KT2601 Long, nier en zuur-base fysiologie
HC25 Longfysiologie 1 – Respiratoire insufficiëntie
SOFA
Quick SOFA: doe je om te checken of iemand falen heeft van het orgaansysteem door sepsis. Je
checkt op de volgende punten. Wanneer een patiënt twee van deze tekenen vertoont, is er sprake
van een positieve qSOFA.
- Respiratory rate <20?
- Mental status omlaag?
- Systolic blood pressure <100?
Je gaat dan door met de normale SOFA. Scoor je 2 sSOFA punten, dan zijn er aanwijzingen voor een
ernstige sepsis.
Zuurstoftoediening
Indicatie: lage saturatie.
- Neusbril : flow van 4-6 L mogelijk
- Kapje: 40-60% zuurstof toediening geven.
- Kapje met zak: zak vult zich ook met zuurstof, waardoor het gehalte zuurstof dat je toekunt
dienen nog hoger ligt.
BEADEMING
Indicatie: wanneer de patiënt te weinig kracht heeft om zelf te kunnen ademen.
- Nooit teveel beademen -> dat kan longschade opleveren.
- Bij rugligging worden de dorsale alveoli samengedrukt terwijl de alveoli aan de ventrale zijde
opengetrokken worden. Je krijgt daardoor een inhomogene ventilatie. Een oplossing is dan om
de patiënt in buikligging te leggen. De ventilatie/perfusie verhouding is aan de dorsale zijde
beter, omdat daar meer bloedvaten lopen.
- Tegenwoordig wordt de patiënt tijdens de beademing minder in slaap gehouden. Als de patiënt
rechtop zit of loopt is dit een gunstigere houding voor de longen en bovendien worden de
spieren getraind.
- Op het begin van het ziektebeeld wil je nog niet dat de patiënt zelfstandig ademt. Als de kracht
van de patiënt hoog is, kan er een grote positieve druk ontstaan. Normaal is de pleuradruk
negatief. Door het grote drukverval kan er dan longschade optreden.
- Positieve eind expiratoire druk (PEEP) beademing: machine perst lucht de patiënt in.
HC26 Longfysiologie 2 - Zuur-base fysiologie
ZUUR, BASE, BUFFERS EN PH
pH = - log [H+]
pH is dus een omgerekende maat voor de
concentratie waterstof in het water en zegt
daarmee iets over de zuurgraad. Stel pH daalt met
1 -> [H+] 10x zo hoog. [H+] 2x zo hoog? pH daalt
met 0.3.
Zuur: stof die een H+ ion af kan staan
Base: stof die een H+ ion kan opnemen.
, De verhouding tussen zuur en base is afhankelijk van de pH:
Buffer: kan zowel H+ opnemen als afstaan en voorkomt daardoor dat de pH te veel varieert.
NORMO-PH IN HET ARTERIËLE BLOED
Verschillende delen in het lichaam hebben elk hun eigen
zuurgraad, die goed gehandhaafd wordt, afhankelijk van de functie
van het orgaan.
Normaal waardes in het arteriële bloed: 7.35-7.45
- Acidose: pH <7.35
- Alkalose: pH>7.45
Acidose: hoofdpijn, verwarring, vermoeidheid, tremor,
slaperigheid, cerebrale dysfunctie, coma.
Alkalose: spierzwakte, spierpijn, kramp, spasme, tetanie
Buffering van bicarbonaat
Bicarbonaat is de belangrijkste buffer in het bloed.
- Lage pH: H+ + HCO3- H2CO3 H20 + CO2. Er wordt dan extra CO2 uitgescheiden.
- Hoge pH: CO2+H2O H2CO3 H+ + HCO3- Er wordt dan dus extra CO2 opgenomen.
Normale concentratie bicarbonaat: 24 mM. Bicarbonaat wordt geproduceerd door de nier, en
uitgestoten door de longen in de vorm van CO2. De nieren reguleren bovendien de uitscheiding van
de hoeveelheid zuur. Er is netto absorptie van H+ in de darmen.
Maar een klein deel van de CO2 wordt door het bloed vervoerd (10%). Een deel is gebonden aan het
eiwit carbamino (21%), maar het grootste deel wordt vervoerd in de vorm van bicarbonaat (69%).
HENDERSON-HASSELBALCH
Voor het evenwicht tussen CO2 en H+ en bicarbonaat geldt de volgende vergelijking, wat om te
schrijven is naar logaritmische vorm. Volgens de wet van Henry geldt [CO2]=s*pCO2.
De Henderson-Hasselbalch vergelijking voorspelt dit evenwicht specifiek voor arterieel bloed van
ongeveer 37 graden. (pK=6.1, [HCO3-]=24 mM).
Conclusie: pH is niet afhankelijk van pCO2, maar van de ratio tussen HCO3- en CO2. Omdat HCO3-
gereguleerd wordt door de nieren en CO2 door de longen, is het samen te vatten tot:
pH=6.1+log (nier/long).
