Vragen neuropsychologie
College 1 – basis
1. Wat zijn het grijze en witte stof?
o Grijze stof; verwerkt info en bestuurt bewuste
functies zoals bewegen en geheugen
▪ bevat voornamelijk cellichamen van
neuronen, dendrieten en gliacellen
▪ Functies: info verwerken, zintuigelijke
waarneming, beweging controleren
▪ Locatie: hersenschors (buitenste laag
hersenen), de basale ganglia en in de
kernen van hersenstam
o Witte stof; verbindt hersengebieden en zorgt voor snelle communicatie ertussen
▪ Bestaat voornamelijk uit axonen van neuronen die omgeven zijn door
vettige, witte laag genaamd myeline
▪ Functies: info overdracht, coördinatie van functies
▪ Locatie: dieper in de hersenen onder de grijze stof
2. Wat doen de Lobe, Gyri en Sulci? = cerebrale cortex
Lobben; je hersenen zijn verdeeld in 4 lobben:
1. Frontale lob; hogere cognitieve functies en vrijwillige bewegingen
controleren
2. pariëtale lob; verwerken zintuigelijke info en ruimtelijke
oriëntatie (zicht, voelen, smaak, beweging)
3. temporale lob; gehoor, taalbegrip, geheugen en emotionele
verwerking (zicht, gehoor, geur, smaak, emotie, biologische
beweging en geheugen)
4. occipitale lob; visuele informatie
gyri; kronkelige structuren van hersenschors, geven gerimpelde uiterlijk aan de hersenen
- functie is: vergroten oppervlak en organiseren hersengebieden
o precentrale gyrus; motorische controle
o postcentrale gyrus; sensorische informatie verwerken
sulci ; groeven tussen de gyri
- functie is: scheiden van hersengebieden en efficiënte organisatie
o centrale sulcus; scheidt frontale lob van de pariëtale lob
o laterale sulcus; scheidt temporale lob van de frontale en pariëtale lobben
o pariëtale-occitipale sulcus; scheidt die twee van elkaar
3. Waar liggen de poles?
Pool = uiterste punten van elke hersenlob
, 4. Hoe ziet het limbische systeem eruit?
Limbische systeem = Groep van structuren die betrokken zijn bij emotie,
motivatie, geheugen en reguleren instinctieve gedragingen. Met name
gedragingen die we nodig hebben voor overleving (voeding, reproductie
en fight/flight respons)
Bestaat uit:
- Amygdala; verwerken emoties, herkennen dreiging
- Hippocampus; geheugen
- Hypothalamus; autonome functies (honger, temperatuur)- produceert hormonen die dit
controleren
- Thalamus; schakelstation voor sensorische informatie; houd je wakker en alert
5. Hoe lopen je ventrale en dorsale stroom?
Beide stromen zijn betrokken bij visuele informatie verwerking
Ventrale stroom; is de wat-route
Dorsale stroom; is de waar-route
6. Wat zijn de termen voor directie?
voorkant = anterior; rostral; ventraal
achterkant = posterior; caudal; dorsal
boven = rostral; dorsal; superior
beneden = caudal; ventral; inferior
zijkant = lateral
7. Welke doorsnedes heb je? Frontal/coronal plane, sagittal plane & horizontal plane
8. Waarom zijn er verschillende benamingen voor 1 ding, zoals rostral en anterior?
Belangrijk om zo te beschrijven waar schade aan het brein zit
9. Wat gebeurde er met Phineas Gage?
Ongeluk en liep schade aan hersenen op, zijn gedrag veranderde. Dit was de eerste indicatie dat
er een relatie is tussen bepaalde hersenstructuren en persoonlijkheid
,Welke kennis?:
- Frontale lob is cruciaal voor regulatie gedrag en emoties
- Toont aan dat specifieke gebieden verantwoordelijk zijn voor specifieke functies
10. Wat is een hersen laesie? En hoe leidde brein laesies tot huidige kennis van hersen
functioneren?
Laesie = een beschadiging of afwijking in hersenweefsel, maakt niet uit hoe veroorzaakt
(ziekte, infectie, beroerte, ongeval etc.)
