Louise Nipshagen 1
Aantekeningen Hoorcolleges Seksualiteit in
Samenleving, 2024/2025
HC1: perspectieven op seks(ualiteit) .......................................................................... 2
HC 2: wie is er bang voor gender, 18-11....................................................................... 8
HC 3: seksuele en relatiediversiteit........................................................................... 11
HC 4: anticonceptie, abortus en onbedoelde zwangerschap ...................................... 17
HC5 Seksuele gezondheid en soa/hiv preventie ......................................................... 24
HC6 seksuele autonomie en consent ....................................................................... 27
HC7 commerciële seks ........................................................................................... 31
,Louise Nipshagen 2
HC1: perspectieven op seks(ualiteit)
Safe spaces:
- Ontstaan in LGBTQ en vrouwenbeweging
- Letterlijke ruimte om veilig te zijn, vrij te zijn van vooroordelen, conflicten en kritiek
- > dit doen we hier niet, we gaan juist discussiëren.
Brave space: uit je comfort zone. Grondregels:
- Acceptatie: verschillen van perspectief
- Erkennen van je intenties en je impact: ook als je het niet zo bedoelt, kan het zijn
dat je iemand raakt.
- Challenge by choice: studenten hebben de optie om in en uit een uitdagende
conversatie te stappen
- Respect: interacties zijn respectvol en er is respect voor elkaar als persoon
- Niet aanvallen: we spreken af om elkaar niet aan te vallen
Praten over je persoonlijke positie, normen en waarden. Maar je hoeft niet alles te delen,
ook niet als een ander dat wel doet.
Positionaliteit en intersectionaliteit
“Wie ben ik?”
Positionaliteit: wie ben ik? En waar ik vandaan kom bepaalt wat ik weet over de wereld,
wat mijn overtuigingen zijn en wat ik zie.
- Sociale identiteiten
- Sociale locatie
- Achtergrond
- Vooroordelen/vlekken
Kan ook ingewikkeld zijn:
- Welke identiteiten noem je wel en welke niet
- Maak je jezelf niet extra kwetsbaar en houd je daarmee dan niet juist ongelijkheid in
stand?
,Louise Nipshagen 3
- Welke ervaringskennis wordt gezien als “goed” en welke roept juist twijfels op over
je betrouwbaarheid of integriteit?
Intersectionaliteit: de manier waarop aspecten van sociale identiteit interacteren en zo
de dagelijkse ervaringen vormen of kleuren.
Manier om na te denken over ongelijkheid tussen en binnen sociale groepen (en dit bloot te
leggen) en over lagen van uitsluiting en machtsverschillen.
- Hoe speelt sociale identiteit een rol?
- Hoe interacteren bepaalde sociale identiteitsfactoren?
- Welke rol speelt privilege en discriminatie?
Perspectieven op seksualiteit
Vóór 1900:
- Religieus-morele en juridische benadering van seksualiteit
- Heteroseksuele coitus binnen huwelijk was het einddoel van volwassen seksualiteit
1900-1940:
- Medisch gezondheidsperspectief (wat is (ab)normaal/(on)gezond)
- 1906: Geboorte seksuologie (Iwan Bloch, 1e instituut voor seksuologie)
1945-1960:
- Biologie, sociologie, antropologie, psychologie
- Kinsey: taxonomie en seksueel gedrag in alle variaties, homoseksualiteit als schaal
- Money: introduceerde gender, genderrollen.
1960-1974:
- Seksuele revolutie, tweede feministische golf
- Master's en Johnson: seksuele respons cyclus (fysiologisch proces, dat
geblokkeerd kan worden door psychologische inhibities) -> seksuologische
gedragstherapie.
1974-nu:
- Sociaal constructionisme
, Louise Nipshagen 4
- Essentialisme
- Biopsychosociale denkkader
Social constructionisme:
- William Simon & John Gagnon: seksueel gedrag is sociaal bepaald rolgedrag
(=aangeleerd)
o Cultureel bepaalde scripts, normen, belemmeren de vrijheid om hier uiting
aan te geven
- Michael Foucault: macht bepaalt welke discoursen over seksualiteit dominant zijn
en hoe deze gedrag reguleren.
o Seks was niet volledig onderdruikt, maar wel geheim/zondig
- Susan brownmiller: feministische benadering van seksualiteit: sociale
machtstructuren zorgen voor ongerlijkheid de socialisatie man/vrouw.
o Verkrachting is een sociale strategie om vrouwen te onderdrukken
- Shere Hite: vrouwelijke seksualiteit, “coital imperative” (“echte seks” bestaat uit
vaginale penetratie door een penis), orgasmekloof
Kennis en realiteit worden gevormd door sociale interacties, taal/discours en culturele
maatschappelijke contexten.
- Ontologie: De werkelijkheid is niet objectief en vast, maar sociaal geconstrueerd en
afhankelijk van de betekenis die we er aan toekennen in een culturele context.
- Epistemologie: Postmodernisme: Kennis wordt niet objectief ontdekt, maar is
relatief en afhankelijk van perspectieven
Toegepast op seksualiteit: maatschappelijke reguleringen en sociale interacties bepalen:
- Wat de norm is in seksualiteit
- Wat de betekenis is van seksualiteit
- De mate waarin mannen en vrouwen het recht hebben hun seksualiteit vorm te
geven.
