Samenvatting H8-12
+ 2 artikelen
Hoofstuk 8
Bevestig mijn bestaan
Paragraaf 1
Ideaal participatiesamenleving: iedereen doet ertoe/hoort erbij (vorm van erkenning) blz. 224
Er moet dus geen uitsluiting zijn: onze maatschappij bestaat uit ladders (ook waardering) hoe lager
de waardering, hoe meer je uitgesloten wordt. Ook geen miskenning: verkeerde erkenning.
De participatiewet houdt de participatieladder juist in stand.
Paragraaf 2
Geen erkenning kinderen? Leidt tot een lager zelfvertrouwen, onderwaardering en negatieve
emoties – kan leiden tot criminaliteit, schoolafval, etc. volgens Baumeister en Leary.
Baumeister: sociaal psycholoog: ‘Contact met anderen is cruciaal in ons bestaan’
Leary: psycholoog, heeft LSD uitgevonden als medicijn. – roos van Leary
Carl Rogers: belangrijkste grondlegger van de humanistische psychologie. – kijk naar het individu.
‘wanneer je als persoon gecategoriseerd wordt, wordt er niet gekeken naar wie jij bent, en voel je je
niet erkend.’
Hannah Arendt: nadenken over wat we doen, hierover met elkaar spreken en zeggen wat we
wel/niet goedvinden = handelen. à deze mogelijkheid om onszelf als individu uit te drukken maakt
ons tot mensen. (blz. 226) ageren (= iets in beweging zetten). Een mens is niet alleen een fysiek
gestalte, maar ook een iemand/persoon/een wie.
--> zelfexpressie: verschijnen in de publieke ruimte als persoon
Aletta Jacobs: belangrijke grondlegster zorgde voor vrouwenrechten --> wilde zich niet neerleggen
bij haar rol dat ze als persoon niet erkend werd.
Erkenning en macht kun je niet afdwingen. Ik kan pas ‘vrij’ zijn als mens als ik erkend wordt door
anderen.
Vrijheid is een relatiebegrip: je moet elkaar erkennen en zo is er erkenning ook voor jou, en kan jij vrij
zijn. (Cobben) blz. 230
Subjectief welbevinden: de wijze waarop iemand zijn leven waardeert en de mate van participatie.
Georg Wilhelm Friedrich Hegel: filosoof; voor het idealisme. Voor de fenomenologie.
Paragraaf 3
Axel Honneth: filosoof; werd bekend door zijn inzicht in dat de sociale strijd van onderdrukten niet
alleen voorkomt uit hun ongenoegen over de ongelijke verdeling van middelen of een economische
achterstand, maar ook een gebrek aan erkenning.
Wederzijdse erkenning: niet alleen een psychologische voorwaarde, ook een morele claim.
Erkenning volgens Honneth:
- de ervaring dat de ander er mag zijn en dat de ander in de eigen behoeften serieus genomen wordt.
- 3 niveaus van ervaring: liefde, respect en sociale waardering. à voorwaarde om over voldoende
zelfvertrouwen/zelfrespect/zelfwaardering beschikken. Zelfvertrouwen = nodig om zonder angst te
kunnen vertellen wie we zijn. Zelfvertrouwen ontstaat uit erkenningsrelaties.
Liefde: fundament wordt gelegd bij band tussen ouders en kind --> veilige hechting
= de erkenning van noden en emotionele afhankelijkheid v/e concrete ander. = nodig om
zelfvertrouwen te ontwikkelen.
Respect: iedereen erkennen als een moreel en autonoom wezen. Zijn we elkaar verschuldigd (non-
discriminatie)
Waardering: noodzaak: relaties waarin we gewaardeerd worden om wie ze zijn. = het vermogen
jezelf te zien als lid v/e samenleving en te ervaren dat je aanwezigheid waardevol is.
Respect volgens Honneth:
1
, Samenvatting H8-12
+ 2 artikelen
We erkennen iedereen als persoon. We zijn allemaal vrij ten opzichte van elkaar en eigenaar van ons
eigen lichaam.
Disrespect? à volgens Honneth strafbaar: tegen de Grondwet. (onaantastbaarheid lichaam)
Geen erkenning door: De wet (bv. discriminatie) à hierdoor disrespect voor buitenlanders à hierdoor
geen erkenning. à de wet moet dus eigenlijk weg.
Zie figuur 8.1 blz. 238
Frantz fanon: filosoof; maakte duidelijk dat slachtoffers van onderdrukking hun menselijkheid pas
weer terugkrijgen als ze in opstand komen.