Daardoor weten we nu:
- Lokalisatie; sommige hersenfuncties bevinden zich op specifieke locatie
- Lateralisatie; sommige functies zitten op specifieke helft van hersenen
- Distributie van functie; andere delen van hersenen kunnen compenseren voor schade
- Hiërarchische organisatie; verwerking beginnen op lagere niveaus van hersenen en
worden via steeds hogere niveaus verwerkt
11. Hoe werkt hiërarchische organisatie?
Je kan het brein zien als bestaande uit 3 delen
1. Hindbrain (
o Ruggenmerg, hersenstam, cerebellum
o Controle over de vitale functies
o Waarschijnlijk als eerst ontwikkeld
2. Midbrain (
o Colliculi, tegmentum en cerebrale peduncles
o Zien, horen, motorische functies, alertheid en
temperatuur
o Tweede ontwikkeld
3. Forebrain
o Telencephalon en diencephalon
o Complexe cognitieve activiteiten
o Als laatste ontwikkeld
12. Wat doet je cerebellum?
- Bezit meer dan de helft van de neuronen in je hele lichaam
- Helpt coördineren en reguleren bij veel functies van processen in je lichaam en hersenen.
- Balans, coördinatie, beweging en motorische vaardigheden. Ook belangrijk in verwerken
sommige types van geheugen.
13. Wie was Donald Hebb?
Werd gezien als vader van de neuropsychologie
Hebbian theory = neurale paden ontwikkelen zich gebaseerd op ervaringen; hoe vaker een
pad wordt gebruikt, hoe sterker en sneller ze worden
- Omgeving, cultuur etc. vormen wie we zij
- Plasticiteit en adaptatie zijn fundamentele delen van het brein
- The habbias assumption of change; herstel na schade is alleen mogelijk als het brein kan
veranderen, therapieën werken alleen als psychologie kan veranderen
➔ Hebbian plasticiteit is fundament van neuropsychologie
14. Hoe heeft het biopsyhcosociale model de neuropsychologie veranderd?
Het biopsychosociale model beschrijft factoren die in overweging moeten worden genomen
bij behandelen van een patiënt.
Neuropsychologische testen kijken alleen naar persoons vaardigheden en scores. F
, Bij bijvoorbeeld dementie blijkt 80% van de symptomen triggers van buitenaf te hebben,
sociale support en omgeving worden meegenomen in behandeling.
15. Wat is het Neuropsychiatric Inventory (NPI)?
- Kijken naar verandering in gedrag bij mensen met dementie
- Toont frequentie en ernst van symptomen
- Meet veranderingen in gedrag, wordt het erger
16. Wat is het Cultural Formulation Interview (CFI)
Gebruikt om te kijken of iemand cultuur invloed heeft op iemands klinische beeld
Onze cultuur vormt onze ervaring met medicijnen, niet alle symptomen zijn naemlijk
symptomen -> kan ook door cultuur komen.
17. Wat is epigenitca?
De studie van erferlijke veranderingen in genexpressie die optreden zonder verandering in
DNA zelf. Onderzoekt dus hoe genen aan of uit kunnen worden gezet door
omgevingsfactoren of levensstijlen.
18. Wat is de invloed van stress op epigenetica?
Stress heeft grotere biologische consequenties dan we dachten
Het kan invloed hebben op epigenetische veranderingen en mentale gezondheid (binnen
levensloop maar ook over generaties)
19. Welke genetische theorieën zijn er?
Mendel – klassieke genen; hoe genen worden overgegeven aan kinderen
Lamarck – epigenetische code en fenotypische plasticiteit; nam omgeving mee in dingen die
worden doorgegeven aan kinderen
20. Hoe ziet de baan van een huidige neuropsycholoog eruit?
- Het is een clinicus/wetenschapper die
o Neurologie, neurowetenschap en psychologie gebruikt om te kijken hoe
gedragingen correleren met hersen functioneren
- Neuropsychologen zijn geen medische artsen, het is klinisch -> voor behandeling kunnen
ze mensen doorverwijzen
- Veel neuropsychologen zijn ook wetenschappers/onderzoekers
,College 2 – neuronen
1. Waarom beginnen we bij de neuronen?
Het begrijpen van de zenuwcellen is cruciaal. De principes van verandering worden
geobserveerd dankzij het begrijpen van cel-gerelateerde processen. Veel stoornissen hebben
een cel-gerelateerde oorzaak.
