Colleges Practicum Psychotherapie (Specialisatie Relatie)

Week 1

Cognitief gedragsmodel




De empirische cyclus




→ zoeken naar andere mogelijkheden is belangrijk → een theorie kun je ook niet altijd voor
waarheid aannemen

Scientist-practitioner model
-​ Klinische interventies toepassen op basis van kennis over de etiologie van
stoornissen
-​ Behandeling volgens empirische cyclus (casusconceptualisatie en toetsbare
hypotheses)
-​ Gebruik van evidence based interventies

Rationale: dicusssie
-​ Waarom is het belangrijk om vóór een interventie de rationale met de cliënt te
bespreken?
-​ Uitleggen waarom iets belangrijk is om te doen
-​ Wat je gaat doen en waarom je het gaat doen

,Rationale: onderdelen
-​ Etiologisch model
-​ Hoe is het probleem ooit ontstaan?
-​ Betekenisanalyse
-​ Waardoor wordt het in stand gehouden?
-​ Functieanalyse
-​ Veranderingsmodel
-​ Hoe pakken we het probleem aan?
-​ Afspraken over behandeling
-​ Hoe zal de behandeling er precies uitzien?

Rationale: uitleggen
-​ Betrek cliënt zoveel mogelijk bij uitleggen; laat cliënt zelf het model ontdekken
-​ Socratische dialoog
-​ Gebruik individuele voorbeelden van cliënt
-​ Laat cliënt kritische vragen stellen

Rationale interoceptieve exposure
-​ Bij welke stoornis wordt interoceptieve exposure toegepast?
-​ Paniekstoornis
-​ Wat is het doel van interoceptieve exposure?
-​ Angst voor lichamelijke sensaties verminderen
-​ Wat gebeurt er precies tijdens intereoceptieve exposure?
-​ Cliënt bootst angstopwekkende sensaties na (snel ademhalen)
-​ Welke informatie moet cliënt in ieder geval krijgen voor de rationale achter
interoceptieve exposure?
-​ Lichamelijke sensaties zijn meestal niet gevaarlijk, herhaalde blootstelling
vermindert angst

Instandhoudingsmodel paniek




Rationale interoceptieve exposure: stappen
-​ Cliënt beschrijft globaal ernstige/recente paniekaanval
-​ Ontleed paniekaanval in
-​ Lichamelijke verschijnselen (beginpunt uitvragen cirkel)
-​ Cognities daarover

, -​ Emotie die de cognitie oproept
-​ Effect emotie op lichamelijke verschiijnselen
-​ Trek samen conclusie: paniekaanval is cirkel
-​ Vraag naar gedrag (vermijding) en kortetermijneffect (FA)
-​ Onderzoek betekenis van / cognitie over sentaties, die is cruciaal (BA)
-​ Begin cognitie uit te dagen (basisvragen Beck hfst 2)
-​ Vraag cliënt wat zou overtuigen of cognitie waar of onwaar is (gedragsexperiment)

Rationale interoceptieve exposure: conclusie
-​ Exposure aan lichamelijke sensaties
-​ Niet vermijden
-​ Géén veiligheidsgedrag
-​ Effecten (interoceptieve) exposure
-​ Falsificatie cognitie:
-​ Gevreesde gevolgen treden niet op
-​ Habituatie = ervaringsleren:
-​ Minder angst voor sensaties
-​ Contra-indicaties (arts)
-​ COPD, zwangerschap, hartfalen, evt. schildklierproblemen


Week 2
Holistische theorie en functieanalyse
-​ Holistische theorie (HT) hypothesen over:
-​ Relatie tussen meerdere probleemgebieden (bijvoorbeeld paniek en
comorbide depressie)
-​ Ontwikkelingsantecedenten
-​ Instandhoudende factoren
-​ Op basis van HT keuze welk probleem (eerst) aanpakken
-​ Betekenisanalyse (BA) / functienalyse (FA)
-​ Hypothesen over ontstaan en instandhouding van één specifiek
probleemgedrag o.b.v. leertheorie
-​ Identificatie van aangrijpingspunten voor interventies voor dit probleemgedrag

Betekenisanalyse: doel en stappen
-​ Achtergrond: klassieke conditionering
-​ Doel: bepalen waarom situatie problematisch is geworden (hoe is het ontstaan)
-​ Stappen:
-​ 1) Bepaal de conditioned stimulus (CS), dat is:
-​ De voorheen neutrale situatie die beladen is geworden
-​ De situatie uit het cognitief gedragsmodel
-​ 2) Bepaal de conditioned respone (CR):
-​ De emoties die door de CS wordt opgeroepen
-​ 3) Bepaal de UCS/UCR representatie, dat is:
-​ De hypothese waarom de CS tot de CR leidt
-​ De cognitie of visuele representatie uit het cognitief gedragsmodel

, Schema betekenisanalyse




BA paniekstoornis met agorafobie




Functieanalyse: doel en stappen
-​ Achtergrond: operante conditionering
-​ Doel: bepalen waardoor probleemgedrag in stand gehouden wordt
-​ Stappen:
-​ 1) Bepaal response (R) of operant, dat is:
-​ Het probleemgedrag uit het cognitief gedragsmodel
-​ 2) Bepaal de reinforcing stimuli (Sr’en), dat zijn de bekrachtigers of
consequenties van R: korte- en langetermijneffecten
-​ 3) Bepaal de discriminante stimulus (Sd), dat is de trigger van R:
-​ De situatie uit het cognitief gedragsmodel waarin R zich voordoet
-​ 4) Balans Sr’en korte / lange termijn effecten → motivatie cliënt!