BOUWKUNDE BOEK
H14 Stad en samenleving in verandering
Programma van de stad
Veel factoren spelen rol vestiging burgers – moeten onderhouden worden door gemeenten
Lange tijd(19e en 20e eeuw) ‘tweede industriële revolutie’ leidraad voor economie en organisatie
in de maatschappij.
Einde 20e eeuw: einde hieraan
Digitalisering, globalisering, energietransitie zorgen voor ‘derde industriële revolutie’
Kortom: veranderende maatschappelijke context→ nieuwe bouwkundige opgaven
Planning en ontwerp
Streven naar algehele emancipatie = verbetering materiële leefomgeving, maar ook belang:
onderwijs, kunsten, wetenschap
Stad als sociaal en cultureel project
Nederlandse stedenbouw beïnvloed door:
- Patrick Geddes, met ‘survey before plan’
= eerst kennis van ontwikkeling stad → stad plannen
- Patrick Abercrombie, met ‘town planning’
= verdere analyse en voorspellingen
Steden verder aangevuld met groene gordel(de Green Belt) en daarbuiten verdere
verstedelijking(in een aantal New Towns) – verder gebouwd op idee de Garden City.
Deze inspireerde Nederlanders: J.M. de Casseres, Cor van Eesteren en Ebenezer Howards.
De Casseres - woord planologie en boek Stedenbouw 1926.
Cor van Eesteren en Ebenezer Howards – AUP(uitbreidingsplan Amsterdam)
Realisatie eenheid Stedenbouw – goede band Cor en van Lohuizen.
Ruimtelijke organisatie
Rationele methoden gebaseerde planning = scientific management
1911 – invloedrijke The principles of scientific management
Na 2e wereldoorlog staat verzorgingsstaat
,Vanwege geldgebrek en tijdsdruk en geldgebrek → nadruk op efficiënte inrichting staat
= ‘de functionele stad’
5 hoofdkenmerken:
1. Functiescheiding
2. Bevorderen stedelijke spreiding
3. Samenhand stedenbouw en volkshuisvesting
4. Accent nationaal wegennetwerk
5. Bewerking en beheersing natuur
Kenmerken → transformatie van steden
Internationaal beschouwd als ‘planningdoctrine’ veel belangstelling
Slijtage idee ‘functionele stad’
- Tegen verwoesting milieu en natuur
- Stadbeleving: kil, sfeerloos
- Jaren 70, eerste sluiting industriële bedrijven
) Tijd voor een nieuw beeld/plan
Nieuw programma 21e eeuw
Veranderingsproces oorzaken:
- Meer ruimtelijke kwaliteit
- Globalisering en Next Economy(netwerksamenleving)
- Metropoolvorming
- Aarde veranderd, door menselijk ingrijpen(antropoceen)
- Afbouw verzorgingsstaat- minder overheid
, H5 Typologie stadsplattegronden
= Het ontwerpen van de inrichting stadsplattegrond
Verstedelijkt landschap
Structuren landschap hoofdrol
Combinatie natuurlijk landschap en in cultuur gebrachte landschap(aangelegd)
Rekening gehouden of gebruikt gemaakt van landschap
Orthogonale stadsplattegrond
Vierkante of rechthoekige eilanden
Motieven:
- Ontginning polderlandschap(rechte sloten haaks op elkaar)
- Simpele boekhouding belasting over de grond te controleren
- Streven naar gelijkheid
S.Stevin ontwierp ideaalstad
Voordelen, helpt bij…..:
1. Snelle bevolkingsgroei
2. Grote verstedelijkingsdruk
3. Behoefte aan flexibiliteit
Monumentale stadsplattegrond
- Ontstaan: 10e eeuw, grondbezitters uithakken lange zichtlijnen in bos voor de jacht.
16e eeuw, om toeristen en pelgrimstochten makkelijk te maken, pleinen en monumenten
met elkaar verbonden.
Kenmerkende vormmiddelen:
Lange, rechte, brede straten georiënteerd op belangrijke gebouwen overheid.