2. Wat houdt MS in?
Ontstaat door schade aan myeline. Oplopende schade hiervan zorgt voor hersen laesies.
MS is een heterogene stoornis; patiënten hebben verschillende symptomen en ervaringen
afhankelijk van groot de laesie is en de locatie en hoe hun individuele brein is georganiseerd.
3. Wat zijn veel voorkomende symptomen van MS?
➔ Effect op hersenen en ruggenmerg
➔ Veelvoorkomende symptomen: spier spasme, stijfheid, verlamd,
mobiliteitsproblemen, pijn, gevoelloosheid, moeite met spraak/slikken,
zichtproblemen, duizeligheid, depressie en angst, moeite met denken/leren en
plannen.
➔ Meeste mensen hebben een paar van deze symptomen
➔ Levensverwachting is ongeveer 7 jaar korter dan andere mensen
4. Welke types MS heb je?
1) Primary progressive (PPMS)
- Symptomen vanaf begin en dan steeds ergers
- Geen geschiedenis van tijdelijk wegblijven symptomen
2) Relapsing remitting (RRMS)
- Symptomen gaan weg en komen weer terug over tijd
Relapse = wel symptomen/myeline schade
Remissie = geen symptomen / myeline schade
3) Progressive relapsing (PRMS)
- Lijkt op RRMS maar symptomen worden elke keer
beperkender bij elke terugval
- Erg zeldzaam
4) Secondary progressive (SPMS)
- Vind plaats nadat patiënt eerst RRMS heeft gehad
- Terugvallen stoppen, de symptomen worden gelijdelijk erger
5. Hoe is een neuron aangetast bij MS?
Het immuunsysteem valt de myeline laag aan.
De informatie die door de neuron wordt verwerkt is verstoord.
6. Hoe ziet een neuron er anatomisch uit?
Neuronen zijn cellen.
Signalen gaan via de axon terminal van een neuron naar de dendrieten van
de volgende neuron.
Soma is grijze stof. Myeline is witte stof.
Zowel chemische/elektrische reacties als witte/grijze stof activaties
kunnen gemeten worden met hersenscans.
Er is een correlatie tussen elektrische signalen en bloedsomloop. -> zo kan
met fMRI gekeken worden in welke hersengebieden activiteit is doordat er bloed naartoe
stroomt; elektrische signalen hebben namelijk energie nodig uit bloed.
7. Welke type neuronen hebben we?
We hebben er heel veel. Dit zijn de vier belangrijkste type.
- Bipolar ; niet veel voorkomend, ogen/neus/oor, 1 axon en 1 dendriet
, - Multipolar ; veelvoorkomend, door zenuwstelsel, 1 axon en veel dendrieten
8. Wat zijn piramidale cellen?
Een type van multipolaire neuronen die zich bevinden in gebieden van de hersenen,
waaronder in de cerebrale cortex, hippocampus en de amygdala.
9. Wat zijn nog meer typen van menselijke multipolaire cellen?
- Sensorische neuronen
- Motorische neuronen
- Interneuron; alleen in hersenen en ruggengraat, helpt communiceren tussen sensorische
en motorische cellen (communiceert verder niet met andere systemen)
10. Hoe werken neuronen?
➔ Signaal wordt ontvangen van cellen eromheen
➔ Dit produceert 4 signalen
o Input signal = ontvangt boodschappen
van andere neuronen
o Trigger signal = integreert de ontvangen
informatie
o Conducting signal – stuurt info langs de
axon naar terminal boutons
o Output signal = chemische
neurotransmitters worden vrijgelaten
11. Wat is een nucleus?
Deze bevind zich in de neuron, de nucleus bevat de DNA. Hier vinden de epi genetische
veranderingen in de hersenen plaats.
12. Waaruit bestaat een neuron/cel
Vloeistof buiten de cel is cerebrale spinal fluid (CSF).
Vloeistof in de cel is het cytoplasm.
