Hoofdstuk 1: het geheim van het atoom
Atoomnummer (Z)= aantal protonen in een atoom
Aantal neutronen in een atoom (N)
Massagetal = N+Z
1 u = massa proton of neutron (Binas 7B)
Atoommodel Bohr:
k-schil: maximaal 2 elektronen
L-schil: maximaal 8 elektronen
M-schil: maximaal 8 elektronen
Buitenste schil wordt ook wel de valentieschil genoemd en is gevuld met
valentie-elektronen.
Als atomen een tekort hebben in hun buitenste schil gaan ze elektronen delen. De gedeelde
elektronen heten atoombindingen. Men spreekt ook wel van covalente bindingen. Het aantal
bindingen dat het atoom aangaat heet covalentie.
Lewisstructuur + octetregel:
Lewisstructuur: structuur met vrije elektronen
Octetregel
CO2
C 4 8
O 2x6 2x8
Totaal 16 24
Paren 8 12
Gedeelde paren: 12-8=4
Vrije paren: 8-4=4
Blauwe pijlen: gedeelde paren
Oranje pijlen: vrije paren
VSPR-theorie:
Formele lading
1 elektron te weinig +
,1 elektron te veel -
Indeling van stoffen:
Metalen: bestaat uit een metaal
Zouten: bestaat uit een metaal + een niet-metaal
Niet-metalen: bestaat uit niet-metalen
Metaalrooster:
De elektronen in de buitenste schil kunnen losgelaten worden en vrij bewegen, hierdoor is
stroomgeleiding mogelijk.
Ionrooster:
Zouten zijn gerangschikt in een ionrooster. Hierin komen geen losse elektronen in voor.
Wanneer een zout wordt opgelost of smelt komen de ionen vrij uit hun ionrooster. Ionen
hebben een lading, dus is er stroomgeleiding mogelijk. positieve ionen stoten elkaar af.
Negatieve ionen stoten elkaar af. Negatieve en positieve ionen trekken elkaar aan.
Soorten bindingen:
Ionbinding: elektronen worden afgestaan
Atoombinding: elektronen worden gedeeld
Metaalbinding: elektronen kunnen vrij bewegen
Zoutformules:
Zouten zijn opgebouwd uit positieve en negatieve ionen. Deze trekken elkaar aan er
ontstaat een ionbinding.
Zouten zijn elektrisch neutraal, ze hebben geen lading. Zouten hebben geen molecuulformule,
maar een verhoudingsformule
Samengestelde ionen: ionen bestaande uit meerdere atoomsoorten
Oplosvergelijking:
Voor de pijl komt de verhoudingsformule, na de pijl de ionen in opgeloste toestand.
Indampvergelijking:
Zouthydraat:
Zouthydraten nemen watermoleculen op in hun kristalrooster
Neerslagreacties: (Binas 45A en 65B)
, Paragraaf 8,9,11
Hoofdstuk 2: elektronennegativiteit
Elektronennegativiteit (Binas 40)
De positieve lading uit de kern en de negatieve lading vanuit de schillen trekken elkaar aan.
Elektronennegativiteit is de maat voor aantrekkingskracht van een atoomsoort op het
gemeenschappelijk elektronenpaar. Hoe groter de elektronennegativiteit, hoe sterker de
aantrekkingskracht.
CH4: ∆EN= 2,5-2,1=0,4
Polaire atoombinding
Wanneer ∆EN<0,5 bevindt de atoombinding precies tussen de twee atomen in. Beide atomen
trekken even hard aan elkaar. Moleculaire stoffen met een apolair karakter.
Wanneer ΔEN tussen 0,5 en 1,6 ligt, spreken we van een polaire atoombinding. Het atoom
met de grootste elektronennegativiteit trekt harder aan de elektronen en wordt hiermee iets
negatief geladen. Het andere atoom krijgt dan een iets positieve lading. Deze ‘extra’ lading
noemen we de partiële lading: δ+ of δ-. Moleculaire stoffen met een polair karakter.
Bij ΔEN > 1,6 trekt een atoom zo hard aan de elektronen, dat deze afgestaan wordt/worden
aan dat atoom. Zouten (opgebouwd uit positief en negatief geladen ionen)
Wanneer er een polaire atoombinding aanwezig is, kan een dipoolmolecuul ontstaan. Dit is
een molecuul waarin binnen een molecuul sprake is van een duidelijk verschil in lading. Een
dipoolmolecuul moet aan twee voorwaarden voldoen:
- Er moet een polaire atoombinding aanwezig zijn (0,5 < ΔEN < 1,6).
- De positieve en negatieve ladingen mogen niet samenvallen (het molecuul mag niet
symmetrisch zijn).
Een stof dat bestaat uit dipoolmoleculen noemen we een polaire stof. Een stof dat geen dipool
is noemen we een apolaire stof.
Bij een polaire stof trekt de negatieve pool (δ-) de positieve pool (δ+) aan. Dit is een extra
kracht tussen moleculen. Hierdoor wordt het kook- en smeltpunt verhoogd. Polaire stoffen zijn
hierdoor ook goed oplosbaar in water.
Moleculen met OH- en NH-groepen kunnen waterstofbruggen vormen. Dit is een binding
tussen moleculen. Stoffen die waterstofbruggen kunnen vormen:
- Hebben een relatief hoog kookpunt.
- Kunnen goed oplossen in water.
Waterstofbruggen teken je met een stippellijn.