Paragraaf 4
Michael Focault: filosoof; ons hele denken ontstaat door de structuren in de maatschappij. à
aanpassing (de maatschappij vertelt ons dus hoe we moeten denken)
We worden als het ware door de maatschappij gecontroleerd. Hierdoor vertonen we gewenst
gedrag, dat door de maatschappij is bedacht. (blz. 240/241)
Sociale praktijken zijn machtspraktijken!!!
Juridisch burgerschap= burgerlijke rechten + juridische status van personen (bv. geen discriminatie)
Politiek burgerschap= specifieke politieke rechten (bv. stemrecht/ wel of niet verkiesbaar)
Sociaal burgerschap= rechten van burgers op maatschappelijke diensten (bv. onderwijs)
Veel mensen zonder deze ‘burgerschappen’/rechten zoals asielzoekers/vreemdelingen
Politieke participatieparadox: Hoe meer kanalen er komen voor burgers om politiek actief te
worden, hoe groter de kans op ongelijkheid in participatie wordt. = hoe meer eisen er gesteld
worden, hoe groter de kans dat mensen daar niet aan voldoen, hoe mer mensen buiten de boot
vallen.
Arbeid is een probleem. Opgedeeld in verschillende componenten (onderdelen):
1. Sociologische component: hoe is arbeid binnen samenleving georganiseerd/gewaardeerd?
2. Economische component: hoe zorgen we ervoor dat iedereen betaalde arbeid heeft?
3. Filosofische component: wat is arbeid precies? Hoe wezenlijk is het voor mensen?
4. Politieke component: hoe de arbeid verdelen? Hoe omgaan met arbeidsdiscriminatie?
5. Psychologische component: hoe ervaren mensen het hebben van werk? Zelfwaardering?
Paragraaf 5
Charles Taylor: filosoof; erkenning was voor de moderne tijd een vorm van ‘eer’(=je eert iemand
omdat iemand iets bijzonders heeft gedaan/maatschappelijke positie die hij/zij heeft à niet iedereen
bezit dit.)
Door de tijd heen plaats gekomen voor democratisering: steeds meer gelijkheid. (politiek van
gelijkwaardigheid).
Maar: er moet ook plaats zijn voor het opvallen, het anders zijn! (politiek van verschil)
à wat is anders? Bv. vegetariër of gelovig zijn. wel of niet avondeten.
Een voorstel is om onderscheid te maken tussen het publieke domein (school/werk) en het private
domein (thuis).
2
+ 2 artikelen
Hoofstuk 8
Bevestig mijn bestaan
Paragraaf 1
Ideaal participatiesamenleving: iedereen doet ertoe/hoort erbij (vorm van erkenning) blz. 224
Er moet dus geen uitsluiting zijn: onze maatschappij bestaat uit ladders (ook waardering) hoe lager
de waardering, hoe meer je uitgesloten wordt. Ook geen miskenning: verkeerde erkenning.
De participatiewet houdt de participatieladder juist in stand.
Paragraaf 2
Geen erkenning kinderen? Leidt tot een lager zelfvertrouwen, onderwaardering en negatieve
emoties – kan leiden tot criminaliteit, schoolafval, etc. volgens Baumeister en Leary.
Baumeister: sociaal psycholoog: ‘Contact met anderen is cruciaal in ons bestaan’
Leary: psycholoog, heeft LSD uitgevonden als medicijn. – roos van Leary
Carl Rogers: belangrijkste grondlegger van de humanistische psychologie. – kijk naar het individu.
‘wanneer je als persoon gecategoriseerd wordt, wordt er niet gekeken naar wie jij bent, en voel je je
niet erkend.’
Hannah Arendt: nadenken over wat we doen, hierover met elkaar spreken en zeggen wat we
wel/niet goedvinden = handelen. à deze mogelijkheid om onszelf als individu uit te drukken maakt
ons tot mensen. (blz. 226) ageren (= iets in beweging zetten). Een mens is niet alleen een fysiek
gestalte, maar ook een iemand/persoon/een wie.
--> zelfexpressie: verschijnen in de publieke ruimte als persoon
Aletta Jacobs: belangrijke grondlegster zorgde voor vrouwenrechten --> wilde zich niet neerleggen
bij haar rol dat ze als persoon niet erkend werd.
Erkenning en macht kun je niet afdwingen. Ik kan pas ‘vrij’ zijn als mens als ik erkend wordt door
anderen.
Vrijheid is een relatiebegrip: je moet elkaar erkennen en zo is er erkenning ook voor jou, en kan jij vrij
zijn. (Cobben) blz. 230
Subjectief welbevinden: de wijze waarop iemand zijn leven waardeert en de mate van participatie.
Georg Wilhelm Friedrich Hegel: filosoof; voor het idealisme. Voor de fenomenologie.