Endoplasmic reticulum – een verlenging van nculeus membraan, het verzamelt de genetische
instructies in de vorm van eiwitten
Golgi bodies – bestaat uit verzamelde eiwitten die worden door de buisjes gestuurd
Lysosomes – helpt met transporten en helpt met weggooien van afval
College 1 – basis
1. Wat zijn het grijze en witte stof?
o Grijze stof; verwerkt info en bestuurt bewuste
functies zoals bewegen en geheugen
▪ bevat voornamelijk cellichamen van
neuronen, dendrieten en gliacellen
▪ Functies: info verwerken, zintuigelijke
waarneming, beweging controleren
▪ Locatie: hersenschors (buitenste laag
hersenen), de basale ganglia en in de
kernen van hersenstam
o Witte stof; verbindt hersengebieden en zorgt voor snelle communicatie ertussen
▪ Bestaat voornamelijk uit axonen van neuronen die omgeven zijn door
vettige, witte laag genaamd myeline
▪ Functies: info overdracht, coördinatie van functies
▪ Locatie: dieper in de hersenen onder de grijze stof
2. Wat doen de Lobe, Gyri en Sulci? = cerebrale cortex
Lobben; je hersenen zijn verdeeld in 4 lobben:
1. Frontale lob; hogere cognitieve functies en vrijwillige bewegingen
controleren
2. pariëtale lob; verwerken zintuigelijke info en ruimtelijke
oriëntatie (zicht, voelen, smaak, beweging)
3. temporale lob; gehoor, taalbegrip, geheugen en emotionele
verwerking (zicht, gehoor, geur, smaak, emotie, biologische
beweging en geheugen)
4. occipitale lob; visuele informatie
gyri; kronkelige structuren van hersenschors, geven gerimpelde uiterlijk aan de hersenen
- functie is: vergroten oppervlak en organiseren hersengebieden
o precentrale gyrus; motorische controle
o postcentrale gyrus; sensorische informatie verwerken
sulci ; groeven tussen de gyri
- functie is: scheiden van hersengebieden en efficiënte organisatie
o centrale sulcus; scheidt frontale lob van de pariëtale lob
o laterale sulcus; scheidt temporale lob van de frontale en pariëtale lobben
o pariëtale-occitipale sulcus; scheidt die twee van elkaar
3. Waar liggen de poles?
Pool = uiterste punten van elke hersenlob
, 4. Hoe ziet het limbische systeem eruit?
Limbische systeem = Groep van structuren die betrokken zijn bij emotie,
motivatie, geheugen en reguleren instinctieve gedragingen. Met name
gedragingen die we nodig hebben voor overleving (voeding, reproductie
en fight/flight respons)
Bestaat uit:
- Amygdala; verwerken emoties, herkennen dreiging
- Hippocampus; geheugen
- Hypothalamus; autonome functies (honger, temperatuur)- produceert hormonen die dit
controleren
- Thalamus; schakelstation voor sensorische informatie; houd je wakker en alert
5. Hoe lopen je ventrale en dorsale stroom?
Beide stromen zijn betrokken bij visuele informatie verwerking
Ventrale stroom; is de wat-route
Dorsale stroom; is de waar-route
6. Wat zijn de termen voor directie?
voorkant = anterior; rostral; ventraal
achterkant = posterior; caudal; dorsal
boven = rostral; dorsal; superior
beneden = caudal; ventral; inferior
zijkant = lateral
7. Welke doorsnedes heb je? Frontal/coronal plane, sagittal plane & horizontal plane
8. Waarom zijn er verschillende benamingen voor 1 ding, zoals rostral en anterior?
Belangrijk om zo te beschrijven waar schade aan het brein zit
9. Wat gebeurde er met Phineas Gage?
Ongeluk en liep schade aan hersenen op, zijn gedrag veranderde. Dit was de eerste indicatie dat
er een relatie is tussen bepaalde hersenstructuren en persoonlijkheid
,Welke kennis?:
- Frontale lob is cruciaal voor regulatie gedrag en emoties
- Toont aan dat specifieke gebieden verantwoordelijk zijn voor specifieke functies
10. Wat is een hersen laesie? En hoe leidde brein laesies tot huidige kennis van hersen
functioneren?
Laesie = een beschadiging of afwijking in hersenweefsel, maakt niet uit hoe veroorzaakt
(ziekte, infectie, beroerte, ongeval etc.)
