Samenvatting Het document richtlijnen van de schijf van vijf samengevat, alle leerstof voor kennisscan 1, leerjaar 1, semester 1

Richtlijnen van de schijf van vijf samengevat

HOOFDSTUK 1 INLEIDING ................................................................................................................................. 1
HOOFDSTUK 2 SCHIJF VAN VIJF SAMENGEVAT .................................................................................................. 1
HOOFDSTUK 3 ONDERBOUWING VOEDINGSMIDDELEN BINNEN DE SCHIJF VAN VIJF ....................................... 3
HOOFDSTUK 4 ONDERBOUWING AANBEVOLEN DAGELIJKSE HOEVEELHEDEN VAN VOEDINGSMIDDELEN
BINNEN DE SCHIJF VAN VIJF ........................................................................................................................... 14
BIJLAGE 3 AANBEVOLEN DAGELIJKSE HOEVEELHEDEN VOEDINGSMIDDELEN PER DOELGROEP ...................... 18
BIJLAGE 4 INDELING VOEDINGSMIDDELENGROEPEN ...................................................................................... 19
BIJLAGE 5. CRITERIA SCHIJF VAN VIJF EN NIET SCHIJF VAN VIJF ...................................................................... 20




Hoofdstuk 1 inleiding
Centraal bij de schijf van vijf staat de relatie van voedingsmiddelen en voedingspatronen met
de tien meest voorkomende chronische ziekten in Nederland.



Hoofdstuk 2 schijf van vijf samengevat
2.1 de essentie van de schijf van vijf
De essentie van de schijf van vijf is:
- Eet vooral uit de schijf van vijf en beperk de consumptie van voedingsmiddelen
buiten de schijf van vijf.
- Neem de aanbevolen hoeveelheden uit elk vak en varieer binnen elke groep
voedingsmiddelen.

Productgroepen:
- Groente en fruit → groen
- Smeer- en bereidingsvetten → geel
- Zuivel, noten, vis, peulvruchten, vlees en ei → roze
- Brood, graanproducten en aardappelen → oranje
- Dranken → blauw

De voedingsmiddelen waarop wordt gelet omdat ze een mogelijk ongunstig effect hebben:
- Zout
- Suiker
- Transvet
- Verzadigd vet
- Te weinig vezel

De algemene adviezen bij de voedingsmiddelen in de schijf van vijf:
1. Eet uit elk vak de aanbevolen hoeveelheden
2. Eet dagelijks groente

, 3. Eet dagelijks fruit
4. Kies voor de gezondere smeer- bereidingsvetten
5. Neem dagelijks zuivel waaronder melk of yoghurt en kaas
6. Kies vaker voor plantaardige eiwitbronnen
7. Eet dagelijks ongezouten noten
8. Eet wekelijks vis, bij voorkeur vette vissoorten
9. Eet wekelijks peulvruchten
10. Beperk het eten van vlees tot niet meer dan 500g per week
11. Eet dagelijks voldoende volkoren of bruinbrood, en kies volkoren graanproducten
12. Drink kraanwater en groene en zwarte thee, en kies voor gefilterde koffie
13. Voeg aan je eten en drinken zo min mogelijk suiker en/of zout toe

Hoofdstuk 2.2 voedingsmiddelen buiten de schijf van vijf
In een gezond voedingspatroon kunnen in beperkte maat ook niet schijf van vijf producten
worden opgenomen. Deze niet schijf van vijf producten kunnen op basis van hoeveelheid
energie, verzadigd vet of zout in twee categorieën worden ingedeeld. Namelijk: of de
producten frequenter of minder frequent in een gezond voedingspatroon passen. Oftewel
een dag keuze of een weekkeuze.

Producten die aan de criteria voor energie, verzadigd vet en zout voldoen komen in de
dagelijkse categorie, de overige producten komen in de wekelijkse categorie. Om
consumenten handelingsperspectief te bieden en richting te geven, is er bij de dag- en
weekkeuzecategorie een frequentieadvies. Voor de dag keuze zijn dit maximaal drie tot vijf
porties per dag en voor de weekkeuze maximaal drie porties per week.

Algemene adviezen bij producten buiten de schijf van vijf:

- Niet te vaak en hou het klein
- Let op het verschil tussen wat dagelijks past in een gezond voedingspatroon en wat
maar een enkele keer per week.
- Eet niet te veel bewerkt vlees. Dit telt mee bij de maximale hoeveelheid totaal vlees
van 500 gram per week.
- Drink zo min mogelijk suikerhoudende dranken.
- Drink geen alcohol, of in ieder geval niet meer dan een glas per dag.

Hoofdstuk 2.3 meer dan gezond
de kern van gezond eten is het kiezen van gezonde voedingsmiddelen in de juiste
hoeveelheid. Andere belangrijke aspecten zijn:
- Variëren
- Het bewaken van de energiebalans
- Omgaan met verleidingen uit de omgeving
- Duurzaamheid
- Veilig omgaan met voedsel

Adviezen bij variatie:
- Varieer binnen de productgroepen van de schijf van vijf
- Varieer binnen de dag keuzes en binnen de weekkeuzes buiten de schijf van vijf

, Adviezen bij energiebalans:
- Monitor je gewicht, beweeg voldoende en eet niet meer dan je nodig hebt
- Consumeer weinig producten buiten de schijf van vijf
- Eet de aanbevolen hoeveelheden voedingsmiddelen

Advies verleiding uit de omgeving:
- Wees je bewust van de voedselomgeving en het effect daarvan op jouw
voedselkeuzes, en bedenk een concrete actie hoe om te gaan met ongezonde
verleidingen in situaties die jij lastig vindt.

Adviezen bij duurzaamheid:
- Eet volgens een meer plantaardig en minder dierlijk voedingspatroon, conform de
vervolgens geformuleerde richtlijnen.
- Koop en eet wat je nodig hebt en verspil daarbij zo min mogelijk
- Maak binnen elke productgroep de duurzamere keuze en let daarbij op keurmerken

Advies voedselveiligheid:
- Besteed aandacht aan de hygiëne en veiligheid van je eten tijdens het kopen,
bewaren en bereiden van voedsel.


Hoofdstuk 3 onderbouwing voedingsmiddelen binnen de schijf van vijf
3.1 Indeling in productiegroepen
Welke productiegroepen zijn er:
- Groente
- Fruit
- Granen en graanproducten
- Aardappelen
- Zuivel
- Noten en zaden
- Peulvruchten
- Vlees
- Vis
- Eieren
- Vetten en oliën
- Zout
- Water
- Koffie
- Thee
- Suikerhoudende dranken
- Alcoholhoudende dranken

Een verdere onderverdeling binnen productgroepen is gemaakt als:
- Het advies van de gezondheidsraad daartoe aanleiding geeft
- Het nodig is voor het formuleren van criteria
- Het nodig is voor gericht advies aan de consument