Diagonaal: Dwars door bestaande ordening om hogere status te benadrukken straat
Trivium: 3 wegen die toegang verschaffen tot belangrijk gebouw of stad
Polyvium: Centrale plek(plein) waarvandaan verschillende straten weglopen
H14 Stad en samenleving in verandering
Programma van de stad
Veel factoren spelen rol vestiging burgers – moeten onderhouden worden door gemeenten
Lange tijd(19e en 20e eeuw) ‘tweede industriële revolutie’ leidraad voor economie en organisatie
in de maatschappij.
Einde 20e eeuw: einde hieraan
Digitalisering, globalisering, energietransitie zorgen voor ‘derde industriële revolutie’
Kortom: veranderende maatschappelijke context→ nieuwe bouwkundige opgaven
Planning en ontwerp
Streven naar algehele emancipatie = verbetering materiële leefomgeving, maar ook belang:
onderwijs, kunsten, wetenschap
Stad als sociaal en cultureel project
Nederlandse stedenbouw beïnvloed door:
- Patrick Geddes, met ‘survey before plan’
= eerst kennis van ontwikkeling stad → stad plannen
- Patrick Abercrombie, met ‘town planning’
= verdere analyse en voorspellingen
Steden verder aangevuld met groene gordel(de Green Belt) en daarbuiten verdere
verstedelijking(in een aantal New Towns) – verder gebouwd op idee de Garden City.
Deze inspireerde Nederlanders: J.M. de Casseres, Cor van Eesteren en Ebenezer Howards.
De Casseres - woord planologie en boek Stedenbouw 1926.
Cor van Eesteren en Ebenezer Howards – AUP(uitbreidingsplan Amsterdam)
Realisatie eenheid Stedenbouw – goede band Cor en van Lohuizen.
Ruimtelijke organisatie
Rationele methoden gebaseerde planning = scientific management
1911 – invloedrijke The principles of scientific management
Na 2e wereldoorlog staat verzorgingsstaat
,Vanwege geldgebrek en tijdsdruk en geldgebrek → nadruk op efficiënte inrichting staat
= ‘de functionele stad’
5 hoofdkenmerken:
1. Functiescheiding
2. Bevorderen stedelijke spreiding
3. Samenhand stedenbouw en volkshuisvesting
4. Accent nationaal wegennetwerk
5. Bewerking en beheersing natuur
Kenmerken → transformatie van steden
Internationaal beschouwd als ‘planningdoctrine’ veel belangstelling
Slijtage idee ‘functionele stad’
- Tegen verwoesting milieu en natuur
- Stadbeleving: kil, sfeerloos
- Jaren 70, eerste sluiting industriële bedrijven
) Tijd voor een nieuw beeld/plan
Nieuw programma 21e eeuw
Veranderingsproces oorzaken:
- Meer ruimtelijke kwaliteit
- Globalisering en Next Economy(netwerksamenleving)
- Metropoolvorming
- Aarde veranderd, door menselijk ingrijpen(antropoceen)
- Afbouw verzorgingsstaat- minder overheid
, H5 Typologie stadsplattegronden
= Het ontwerpen van de inrichting stadsplattegrond
Verstedelijkt landschap
Structuren landschap hoofdrol
Combinatie natuurlijk landschap en in cultuur gebrachte landschap(aangelegd)
Rekening gehouden of gebruikt gemaakt van landschap
Orthogonale stadsplattegrond
Vierkante of rechthoekige eilanden
Motieven:
- Ontginning polderlandschap(rechte sloten haaks op elkaar)
- Simpele boekhouding belasting over de grond te controleren
- Streven naar gelijkheid
S.Stevin ontwierp ideaalstad
Voordelen, helpt bij…..:
1. Snelle bevolkingsgroei
2. Grote verstedelijkingsdruk
3. Behoefte aan flexibiliteit
Monumentale stadsplattegrond
- Ontstaan: 10e eeuw, grondbezitters uithakken lange zichtlijnen in bos voor de jacht.
16e eeuw, om toeristen en pelgrimstochten makkelijk te maken, pleinen en monumenten
met elkaar verbonden.
Kenmerkende vormmiddelen:
Lange, rechte, brede straten georiënteerd op belangrijke gebouwen overheid.
Diagonaal: Dwars door bestaande ordening om hogere status te benadrukken straat
Trivium: 3 wegen die toegang verschaffen tot belangrijk gebouw of stad
Polyvium: Centrale plek(plein) waarvandaan verschillende straten weglopen
