3.1 chemische reacties
- Een chemische reactie is een proces waarbij de moleculen omgezet worden in andere
moleculen.
beginstof(fen) → reactieproduct(en)
Bij een chemische reactie gelden de volgende regels of wetten:
● Wet van behoud van massa (wet van Lavoisier)
- Bij een reactie is de massa van de beginstoffen als de massa van de
reactieproducten altijd gelijk aan elkaar.
● Stoffen reageren altijd in een vaste verhouding (wet van Proust)
● Elke reactie gaat gepaard met een energie-effect, meestal een warmte-effect
Een reactie waarbij energie vrijkomt, heet een exotherme reactie, de ontstane
reactieproducten bevatten daardoor minder energie dan de beginstoffen.
Een reactie waarbij voortdurend energie nodig is, heet een endotherme reactie, de
reactieproducten bevatten daardoor meer energie dan de beginstoffen.
De hoeveelheid warmte die vrijkomt bij een reactie of die ervoor nodig is noem je de
reactiewarmte. De reactiewarmte is het energie verschil tussen de reactieproducten en de
beginstoffen. Dit geef je weer als ΔE (Δ = verschil).
Bij beide reacties (endo- en exotherm) is energie nodig om de reactie op gang te krijgen. De
energie die hiervoor nodig is noemen we de activeringsenergie (Ea).
In een energiediagram worden de energieniveaus van de beginstoffen en de
reactieproducten weergegeven. Een energiediagram heeft alleen een y-as. Op deze y-as
wordt de hoeveelheid energie weergegeven. De eenheid van energie is Joule (J) of kilojoule
(kJ). Bij een endotherme reactie moet er voortdurend energie worden toegevoerd. Het
energieniveau van de reactieproducten ligt hoger dan die van de beginstoffen. ΔE is dan
positief. Bij een exotherme reactie komt er energie vrij. Het energieniveau van de
reactieproducten ligt lager dan die van de beginstoffen. ΔE is dan negatief.
, 3.2 soorten reacties
● vormingsreacties: 2 of meer beginstoffen → 1 reactieproduct
● ontledingsreacties: 1 beginstof → 2 of meer reactieproducten
- Thermolyse = ontleding met behulp van warmte
- Fotolyse = ontleding met behulp van licht
- Elektrolyse = ontleding met behulp van elektrische energie (stroom)
● verbrandingsreacties
Bij een verbranding ontstaan uitsluitend oxiden als verbrandingsproducten.
Een oxide is een verbinding van twee elementen, waarvan één zuurstof is.
3.3 reactieschema’s en reactievergelijkingen
HOFBrINCl
Stappenplan
1. Stel een reactieschema op.
2. Schrijf de juiste formules op, voor en na de pijl
3. Maak de reactievergelijking per atoomsoort kloppend.
Soms kan het helpen om bij het grootste molecuul te beginnen.
Eindig altijd met het gelijk maken van de niet-ontleedbare stoffen (zuurstof
(O2), waterstof (H2) etc.).
4. Als je met breuken moet werken, vermenigvuldig je alle coëfficiënten met een
factor. (voor halve getallen vermenigvuldig je dus met een factor 2.)
5. Controleer alles nog een keer.
- Een chemische reactie is een proces waarbij de moleculen omgezet worden in andere
moleculen.
beginstof(fen) → reactieproduct(en)
Bij een chemische reactie gelden de volgende regels of wetten:
● Wet van behoud van massa (wet van Lavoisier)
- Bij een reactie is de massa van de beginstoffen als de massa van de
reactieproducten altijd gelijk aan elkaar.
● Stoffen reageren altijd in een vaste verhouding (wet van Proust)
● Elke reactie gaat gepaard met een energie-effect, meestal een warmte-effect
Een reactie waarbij energie vrijkomt, heet een exotherme reactie, de ontstane
reactieproducten bevatten daardoor minder energie dan de beginstoffen.
Een reactie waarbij voortdurend energie nodig is, heet een endotherme reactie, de
reactieproducten bevatten daardoor meer energie dan de beginstoffen.
De hoeveelheid warmte die vrijkomt bij een reactie of die ervoor nodig is noem je de
reactiewarmte. De reactiewarmte is het energie verschil tussen de reactieproducten en de
beginstoffen. Dit geef je weer als ΔE (Δ = verschil).
Bij beide reacties (endo- en exotherm) is energie nodig om de reactie op gang te krijgen. De
energie die hiervoor nodig is noemen we de activeringsenergie (Ea).
In een energiediagram worden de energieniveaus van de beginstoffen en de
reactieproducten weergegeven. Een energiediagram heeft alleen een y-as. Op deze y-as
wordt de hoeveelheid energie weergegeven. De eenheid van energie is Joule (J) of kilojoule
(kJ). Bij een endotherme reactie moet er voortdurend energie worden toegevoerd. Het
energieniveau van de reactieproducten ligt hoger dan die van de beginstoffen. ΔE is dan
positief. Bij een exotherme reactie komt er energie vrij. Het energieniveau van de
reactieproducten ligt lager dan die van de beginstoffen. ΔE is dan negatief.
, 3.2 soorten reacties
● vormingsreacties: 2 of meer beginstoffen → 1 reactieproduct
● ontledingsreacties: 1 beginstof → 2 of meer reactieproducten
- Thermolyse = ontleding met behulp van warmte
- Fotolyse = ontleding met behulp van licht
- Elektrolyse = ontleding met behulp van elektrische energie (stroom)
● verbrandingsreacties
Bij een verbranding ontstaan uitsluitend oxiden als verbrandingsproducten.
Een oxide is een verbinding van twee elementen, waarvan één zuurstof is.
3.3 reactieschema’s en reactievergelijkingen
HOFBrINCl
Stappenplan
1. Stel een reactieschema op.
2. Schrijf de juiste formules op, voor en na de pijl
3. Maak de reactievergelijking per atoomsoort kloppend.
Soms kan het helpen om bij het grootste molecuul te beginnen.
Eindig altijd met het gelijk maken van de niet-ontleedbare stoffen (zuurstof
(O2), waterstof (H2) etc.).
4. Als je met breuken moet werken, vermenigvuldig je alle coëfficiënten met een
factor. (voor halve getallen vermenigvuldig je dus met een factor 2.)
5. Controleer alles nog een keer.
