Mens en recht
Geschreven door Mr. A. Bunthof & Mr. Y.M. Visscher
9e druk
Inhoud
Hoofdstuk 11 Werken.............................................................................................................................2
Hoofdstuk 12 Sociale zekerheid bij ziekte en arbeidsongeschiktheid.....................................................8
Hoofdstuk 13 Sociale zekerheid bij werkloosheid, werk en ouderdom................................................15
Hoofdstuk 14 Strafrecht.......................................................................................................................21
,Hoofdstuk 11 Werken
11.1 Kader van de arbeidsovereenkomst
Het algemene overeenkomstenrecht van toepassing is op het ontstaan, de inhoud en de nakoming
van overeenkomsten. Bij al deze overeenkomsten ontstaan voor partijen wederzijds rechten en
plichten.
Niet als deze overeenkomsten zijn aan te merken als arbeidsovereenkomst. Er is alleen sprake van
arbeidsovereenkomst als er wordt voldaan aan de drie elementen arbeid, loon en
gezagsverhouding.
Het bestaan van arbeidsovereenkomst heeft vier belangrijke rechtgevolgen:
1. De (inter)nationale regels van het arbeidsrecht zijn van toepassing.
Dwingende regels van arbeidsrecht bieden werknemer bescherming. Werknemer
wordt namelijk gezien als zwakkere partij.
2. De algemene verbindende regels in de collectieve arbeidsovereenkomst zijn van
toepassing.
Inhoud van arbeidsovereenkomst wordt bepaald door de contactvrijheid tussen
werkgever en werknemer om samen afspraken te maken en door collectieve
arbeidsovereenkomst (cao).
CAO= overeenkomst tussen een of meer werkgevers en een vertegenwoordiging
van werknemers waarin arbeidsvoorwaarden zijn vastgelegd.
Meeste cao’s worden door minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid als
algemeen bindend verklaard> betekend dat ze voor alle werkgevers en
werknemers gelden die onder deze cao vallen.
3. De (inter)nationale regels van het socialezekerheidsrecht zijn van toepassing.
Regels socialezekerheidsrecht geven werknemer bescherming als hij
tijdelijk/blijvend arbeidsongeschikt wordt en als arbeidsovereenkomst wordt
beëindigd.
4. De sector kanton van de rechtbank is volgens art. 93 sub c Rv bevoegd om te oordelen
over geschillen met betrekking tot een arbeidsovereenkomst.
11.2 Arbeidsovereenkomst
Arbeidsovereenkomst= overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer, zich verbindt in
dienst van de andere partij, de werkgever, tegen loon gedurende zekere tijd arbeid verrichten.
11.2.1 De drie kenmerken van de arbeidsovereenkomst
Bij een arbeidsovereenkomst moeten de volgende drie kenmerken aanwezig zijn:
Er wordt arbeid verricht.
Er wordt loon betaald.
De woorden ‘in dienst van’ duiden op gezagsverhouding tussen partijen> met
gezagsverhouding wordt bedoeld dat werkgever aan werknemer instructies kan geven over
zijn werk.
11.2.2 Totstandkoming van de arbeidsovereenkomst
Een arbeidsovereenkomst kan mondeling of schriftelijk worden aangegaan en komt tot stand door
aanbod en aanvaarding. Pas als werkgever met aanbod (sollicitatie) instemt, komt de
arbeidsovereenkomst tot stand.
Sollicitatie is niet wettelijk geregeld, maar werkgever moet zich houden aan sollicitatiecode>
gedragscode voor een werkgever bij sollicitaties.
Tijdens sollicitatiegesprek mogen onderwerpen aan de orde worden gesteld die verband houden
met de functie.
Minderjarigen kunnen ook een arbeidsovereenkomst sluiten. Deze is vernietigbaar als de
minderjarige jonger is dan 16 jaar, tenzij hij hiervoor toestemming heeft van zijn wettelijke
vertegenwoordiger/toestemming verondersteld mag worden.