Daardoor weten we nu:
- Lokalisatie; sommige hersenfuncties bevinden zich op specifieke locatie
- Lateralisatie; sommige functies zitten op specifieke helft van hersenen
- Distributie van functie; andere delen van hersenen kunnen compenseren voor schade
- Hiërarchische organisatie; verwerking beginnen op lagere niveaus van hersenen en
worden via steeds hogere niveaus verwerkt
11. Hoe werkt hiërarchische organisatie?
Je kan het brein zien als bestaande uit 3 delen
1. Hindbrain (
o Ruggenmerg, hersenstam, cerebellum
o Controle over de vitale functies
o Waarschijnlijk als eerst ontwikkeld
2. Midbrain (
o Colliculi, tegmentum en cerebrale peduncles
o Zien, horen, motorische functies, alertheid en
temperatuur
o Tweede ontwikkeld
3. Forebrain
o Telencephalon en diencephalon
o Complexe cognitieve activiteiten
o Als laatste ontwikkeld
12. Wat doet je cerebellum?
- Bezit meer dan de helft van de neuronen in je hele lichaam
- Helpt coördineren en reguleren bij veel functies van processen in je lichaam en hersenen.
- Balans, coördinatie, beweging en motorische vaardigheden. Ook belangrijk in verwerken
sommige types van geheugen.
13. Wie was Donald Hebb?
Werd gezien als vader van de neuropsychologie
Hebbian theory = neurale paden ontwikkelen zich gebaseerd op ervaringen; hoe vaker een
pad wordt gebruikt, hoe sterker en sneller ze worden
- Omgeving, cultuur etc. vormen wie we zij
- Plasticiteit en adaptatie zijn fundamentele delen van het brein
- The habbias assumption of change; herstel na schade is alleen mogelijk als het brein kan
veranderen, therapieën werken alleen als psychologie kan veranderen
➔ Hebbian plasticiteit is fundament van neuropsychologie
14. Hoe heeft het biopsyhcosociale model de neuropsychologie veranderd?
Het biopsychosociale model beschrijft factoren die in overweging moeten worden genomen
bij behandelen van een patiënt.
Neuropsychologische testen kijken alleen naar persoons vaardigheden en scores. F
, Bij bijvoorbeeld dementie blijkt 80% van de symptomen triggers van buitenaf te hebben,
sociale support en omgeving worden meegenomen in behandeling.
15. Wat is het Neuropsychiatric Inventory (NPI)?
- Kijken naar verandering in gedrag bij mensen met dementie
- Toont frequentie en ernst van symptomen
- Meet veranderingen in gedrag, wordt het erger
16. Wat is het Cultural Formulation Interview (CFI)
Gebruikt om te kijken of iemand cultuur invloed heeft op iemands klinische beeld
Onze cultuur vormt onze ervaring met medicijnen, niet alle symptomen zijn naemlijk
symptomen -> kan ook door cultuur komen.
17. Wat is epigenitca?
De studie van erferlijke veranderingen in genexpressie die optreden zonder verandering in
DNA zelf. Onderzoekt dus hoe genen aan of uit kunnen worden gezet door
omgevingsfactoren of levensstijlen.
18. Wat is de invloed van stress op epigenetica?
Stress heeft grotere biologische consequenties dan we dachten
Het kan invloed hebben op epigenetische veranderingen en mentale gezondheid (binnen
levensloop maar ook over generaties)
19. Welke genetische theorieën zijn er?
Mendel – klassieke genen; hoe genen worden overgegeven aan kinderen
Lamarck – epigenetische code en fenotypische plasticiteit; nam omgeving mee in dingen die
worden doorgegeven aan kinderen
20. Hoe ziet de baan van een huidige neuropsycholoog eruit?
- Het is een clinicus/wetenschapper die
o Neurologie, neurowetenschap en psychologie gebruikt om te kijken hoe
gedragingen correleren met hersen functioneren
- Neuropsychologen zijn geen medische artsen, het is klinisch -> voor behandeling kunnen
ze mensen doorverwijzen
- Veel neuropsychologen zijn ook wetenschappers/onderzoekers
,College 2 – neuronen
1. Waarom beginnen we bij de neuronen?
Het begrijpen van de zenuwcellen is cruciaal. De principes van verandering worden
geobserveerd dankzij het begrijpen van cel-gerelateerde processen. Veel stoornissen hebben
een cel-gerelateerde oorzaak.