ANDERE BUFFERS
Bicarbonaat is niet de enige buffer in het lichaam:
- Fosfaat: H2PO4- HPO4-
- H+ binding aan hemoglobine vergemakkelijkt de afgifte van O2
- Eiwitten:
o -COOH groepen kunnen H+ afstaan
o NH2 groepen kunnen H+ binden en NH3+ worden
HC25 Longfysiologie 1 – Respiratoire insufficiëntie
SOFA
Quick SOFA: doe je om te checken of iemand falen heeft van het orgaansysteem door sepsis. Je
checkt op de volgende punten. Wanneer een patiënt twee van deze tekenen vertoont, is er sprake
van een positieve qSOFA.
- Respiratory rate <20?
- Mental status omlaag?
- Systolic blood pressure <100?
Je gaat dan door met de normale SOFA. Scoor je 2 sSOFA punten, dan zijn er aanwijzingen voor een
ernstige sepsis.
Zuurstoftoediening
Indicatie: lage saturatie.
- Neusbril : flow van 4-6 L mogelijk
- Kapje: 40-60% zuurstof toediening geven.
- Kapje met zak: zak vult zich ook met zuurstof, waardoor het gehalte zuurstof dat je toekunt
dienen nog hoger ligt.
BEADEMING
Indicatie: wanneer de patiënt te weinig kracht heeft om zelf te kunnen ademen.
- Nooit teveel beademen -> dat kan longschade opleveren.
- Bij rugligging worden de dorsale alveoli samengedrukt terwijl de alveoli aan de ventrale zijde
opengetrokken worden. Je krijgt daardoor een inhomogene ventilatie. Een oplossing is dan om
de patiënt in buikligging te leggen. De ventilatie/perfusie verhouding is aan de dorsale zijde
beter, omdat daar meer bloedvaten lopen.
- Tegenwoordig wordt de patiënt tijdens de beademing minder in slaap gehouden. Als de patiënt
rechtop zit of loopt is dit een gunstigere houding voor de longen en bovendien worden de
spieren getraind.
- Op het begin van het ziektebeeld wil je nog niet dat de patiënt zelfstandig ademt. Als de kracht
van de patiënt hoog is, kan er een grote positieve druk ontstaan. Normaal is de pleuradruk
negatief. Door het grote drukverval kan er dan longschade optreden.
- Positieve eind expiratoire druk (PEEP) beademing: machine perst lucht de patiënt in.
HC26 Longfysiologie 2 - Zuur-base fysiologie
ZUUR, BASE, BUFFERS EN PH
pH = - log [H+]
pH is dus een omgerekende maat voor de
concentratie waterstof in het water en zegt
daarmee iets over de zuurgraad. Stel pH daalt met
1 -> [H+] 10x zo hoog. [H+] 2x zo hoog? pH daalt
met 0.3.
Zuur: stof die een H+ ion af kan staan
Base: stof die een H+ ion kan opnemen.
, De verhouding tussen zuur en base is afhankelijk van de pH:
Buffer: kan zowel H+ opnemen als afstaan en voorkomt daardoor dat de pH te veel varieert.
NORMO-PH IN HET ARTERIËLE BLOED
Verschillende delen in het lichaam hebben elk hun eigen
zuurgraad, die goed gehandhaafd wordt, afhankelijk van de functie
van het orgaan.
Normaal waardes in het arteriële bloed: 7.35-7.45
- Acidose: pH <7.35
- Alkalose: pH>7.45
Acidose: hoofdpijn, verwarring, vermoeidheid, tremor,
slaperigheid, cerebrale dysfunctie, coma.
Alkalose: spierzwakte, spierpijn, kramp, spasme, tetanie
Buffering van bicarbonaat
Bicarbonaat is de belangrijkste buffer in het bloed.
- Lage pH: H+ + HCO3- H2CO3 H20 + CO2. Er wordt dan extra CO2 uitgescheiden.
- Hoge pH: CO2+H2O H2CO3 H+ + HCO3- Er wordt dan dus extra CO2 opgenomen.
Normale concentratie bicarbonaat: 24 mM. Bicarbonaat wordt geproduceerd door de nier, en
uitgestoten door de longen in de vorm van CO2. De nieren reguleren bovendien de uitscheiding van
de hoeveelheid zuur. Er is netto absorptie van H+ in de darmen.
Maar een klein deel van de CO2 wordt door het bloed vervoerd (10%). Een deel is gebonden aan het
eiwit carbamino (21%), maar het grootste deel wordt vervoerd in de vorm van bicarbonaat (69%).
HENDERSON-HASSELBALCH
Voor het evenwicht tussen CO2 en H+ en bicarbonaat geldt de volgende vergelijking, wat om te
schrijven is naar logaritmische vorm. Volgens de wet van Henry geldt [CO2]=s*pCO2.
De Henderson-Hasselbalch vergelijking voorspelt dit evenwicht specifiek voor arterieel bloed van
ongeveer 37 graden. (pK=6.1, [HCO3-]=24 mM).
Conclusie: pH is niet afhankelijk van pCO2, maar van de ratio tussen HCO3- en CO2. Omdat HCO3-
gereguleerd wordt door de nieren en CO2 door de longen, is het samen te vatten tot:
pH=6.1+log (nier/long).
ANDERE BUFFERS
Bicarbonaat is niet de enige buffer in het lichaam:
- Fosfaat: H2PO4- HPO4-
- H+ binding aan hemoglobine vergemakkelijkt de afgifte van O2
- Eiwitten:
o -COOH groepen kunnen H+ afstaan
o NH2 groepen kunnen H+ binden en NH3+ worden