Arbeidsovereenkomst kan ook ontstaan door de tijd. De wetgever heeft vastgelegd dat vermoed
mag worden dat dit bestaat als een werknemer gedurende drie maanden elke week/ten minste
twintig uur per maand tegen betaling arbeid heeft verricht> wettelijk vermoeden van een
arbeidsovereenkomst
, Als werknemer zich op dit vermoeden beroept, dan moet de werkgever aantonen dat er geen
arbeidsovereenkomst is.
11.2.3 Inhoud van de arbeidsovereenkomst
Partijen zijn in beginsel vrij om inhoud van arbeidsovereenkomst te bepalen, behalve als de inhoud
al in regelgeving dwingend is vastgelegd. Verder gelden bepalingen uit cao die op dienstbetrekking
van toepassing is, ook als de looptijd van cao is verlopen en er nog geen nieuwe co van kracht is.
Werkgever kan verder voor zijn eigen organisatie of instelling nadere regels vastleggen in een
bedrijfsreglement. Dit gebeurt doorgaans met instemming van het medezeggenschapsorgaan.
11.2.4 Duur van arbeidsovereenkomst
Als er niets wordt afgesproken over duur arbeidsovereenkomst, dan komt er een
arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd tot stand.
Werkgever en werknemer kunnen ook overeenkomen dat arbeidsovereenkomst slechts een
bepaalde tijd zal duren> arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd.
-Verschil tussen arbeidsovereenkomst bepaalde- en die voor onbepaalde tijd is dat de laatste niet
vanzelf eindig.
-Als wetgever wettelijk vermoeden van arbeidsovereenkomst niet kan weerleggen, dan bestaat er
een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd.
Wetgever en werknemer kunnen arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd wijzigen in
arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd> gebeurt vaak automatisch.
-Draaideurconstructie= opeenvolging van dezelfde dienstverbanden bij een werkgever en via
het uitzendbureau, waardoor er geen
arbeidovereenkomst voor onbepaalde tijd tot
stand komt> nadelig voor werknemer. Wetgever
heeft hier met Flexwet een stokje voor gestoken.
-Volgens wetsartikel uit Flexwet ontstaat er een
arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd als er
sprake is van meer dan drie contracten bij
dezelfde werkgever die elkaar hebben opgevolgd
met tussenpozen van maximaal 6 maanden
(figuur 11.1)
-Hetzelfde is het geval als contracten elkaar hebben opgevolgd gedurende een periode van meer
dan 2 jaar (figuur 11.2).
11.2.5 Proeftijd
Er wordt schriftelijke proeftijd afgesproken zodat zowel werkgever als werknemer
elkaar/organisatie kunnen aftasten.
-Proeftijd moet voor beide partijen gelijk zijn.
-IJzeren proeftijd= leer dat een proeftijd maximaal een of twee maanden mag duren.
1 maand als overeenkomst 2 jaar of korter duurt (of niet oor bepaalde datum eindigt).
2 maanden als arbeidsovereenkomst 2 jaar of langer duurt.
-Tijdens proeftijd zijn werkgever en werknemer niet gebonden aan de regels voor beëindiging van
arbeidsovereenkomst.
11.2.6 Uitzendovereenkomst
Uitzendovereenkomst is ook arbeidsovereenkomst.
-Hierbij wordt werknemer door de werkgever die beroepsmatig weknemers uitzendt
(uitzendbureau) ter beschikking gesteld van derde om daar arbeid te verrichten.
-Bijzondere is dat het lijkt alsof er twee werkgevers zijn, maar er bestaat alleen een
arbeidsovereenkomst tussen weknemer en uitzendbureau.