2. Wat houdt MS in?
Ontstaat door schade aan myeline. Oplopende schade hiervan zorgt voor hersen laesies.
MS is een heterogene stoornis; patiënten hebben verschillende symptomen en ervaringen
afhankelijk van groot de laesie is en de locatie en hoe hun individuele brein is georganiseerd.
3. Wat zijn veel voorkomende symptomen van MS?
➔ Effect op hersenen en ruggenmerg
➔ Veelvoorkomende symptomen: spier spasme, stijfheid, verlamd,
mobiliteitsproblemen, pijn, gevoelloosheid, moeite met spraak/slikken,
zichtproblemen, duizeligheid, depressie en angst, moeite met denken/leren en
plannen.
➔ Meeste mensen hebben een paar van deze symptomen
➔ Levensverwachting is ongeveer 7 jaar korter dan andere mensen
4. Welke types MS heb je?
1) Primary progressive (PPMS)
- Symptomen vanaf begin en dan steeds ergers
- Geen geschiedenis van tijdelijk wegblijven symptomen
2) Relapsing remitting (RRMS)
- Symptomen gaan weg en komen weer terug over tijd
Relapse = wel symptomen/myeline schade
Remissie = geen symptomen / myeline schade
3) Progressive relapsing (PRMS)
- Lijkt op RRMS maar symptomen worden elke keer
beperkender bij elke terugval
- Erg zeldzaam
4) Secondary progressive (SPMS)
- Vind plaats nadat patiënt eerst RRMS heeft gehad
- Terugvallen stoppen, de symptomen worden gelijdelijk erger
5. Hoe is een neuron aangetast bij MS?
Het immuunsysteem valt de myeline laag aan.
De informatie die door de neuron wordt verwerkt is verstoord.
6. Hoe ziet een neuron er anatomisch uit?
Neuronen zijn cellen.
Signalen gaan via de axon terminal van een neuron naar de dendrieten van
de volgende neuron.
Soma is grijze stof. Myeline is witte stof.
Zowel chemische/elektrische reacties als witte/grijze stof activaties
kunnen gemeten worden met hersenscans.
Er is een correlatie tussen elektrische signalen en bloedsomloop. -> zo kan
met fMRI gekeken worden in welke hersengebieden activiteit is doordat er bloed naartoe
stroomt; elektrische signalen hebben namelijk energie nodig uit bloed.
7. Welke type neuronen hebben we?
We hebben er heel veel. Dit zijn de vier belangrijkste type.
- Bipolar ; niet veel voorkomend, ogen/neus/oor, 1 axon en 1 dendriet
, - Multipolar ; veelvoorkomend, door zenuwstelsel, 1 axon en veel dendrieten
8. Wat zijn piramidale cellen?
Een type van multipolaire neuronen die zich bevinden in gebieden van de hersenen,
waaronder in de cerebrale cortex, hippocampus en de amygdala.
9. Wat zijn nog meer typen van menselijke multipolaire cellen?
- Sensorische neuronen
- Motorische neuronen
- Interneuron; alleen in hersenen en ruggengraat, helpt communiceren tussen sensorische
en motorische cellen (communiceert verder niet met andere systemen)
10. Hoe werken neuronen?
➔ Signaal wordt ontvangen van cellen eromheen
➔ Dit produceert 4 signalen
o Input signal = ontvangt boodschappen
van andere neuronen
o Trigger signal = integreert de ontvangen
informatie
o Conducting signal – stuurt info langs de
axon naar terminal boutons
o Output signal = chemische
neurotransmitters worden vrijgelaten
11. Wat is een nucleus?
Deze bevind zich in de neuron, de nucleus bevat de DNA. Hier vinden de epi genetische
veranderingen in de hersenen plaats.
12. Waaruit bestaat een neuron/cel
Vloeistof buiten de cel is cerebrale spinal fluid (CSF).
Vloeistof in de cel is het cytoplasm.
Endoplasmic reticulum – een verlenging van nculeus membraan, het verzamelt de genetische
instructies in de vorm van eiwitten
Golgi bodies – bestaat uit verzamelde eiwitten die worden door de buisjes gestuurd
Lysosomes – helpt met transporten en helpt met weggooien van afval