Paragraaf 3
Axel Honneth: filosoof; werd bekend door zijn inzicht in dat de sociale strijd van onderdrukten niet
alleen voorkomt uit hun ongenoegen over de ongelijke verdeling van middelen of een economische
achterstand, maar ook een gebrek aan erkenning.
Wederzijdse erkenning: niet alleen een psychologische voorwaarde, ook een morele claim.
Erkenning volgens Honneth:
- de ervaring dat de ander er mag zijn en dat de ander in de eigen behoeften serieus genomen wordt.
- 3 niveaus van ervaring: liefde, respect en sociale waardering. à voorwaarde om over voldoende
zelfvertrouwen/zelfrespect/zelfwaardering beschikken. Zelfvertrouwen = nodig om zonder angst te
kunnen vertellen wie we zijn. Zelfvertrouwen ontstaat uit erkenningsrelaties.
Liefde: fundament wordt gelegd bij band tussen ouders en kind --> veilige hechting
= de erkenning van noden en emotionele afhankelijkheid v/e concrete ander. = nodig om
zelfvertrouwen te ontwikkelen.
Respect: iedereen erkennen als een moreel en autonoom wezen. Zijn we elkaar verschuldigd (non-
discriminatie)
Waardering: noodzaak: relaties waarin we gewaardeerd worden om wie ze zijn. = het vermogen
jezelf te zien als lid v/e samenleving en te ervaren dat je aanwezigheid waardevol is.
Respect volgens Honneth:
1
, Samenvatting H8-12
+ 2 artikelen
We erkennen iedereen als persoon. We zijn allemaal vrij ten opzichte van elkaar en eigenaar van ons
eigen lichaam.
Disrespect? à volgens Honneth strafbaar: tegen de Grondwet. (onaantastbaarheid lichaam)
Geen erkenning door: De wet (bv. discriminatie) à hierdoor disrespect voor buitenlanders à hierdoor
geen erkenning. à de wet moet dus eigenlijk weg.
Zie figuur 8.1 blz. 238
Frantz fanon: filosoof; maakte duidelijk dat slachtoffers van onderdrukking hun menselijkheid pas
weer terugkrijgen als ze in opstand komen.
Paragraaf 4
Michael Focault: filosoof; ons hele denken ontstaat door de structuren in de maatschappij. à
aanpassing (de maatschappij vertelt ons dus hoe we moeten denken)
We worden als het ware door de maatschappij gecontroleerd. Hierdoor vertonen we gewenst
gedrag, dat door de maatschappij is bedacht. (blz. 240/241)
Sociale praktijken zijn machtspraktijken!!!
Juridisch burgerschap= burgerlijke rechten + juridische status van personen (bv. geen discriminatie)
Politiek burgerschap= specifieke politieke rechten (bv. stemrecht/ wel of niet verkiesbaar)
Sociaal burgerschap= rechten van burgers op maatschappelijke diensten (bv. onderwijs)
Veel mensen zonder deze ‘burgerschappen’/rechten zoals asielzoekers/vreemdelingen
Politieke participatieparadox: Hoe meer kanalen er komen voor burgers om politiek actief te
worden, hoe groter de kans op ongelijkheid in participatie wordt. = hoe meer eisen er gesteld
worden, hoe groter de kans dat mensen daar niet aan voldoen, hoe mer mensen buiten de boot
vallen.
Arbeid is een probleem. Opgedeeld in verschillende componenten (onderdelen):
1. Sociologische component: hoe is arbeid binnen samenleving georganiseerd/gewaardeerd?
2. Economische component: hoe zorgen we ervoor dat iedereen betaalde arbeid heeft?
3. Filosofische component: wat is arbeid precies? Hoe wezenlijk is het voor mensen?
4. Politieke component: hoe de arbeid verdelen? Hoe omgaan met arbeidsdiscriminatie?
5. Psychologische component: hoe ervaren mensen het hebben van werk? Zelfwaardering?
Paragraaf 5
Charles Taylor: filosoof; erkenning was voor de moderne tijd een vorm van ‘eer’(=je eert iemand
omdat iemand iets bijzonders heeft gedaan/maatschappelijke positie die hij/zij heeft à niet iedereen
bezit dit.)
Door de tijd heen plaats gekomen voor democratisering: steeds meer gelijkheid. (politiek van
gelijkwaardigheid).
Maar: er moet ook plaats zijn voor het opvallen, het anders zijn! (politiek van verschil)
à wat is anders? Bv. vegetariër of gelovig zijn. wel of niet avondeten.
Een voorstel is om onderscheid te maken tussen het publieke domein (school/werk) en het private
domein (thuis).
2