Uitzendkrachten vallen onder Uitzend-cao, waarin onder andere de arbeidsvoorwaarden voor
uitzendkrachten zijn vastgelegd. Arbeidsvoorwaarden voor uitzendkracht kunnen daardoor anders
Geschreven door Mr. A. Bunthof & Mr. Y.M. Visscher
9e druk
Inhoud
Hoofdstuk 11 Werken.............................................................................................................................2
Hoofdstuk 12 Sociale zekerheid bij ziekte en arbeidsongeschiktheid.....................................................8
Hoofdstuk 13 Sociale zekerheid bij werkloosheid, werk en ouderdom................................................15
Hoofdstuk 14 Strafrecht.......................................................................................................................21
,Hoofdstuk 11 Werken
11.1 Kader van de arbeidsovereenkomst
Het algemene overeenkomstenrecht van toepassing is op het ontstaan, de inhoud en de nakoming
van overeenkomsten. Bij al deze overeenkomsten ontstaan voor partijen wederzijds rechten en
plichten.
Niet als deze overeenkomsten zijn aan te merken als arbeidsovereenkomst. Er is alleen sprake van
arbeidsovereenkomst als er wordt voldaan aan de drie elementen arbeid, loon en
gezagsverhouding.
Het bestaan van arbeidsovereenkomst heeft vier belangrijke rechtgevolgen:
1. De (inter)nationale regels van het arbeidsrecht zijn van toepassing.
Dwingende regels van arbeidsrecht bieden werknemer bescherming. Werknemer
wordt namelijk gezien als zwakkere partij.
2. De algemene verbindende regels in de collectieve arbeidsovereenkomst zijn van
toepassing.
Inhoud van arbeidsovereenkomst wordt bepaald door de contactvrijheid tussen
werkgever en werknemer om samen afspraken te maken en door collectieve
arbeidsovereenkomst (cao).
CAO= overeenkomst tussen een of meer werkgevers en een vertegenwoordiging
van werknemers waarin arbeidsvoorwaarden zijn vastgelegd.
Meeste cao’s worden door minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid als
algemeen bindend verklaard> betekend dat ze voor alle werkgevers en
werknemers gelden die onder deze cao vallen.
3. De (inter)nationale regels van het socialezekerheidsrecht zijn van toepassing.
Regels socialezekerheidsrecht geven werknemer bescherming als hij
tijdelijk/blijvend arbeidsongeschikt wordt en als arbeidsovereenkomst wordt
beëindigd.
4. De sector kanton van de rechtbank is volgens art. 93 sub c Rv bevoegd om te oordelen
over geschillen met betrekking tot een arbeidsovereenkomst.
11.2 Arbeidsovereenkomst
Arbeidsovereenkomst= overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer, zich verbindt in
dienst van de andere partij, de werkgever, tegen loon gedurende zekere tijd arbeid verrichten.
11.2.1 De drie kenmerken van de arbeidsovereenkomst
Bij een arbeidsovereenkomst moeten de volgende drie kenmerken aanwezig zijn:
Er wordt arbeid verricht.
Er wordt loon betaald.
De woorden ‘in dienst van’ duiden op gezagsverhouding tussen partijen> met
gezagsverhouding wordt bedoeld dat werkgever aan werknemer instructies kan geven over
zijn werk.
11.2.2 Totstandkoming van de arbeidsovereenkomst
Een arbeidsovereenkomst kan mondeling of schriftelijk worden aangegaan en komt tot stand door
aanbod en aanvaarding. Pas als werkgever met aanbod (sollicitatie) instemt, komt de
arbeidsovereenkomst tot stand.
Sollicitatie is niet wettelijk geregeld, maar werkgever moet zich houden aan sollicitatiecode>
gedragscode voor een werkgever bij sollicitaties.
Tijdens sollicitatiegesprek mogen onderwerpen aan de orde worden gesteld die verband houden
met de functie.
Minderjarigen kunnen ook een arbeidsovereenkomst sluiten. Deze is vernietigbaar als de
minderjarige jonger is dan 16 jaar, tenzij hij hiervoor toestemming heeft van zijn wettelijke
vertegenwoordiger/toestemming verondersteld mag worden.
