeld: ‘Moet er een nieuwe kerncentrale komen?’ Dit wordt besloten door de politiek, en
uitgevoerd door de ministers, ambtenaren, politie en het leger.
De politiek houd zich veel bezif met het algemeen belang. Het gaat om bepaalde wetten en
regels die belangrijk zijn voor iedereen.
Voorbeeld: Als je zelf niet naar school gaat heb je belang bij het onderwijs. Je betaald er in
belastingen aan mee, en misschien wordt je later geholpen door iemand die op dit moment
op school zit.
3.1.3 Democratie
Bij een directe democratie stem je niet voor iemand die voor jou stemt, maar dit doe je zelf.
Je krijgt bijvoorbeeld een stembiljet in je brievenbus die je ergens kan inleveren. Het zijn
meestal kleine groepen mensen die gaan debatteren.
Voorbeeld: Het gaat meestal om een stelling: ‘Is het handig als er nieuwe fietspaden
komen?’ Je kan hierop ja of nee stemmen, waaruit een beslissing komt. Dit gebeurd meestal
in kleine dorpen of steden.
Representatieve democratie is een moeilijk woord voor indirecte democratie. Het volk kiest
een vertegenwoordiger die voor jou stemt.
Voorbeeld: Het volk kiest een vertegenwoordiger, de vertegenwoordiger maakt keuzes
binnen de politiek
In een parlementair stelsel kiest de bevolking via verkiezingen een parlement, een
volksvertegenwoordiging. Landen met een parlementair stelsel hebben meestal een
niet-gekozen staatshoofd.
Is het staatshoofd van een parlementair stelsel een koning, dan spreek je van een
constitutionele monarchie. Dit hebben we in Nederland
In een presidentieel stelsel heeft de staatshoofd veel bevoegdheden en macht. De
president staat aan het hoofd van de regering, hij/zij kan ministers benoemen en ontslaan.
Toch heeft hij ontbindingsrecht, dit houd in dat hij geen recht heeft om het parlement te
ontbinden.
, In een parlementaire democratie moet de koning of koningin zich houden aan de grenzen
die de verantwoordelijke regering aangeeft. Nederland is een parlementaire democratie met
een constitutioneel vorst.
3.1.4 Autoritaire regimes
In Noord-Korea en Iran bepalen de machthebbers bijna alles zelf. Kritische participatie van
burgers is vaak onmogelijk. Er is vaak sprake van schendingen van mensenrechten en
politiek geweld. Dit wordt een dictatuur genoemd.
De basiskenmerken van elk autoritair regime zijn de drie machten: De wetgevende,
uitvoerende, en rechterlijke macht. Deze machten zijn niet van elkaar gescheiden, maar ze
zijn in handen van een kleine groep mensen. ‘Normale’ burgers hebben hier niet of
nauwelijks invloed over. Een autoritair regime kan nooit een rechtsstaat zijn.
Een van de veel kenmerken van autoritair regime is dat er geen persvrijheid is. De media en
kunstuitingen staan onder censuur van de overheid. De overheid heeft de leiding.
3.2 - Politieke stromingen
3.2.1 Wat is een ideologie?
Een ideologie is een samenhangend geheel van ideeën over de mens en de gewenste
inrichting van de samenleving.
Sommige mensen zijn voor een sterke, actieve rol van de overheid op het gebied van de
economie, uitkeringen, onderwijs en gezondheidszorg. Dit standpunt noemen we links.
Links wilt de ongelijkheid verminderen door voldoende sociale voorzieningen te bieden voor
mensen die het nodig hebben, zoals uitkeringen en toeslagen.
Rechts wilt juist zo min mogelijk bemoeienis van de overheid op sociaal economisch gebied:
mensen zijn zelf verantwoordelijk voor een beter bestaan. Rechts ziet economische
ongelijkheid in de samenleving als onvermijdelijk.
Zit er een ideologie tussen rechts en links in, dan spreken we over het politieke midden. In
de praktijk is het niet altijd mogelijk om standpunten als rechts links of midden te zien. Een
partij kan zowel rechtse als linkse standpunten hebben.
3.2.2 De drie hoofdstromingen
Volgens het liberalisme moet ieder individu zich optimaal kunnen ontplooien: wat goed is
voor het individu, is goed voor de maatschappij. Mensen zijn niet gelijk, maar wel
gelijkwaardig. Ze moeten elkaars vrijheid respecteren.
Het socialisme benadrukt dat niet iedereen gelijke mogelijkheden heeft. Vrijheid en
gelijkwaardigheid betekenen voor socialisten pas echt iets als iedereen gelijke kansen heeft.
Mensen moeten solidair met elkaar zijn: mensen met een hoger inkomen moeten meer
belasting betalen met mensen met een laag inkomen. Socialisten streven naar gelijkheid.
Communisten wilden dat arbeiders door een revolutie alle macht zouden overnemen.
