Complete samenvatting Kennistoets Vitaal bedreigd (Cijfer 8,0)

Airway
Lesdoelen:
 De ABCDE-methodiek bij de opvang van de vitaal bedreigde zorgvrager
 Het beoordelen en vrijmaken van de luchtweg
 Welke problemen zijn een bedreiging voor de luchtweg
 De principes en het belang van triage

Aantekeningen PowerPoint:




Obstructie  corpus alienum (voorwerpen, zwelling, tong, bloed, slijm, trauma, braaksel),
zwelling; verbranding ontsteking allergie, uitwendige compressie (bloeding, tumor, abces)

Secundaire obstructie  door bewustzijnsdaling

Bij trauma  CWK letsel

Stridor = hoog frequent gieren tijdens de ademhaling

Problemen herkennen:
Kijk/luister/voel:
 Bewustzijn
 Bewegingen borst en buik
 Geluiden (inspratoir/expiratoir)
 Luchtstroom door de mond/neus
 Inspectie van de mond/keel/hals

Geluiden:
 Snurken
 Heesheid
 Gorgelen
 Stridor (= Stridor is een hoog klinkend gierend geluid van de ademhaling hoorbaar
over de hogere luchtwegen ook vaak zonder stethoscoop)

! Een hoorbare ademhaling is niet normaal. Let op, een volledige obstructie kan ook een
niet-hoorbare ademhaling geven

,Vrijmaken van de luchtweg
 Luchtwegopeningshandelingen (headtilt-chinlift, jaw thrust, manuele in line
stabilisatie)
 Uitzuigen, evt. zichtbaar corpus alienum verwijderen
 Stabilisatie cervicale wervelkolom (CWK)
 Hulpmiddelen: o.a guedell (mayotube)
 Verstikkingsprotocol

Immobilisatie moet zo kort mogelijk duren vanwege dreiging voor decubitus, de kans op een
dwarslaesie is daarentegen gestabiliseerd.

CWK – letsel (Cervicale wervelkolom)
 Manuele In Line Stabilisatie
 Wervelplank
 Hoofdblokken
 Vacuüm matras/traumamatras
 Nekkraag is niet per se geïndiceerd

CT-scan

Triage = sortering of selectie op basis van urgentie
Urgentieklassen zijn afhankelijk van gebruikt triagesysteem, maar komen vaak overheen.

U1 – acuut: instabiele vitale functies (ABCDE)
U2 – zeer urgent: bedreiging ABCDE
U3 – urgent: reëel kans op schade
U4 – standaard – kans op schade verwaarloosbaar
U5- niet urgent

Triage op de SEH
 Probleemomschrijving (ingangsklacht) kiezen
 Vitale functies (ABCDE) observeren/meten
 Korte anamnese (AMPLE):
o Allergie
o Medicatie
o Past (= medische voorgeschiedenis)
o Last meal
o Events ( = toedracht van het ongeval/ziekte)




A (Airway)

,Oorzaken van A-gerelateerde problemen
Een vrije luchtweg kan bedreigd worden door onder andere:
 Een corpus alienum: iets wat niet in het lichaam thuishoort;
 Bloed, braaksel of slijm in de mond of in de bovenste luchtweg;
 Zwelling van de trachea, tong of lippen (bijvoorbeeld bij anafylaxie);
 Trauma van het aangezicht of de luchtpijp;
 Verminderd bewustzijn waardoor de tong naar achter zakt

Stabiliseren van de cervicale wervelkolom
 De wervelkolom van de patiënt moet worden beschermd tot letsel van de cervicale
wervelkolom is uitgesloten door middel van radiologisch onderzoek (CT-scan)
 Manuele en externe stabilisatiemogelijkheden (headblocks en vacuummatras!)

Head-tilt/chinlift en jaw-thrust

Orofaryngeale luchtweg (mayotube, guedell) is geïndiceerd om een tongobstructie door een
naar achter gevallen tong op te heffen bij een bewusteloze patiënt.

Afwijkende ademgeluiden bij een gedeeltelijke luchtwegobstructie
 Stridor: dit kan zowel bij de inademing als bij de uitademing aanwezig zijn en is een
teken van een obstructie in de larynx (strottenhoofd), de trachea of hoofdbronchi.
o Inspiratoire stridor = hogere luchtwegobstructie
o Expiratoire stridor = lagere luchtwegobstructie
 Snurken: dit is een teken van een naar achter gezakte tong, vaak bij patiënten met
een verminderd bewustzijn
 Rochelen: rochelende geluiden komen voor bij slijm in de keelholte of bovenste
luchtwegen
 Heesheis (dysfonie) kan wijzen op een vernauwde larynx

Wanneer is er sprake van een bedreigde A?
 Afwijkende ademgeluiden: dit duidt op een mogelijke obstructie van de luchtweg
 Misselijkheid: een teken dat de patiënt mogelijk gaat braken: waardoor een
luchtwegprobleem dreigt te ontstaan
 Niet reageren op aanspreken (AVPU) hierbij

, Breathing
Lesdoelen:
 Beoordeling van ‘breathing’ binnen de ABCDE-methodiek
 Gaswisselingsprocessen (ventilatie, diffusie, perfusie) en de invloed van longziekten
hierop
 pH-regulatie en ademhaling
 symptomen en oorzaken van respiratoire insufficiëntie

Problemen bij ‘breathing:
 stoornissen in aansturing ademhaling
 mechanische belemmering van de thorax
o thoraxwand, diafragma
 stoornissen in:
o ventilatie
o diffusie
o perfusie
 post alveolaire oorzaken
o stoornis in O2 transport

Problemen herkennen
Kijk/luister/voel:
 bewegingen borst en buik
 ademhaling: frequentie, diepte, symmetrie, regelmaat
 gebruik van hulpademhalingsspieren en intrekkingen
 abnormale geluiden (Wheezing, Rhonchi)
 kleur van de huid (cyanose)
 trachea midline (Beoordeel de positie van de luchtpijp (trachea): staat deze netjes in
het midden van de keel? Deze hoort midline te staan, dus in het midden. Een
verschoven trachea wijst op een spanningspneumothorax)

Meten
 Spo2 (zuurstofsaturatie)
 Ambulance, SEH, IC: EtO2 (end tidal CO2) De maximale waarde van CO2 in de
uitademingslucht wordt ook wel end-tidal CO2 (EtCO2) genoemd

Aanwezigheid van abnormale geluiden

Stridor = hoogfrequent, gieren geluid dat (meestal) wordt gehoord bij inspiratie, en wordt
veroorzaakt door een partiele hoge luchtwegobstructie  A-probleem

Wheezing = continu piepend/fluitend geluid dat wordt gehoord bij expiratie, en wordt
veroorzaakt door een obstructie in de lagere luchtwegen  B-probleem
- Astma, COPD

Rhonchi = brommende of piepende geluiden tijdens het ademhalen, te oren tijdens zowel
in- als expiratie (lager geluid dan bij Wheezing)
- Pneumonie, COPD