Verlichting 1720-1800
Gaat veel over Immanuel Kant
Immanuel Kant in 1784 zei: verlichting is de uitgang van de mens om zijn zelf
veroorzaakte onmondigheid te verlaten.
Als je mondig bent kun je zelf denken en je mening te durven uitten.
Niet mondig zijn is het niet kunnen om gebruik te maken van je eigen verstand zonder de
leiding van iemand anders.
Klassenmaatschappij
Bovenaan; kerk en adel
Daaronder; burgerij
Daaronder; boeren
De adele en de kerk hadden de macht, alleen zei konden lezen en schrijven. Veel
religieuze teksten waren in het latijn want waren alleen voor de kerk bedoeld. Kant wil
dat mensen in opstand komen tegen de kerk.
Je bent pas vrij als het niet meer uitmaakt wat andere van je denken.
Literatuur moet voor iedereen toegankelijk zijn.
Moraal moet het uitgangspunt van handelen zijn.
Kenmerken literatuur
1) Onafhankelijkheid denken als boodschap
2) Emancipatie
3) En onderzoek
Vroeger had je een hofdichter die alleen maar schreef over de adel en schreef altijd
positief over hen.
Door Kant kan je ook vrij schrijven, onafhankelijk van adel.
De vrije schrijver schrijft niet alleen over adel maar ook over de gewone burger en het
burgerlijke leven.
Onafhankelijke schrijvers hadden geen vast salaris en waren afhankelijk van
bijverdiensten door andere inkomsten.
3 kernbegrippen
- Literatuur o.b.v. verstand
, - Literatuur o.b.v. humaniteit
- Literatuur o.b.v. nuttigheid
Er ontstaan veel wetenschappelijke teksten en literatuur theoretische teksten.
Er ontstaan nieuwe literaire genres
- Burgerlijke drama (toneelstuk) burgerliche trauerspiel, belangrijkste genres. Ze
lieten het burgerlijke leven zien op het toneel. Schrijver; Lessing.
- Fabel, heeft altijd een moraal/boodschap. Dieren als verteller ze zijn de
protagonisten. Functie lezer een moraal te leren.
- Parabel, geen dieren, verhaal wordt verteld en daar onderliggend is er een
boodschap. En over die boodschap moet je zelf nadenken/ er zelf uithalen.
- Burgerlijke roman, protagonisten zijn de burgers.
Vormen van lyriek
- hymne
-ode
- gedachten lyriek
- aufklererische leergedichten
Subjectieve en heel emotionele hymne/ode
Je krijgt in die tijd sociaalkritische ontwikkelingen. Kritiek op de kerk en de adelen.
In die context ontstaat ook de literaire vorm satire en politieke schriften/teksten.
Geestige vrijheid onafhankelijk denken, zich emanciperen t.o.v. de kerk en adelen.
Dit kan het beste satire en politieke teksten. Dit is gevaarlijk om te doen want deze
autoriteit bestond al decennialang.
Waarom doorbracht Lessing zijn schooltijd thuis door? Omdat zijn vader zijn docent
was, want hij was hoogleraar.
Lessing 1729-1789
Zijn werk was erg progressief. Zijn bekendste werk is Nathan der Weile
Het is de taak van de mens om op zoek te gaan naar jouw eigen waarheid.
Gaat veel over Immanuel Kant
Immanuel Kant in 1784 zei: verlichting is de uitgang van de mens om zijn zelf
veroorzaakte onmondigheid te verlaten.
Als je mondig bent kun je zelf denken en je mening te durven uitten.
Niet mondig zijn is het niet kunnen om gebruik te maken van je eigen verstand zonder de
leiding van iemand anders.
Klassenmaatschappij
Bovenaan; kerk en adel
Daaronder; burgerij
Daaronder; boeren
De adele en de kerk hadden de macht, alleen zei konden lezen en schrijven. Veel
religieuze teksten waren in het latijn want waren alleen voor de kerk bedoeld. Kant wil
dat mensen in opstand komen tegen de kerk.
Je bent pas vrij als het niet meer uitmaakt wat andere van je denken.
Literatuur moet voor iedereen toegankelijk zijn.
Moraal moet het uitgangspunt van handelen zijn.
Kenmerken literatuur
1) Onafhankelijkheid denken als boodschap
2) Emancipatie
3) En onderzoek
Vroeger had je een hofdichter die alleen maar schreef over de adel en schreef altijd
positief over hen.
Door Kant kan je ook vrij schrijven, onafhankelijk van adel.
De vrije schrijver schrijft niet alleen over adel maar ook over de gewone burger en het
burgerlijke leven.
Onafhankelijke schrijvers hadden geen vast salaris en waren afhankelijk van
bijverdiensten door andere inkomsten.
3 kernbegrippen
- Literatuur o.b.v. verstand
, - Literatuur o.b.v. humaniteit
- Literatuur o.b.v. nuttigheid
Er ontstaan veel wetenschappelijke teksten en literatuur theoretische teksten.
Er ontstaan nieuwe literaire genres
- Burgerlijke drama (toneelstuk) burgerliche trauerspiel, belangrijkste genres. Ze
lieten het burgerlijke leven zien op het toneel. Schrijver; Lessing.
- Fabel, heeft altijd een moraal/boodschap. Dieren als verteller ze zijn de
protagonisten. Functie lezer een moraal te leren.
- Parabel, geen dieren, verhaal wordt verteld en daar onderliggend is er een
boodschap. En over die boodschap moet je zelf nadenken/ er zelf uithalen.
- Burgerlijke roman, protagonisten zijn de burgers.
Vormen van lyriek
- hymne
-ode
- gedachten lyriek
- aufklererische leergedichten
Subjectieve en heel emotionele hymne/ode
Je krijgt in die tijd sociaalkritische ontwikkelingen. Kritiek op de kerk en de adelen.
In die context ontstaat ook de literaire vorm satire en politieke schriften/teksten.
Geestige vrijheid onafhankelijk denken, zich emanciperen t.o.v. de kerk en adelen.
Dit kan het beste satire en politieke teksten. Dit is gevaarlijk om te doen want deze
autoriteit bestond al decennialang.
Waarom doorbracht Lessing zijn schooltijd thuis door? Omdat zijn vader zijn docent
was, want hij was hoogleraar.
Lessing 1729-1789
Zijn werk was erg progressief. Zijn bekendste werk is Nathan der Weile
Het is de taak van de mens om op zoek te gaan naar jouw eigen waarheid.