Arbeidsovereenkomst kan ook ontstaan door de tijd. De wetgever heeft vastgelegd dat vermoed
mag worden dat dit bestaat als een werknemer gedurende drie maanden elke week/ten minste
twintig uur per maand tegen betaling arbeid heeft verricht> wettelijk vermoeden van een
arbeidsovereenkomst
, Als werknemer zich op dit vermoeden beroept, dan moet de werkgever aantonen dat er geen
arbeidsovereenkomst is.
11.2.3 Inhoud van de arbeidsovereenkomst
Partijen zijn in beginsel vrij om inhoud van arbeidsovereenkomst te bepalen, behalve als de inhoud
al in regelgeving dwingend is vastgelegd. Verder gelden bepalingen uit cao die op dienstbetrekking
van toepassing is, ook als de looptijd van cao is verlopen en er nog geen nieuwe co van kracht is.
Werkgever kan verder voor zijn eigen organisatie of instelling nadere regels vastleggen in een
bedrijfsreglement. Dit gebeurt doorgaans met instemming van het medezeggenschapsorgaan.
11.2.4 Duur van arbeidsovereenkomst
Als er niets wordt afgesproken over duur arbeidsovereenkomst, dan komt er een
arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd tot stand.
Werkgever en werknemer kunnen ook overeenkomen dat arbeidsovereenkomst slechts een
bepaalde tijd zal duren> arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd.
-Verschil tussen arbeidsovereenkomst bepaalde- en die voor onbepaalde tijd is dat de laatste niet
vanzelf eindig.
-Als wetgever wettelijk vermoeden van arbeidsovereenkomst niet kan weerleggen, dan bestaat er
een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd.
Wetgever en werknemer kunnen arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd wijzigen in
arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd> gebeurt vaak automatisch.
-Draaideurconstructie= opeenvolging van dezelfde dienstverbanden bij een werkgever en via
het uitzendbureau, waardoor er geen
arbeidovereenkomst voor onbepaalde tijd tot
stand komt> nadelig voor werknemer. Wetgever
heeft hier met Flexwet een stokje voor gestoken.
-Volgens wetsartikel uit Flexwet ontstaat er een
arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd als er
sprake is van meer dan drie contracten bij
dezelfde werkgever die elkaar hebben opgevolgd
met tussenpozen van maximaal 6 maanden
(figuur 11.1)
-Hetzelfde is het geval als contracten elkaar hebben opgevolgd gedurende een periode van meer
dan 2 jaar (figuur 11.2).
11.2.5 Proeftijd
Er wordt schriftelijke proeftijd afgesproken zodat zowel werkgever als werknemer
elkaar/organisatie kunnen aftasten.
-Proeftijd moet voor beide partijen gelijk zijn.
-IJzeren proeftijd= leer dat een proeftijd maximaal een of twee maanden mag duren.
1 maand als overeenkomst 2 jaar of korter duurt (of niet oor bepaalde datum eindigt).
2 maanden als arbeidsovereenkomst 2 jaar of langer duurt.
-Tijdens proeftijd zijn werkgever en werknemer niet gebonden aan de regels voor beëindiging van
arbeidsovereenkomst.
11.2.6 Uitzendovereenkomst
Uitzendovereenkomst is ook arbeidsovereenkomst.
-Hierbij wordt werknemer door de werkgever die beroepsmatig weknemers uitzendt
(uitzendbureau) ter beschikking gesteld van derde om daar arbeid te verrichten.
-Bijzondere is dat het lijkt alsof er twee werkgevers zijn, maar er bestaat alleen een
arbeidsovereenkomst tussen weknemer en uitzendbureau.
Uitzendkrachten vallen onder Uitzend-cao, waarin onder andere de arbeidsvoorwaarden voor
uitzendkrachten zijn vastgelegd. Arbeidsvoorwaarden voor uitzendkracht kunnen daardoor anders