Feministisch poststructralisme:
- Verwant aan social-constructionisme maar is voornamelijk gericht op gender en
macht
- Verzet zich tegen essentialistische verklaringen van gender en seksualiteit
Aantekeningen Hoorcolleges Seksualiteit in
Samenleving, 2024/2025
HC1: perspectieven op seks(ualiteit) .......................................................................... 2
HC 2: wie is er bang voor gender, 18-11....................................................................... 8
HC 3: seksuele en relatiediversiteit........................................................................... 11
HC 4: anticonceptie, abortus en onbedoelde zwangerschap ...................................... 17
HC5 Seksuele gezondheid en soa/hiv preventie ......................................................... 24
HC6 seksuele autonomie en consent ....................................................................... 27
HC7 commerciële seks ........................................................................................... 31
,Louise Nipshagen 2
HC1: perspectieven op seks(ualiteit)
Safe spaces:
- Ontstaan in LGBTQ en vrouwenbeweging
- Letterlijke ruimte om veilig te zijn, vrij te zijn van vooroordelen, conflicten en kritiek
- > dit doen we hier niet, we gaan juist discussiëren.
Brave space: uit je comfort zone. Grondregels:
- Acceptatie: verschillen van perspectief
- Erkennen van je intenties en je impact: ook als je het niet zo bedoelt, kan het zijn
dat je iemand raakt.
- Challenge by choice: studenten hebben de optie om in en uit een uitdagende
conversatie te stappen
- Respect: interacties zijn respectvol en er is respect voor elkaar als persoon
- Niet aanvallen: we spreken af om elkaar niet aan te vallen
Praten over je persoonlijke positie, normen en waarden. Maar je hoeft niet alles te delen,
ook niet als een ander dat wel doet.
Positionaliteit en intersectionaliteit
“Wie ben ik?”
Positionaliteit: wie ben ik? En waar ik vandaan kom bepaalt wat ik weet over de wereld,
wat mijn overtuigingen zijn en wat ik zie.
- Sociale identiteiten
- Sociale locatie
- Achtergrond
- Vooroordelen/vlekken
Kan ook ingewikkeld zijn:
- Welke identiteiten noem je wel en welke niet
- Maak je jezelf niet extra kwetsbaar en houd je daarmee dan niet juist ongelijkheid in
stand?
,Louise Nipshagen 3
- Welke ervaringskennis wordt gezien als “goed” en welke roept juist twijfels op over
je betrouwbaarheid of integriteit?
Intersectionaliteit: de manier waarop aspecten van sociale identiteit interacteren en zo
de dagelijkse ervaringen vormen of kleuren.
Manier om na te denken over ongelijkheid tussen en binnen sociale groepen (en dit bloot te
leggen) en over lagen van uitsluiting en machtsverschillen.
- Hoe speelt sociale identiteit een rol?
- Hoe interacteren bepaalde sociale identiteitsfactoren?
- Welke rol speelt privilege en discriminatie?
Perspectieven op seksualiteit
Vóór 1900:
- Religieus-morele en juridische benadering van seksualiteit
- Heteroseksuele coitus binnen huwelijk was het einddoel van volwassen seksualiteit
1900-1940:
- Medisch gezondheidsperspectief (wat is (ab)normaal/(on)gezond)
- 1906: Geboorte seksuologie (Iwan Bloch, 1e instituut voor seksuologie)
1945-1960:
- Biologie, sociologie, antropologie, psychologie
- Kinsey: taxonomie en seksueel gedrag in alle variaties, homoseksualiteit als schaal
- Money: introduceerde gender, genderrollen.
1960-1974:
- Seksuele revolutie, tweede feministische golf
- Master's en Johnson: seksuele respons cyclus (fysiologisch proces, dat
geblokkeerd kan worden door psychologische inhibities) -> seksuologische
gedragstherapie.
1974-nu:
- Sociaal constructionisme
, Louise Nipshagen 4
- Essentialisme
- Biopsychosociale denkkader
Social constructionisme:
- William Simon & John Gagnon: seksueel gedrag is sociaal bepaald rolgedrag
(=aangeleerd)
o Cultureel bepaalde scripts, normen, belemmeren de vrijheid om hier uiting
aan te geven
- Michael Foucault: macht bepaalt welke discoursen over seksualiteit dominant zijn
en hoe deze gedrag reguleren.
o Seks was niet volledig onderdruikt, maar wel geheim/zondig
- Susan brownmiller: feministische benadering van seksualiteit: sociale
machtstructuren zorgen voor ongerlijkheid de socialisatie man/vrouw.
o Verkrachting is een sociale strategie om vrouwen te onderdrukken
- Shere Hite: vrouwelijke seksualiteit, “coital imperative” (“echte seks” bestaat uit
vaginale penetratie door een penis), orgasmekloof
Kennis en realiteit worden gevormd door sociale interacties, taal/discours en culturele
maatschappelijke contexten.
- Ontologie: De werkelijkheid is niet objectief en vast, maar sociaal geconstrueerd en
afhankelijk van de betekenis die we er aan toekennen in een culturele context.
- Epistemologie: Postmodernisme: Kennis wordt niet objectief ontdekt, maar is
relatief en afhankelijk van perspectieven
Toegepast op seksualiteit: maatschappelijke reguleringen en sociale interacties bepalen:
- Wat de norm is in seksualiteit
- Wat de betekenis is van seksualiteit
- De mate waarin mannen en vrouwen het recht hebben hun seksualiteit vorm te
geven.
Feministisch poststructralisme:
- Verwant aan social-constructionisme maar is voornamelijk gericht op gender en
macht
- Verzet zich tegen essentialistische verklaringen van gender en seksualiteit