Karakteristieke groepen
Stoffen die de elementen C en H bevatten noemen we koolwaterstoffen. Koolwaterstoffen
kunnen relatief lange ketens zijn van C en H atomen. Koolwaterstoffen bestaan niet exclusief
uit C en H atomen: er kunnen ook andere atoomsoorten in voorkomen. Koolwaterstoffen zijn
moleculaire stoffen.
Atoomnummer (Z)= aantal protonen in een atoom
Aantal neutronen in een atoom (N)
Massagetal = N+Z
1 u = massa proton of neutron (Binas 7B)
Atoommodel Bohr:
k-schil: maximaal 2 elektronen
L-schil: maximaal 8 elektronen
M-schil: maximaal 8 elektronen
Buitenste schil wordt ook wel de valentieschil genoemd en is gevuld met
valentie-elektronen.
Als atomen een tekort hebben in hun buitenste schil gaan ze elektronen delen. De gedeelde
elektronen heten atoombindingen. Men spreekt ook wel van covalente bindingen. Het aantal
bindingen dat het atoom aangaat heet covalentie.
Lewisstructuur + octetregel:
Lewisstructuur: structuur met vrije elektronen
Octetregel
CO2
C 4 8
O 2x6 2x8
Totaal 16 24
Paren 8 12
Gedeelde paren: 12-8=4
Vrije paren: 8-4=4
Blauwe pijlen: gedeelde paren
Oranje pijlen: vrije paren
VSPR-theorie:
Formele lading
1 elektron te weinig +
,1 elektron te veel -
Indeling van stoffen:
Metalen: bestaat uit een metaal
Zouten: bestaat uit een metaal + een niet-metaal
Niet-metalen: bestaat uit niet-metalen
Metaalrooster:
De elektronen in de buitenste schil kunnen losgelaten worden en vrij bewegen, hierdoor is
stroomgeleiding mogelijk.
Ionrooster:
Zouten zijn gerangschikt in een ionrooster. Hierin komen geen losse elektronen in voor.
Wanneer een zout wordt opgelost of smelt komen de ionen vrij uit hun ionrooster. Ionen
hebben een lading, dus is er stroomgeleiding mogelijk. positieve ionen stoten elkaar af.
Negatieve ionen stoten elkaar af. Negatieve en positieve ionen trekken elkaar aan.
Soorten bindingen:
Ionbinding: elektronen worden afgestaan
Atoombinding: elektronen worden gedeeld
Metaalbinding: elektronen kunnen vrij bewegen
Zoutformules:
Zouten zijn opgebouwd uit positieve en negatieve ionen. Deze trekken elkaar aan er
ontstaat een ionbinding.
Zouten zijn elektrisch neutraal, ze hebben geen lading. Zouten hebben geen molecuulformule,
maar een verhoudingsformule
Samengestelde ionen: ionen bestaande uit meerdere atoomsoorten
Oplosvergelijking:
Voor de pijl komt de verhoudingsformule, na de pijl de ionen in opgeloste toestand.
Indampvergelijking:
Zouthydraat:
Zouthydraten nemen watermoleculen op in hun kristalrooster
Neerslagreacties: (Binas 45A en 65B)
, Paragraaf 8,9,11
Hoofdstuk 2: elektronennegativiteit
Elektronennegativiteit (Binas 40)
De positieve lading uit de kern en de negatieve lading vanuit de schillen trekken elkaar aan.
Elektronennegativiteit is de maat voor aantrekkingskracht van een atoomsoort op het
gemeenschappelijk elektronenpaar. Hoe groter de elektronennegativiteit, hoe sterker de
aantrekkingskracht.
CH4: ∆EN= 2,5-2,1=0,4
Polaire atoombinding
Wanneer ∆EN<0,5 bevindt de atoombinding precies tussen de twee atomen in. Beide atomen
trekken even hard aan elkaar. Moleculaire stoffen met een apolair karakter.
Wanneer ΔEN tussen 0,5 en 1,6 ligt, spreken we van een polaire atoombinding. Het atoom
met de grootste elektronennegativiteit trekt harder aan de elektronen en wordt hiermee iets
negatief geladen. Het andere atoom krijgt dan een iets positieve lading. Deze ‘extra’ lading
noemen we de partiële lading: δ+ of δ-. Moleculaire stoffen met een polair karakter.
Bij ΔEN > 1,6 trekt een atoom zo hard aan de elektronen, dat deze afgestaan wordt/worden
aan dat atoom. Zouten (opgebouwd uit positief en negatief geladen ionen)
Wanneer er een polaire atoombinding aanwezig is, kan een dipoolmolecuul ontstaan. Dit is
een molecuul waarin binnen een molecuul sprake is van een duidelijk verschil in lading. Een
dipoolmolecuul moet aan twee voorwaarden voldoen:
- Er moet een polaire atoombinding aanwezig zijn (0,5 < ΔEN < 1,6).
- De positieve en negatieve ladingen mogen niet samenvallen (het molecuul mag niet
symmetrisch zijn).
Een stof dat bestaat uit dipoolmoleculen noemen we een polaire stof. Een stof dat geen dipool
is noemen we een apolaire stof.
Bij een polaire stof trekt de negatieve pool (δ-) de positieve pool (δ+) aan. Dit is een extra
kracht tussen moleculen. Hierdoor wordt het kook- en smeltpunt verhoogd. Polaire stoffen zijn
hierdoor ook goed oplosbaar in water.
Moleculen met OH- en NH-groepen kunnen waterstofbruggen vormen. Dit is een binding
tussen moleculen. Stoffen die waterstofbruggen kunnen vormen:
- Hebben een relatief hoog kookpunt.
- Kunnen goed oplossen in water.
Waterstofbruggen teken je met een stippellijn.
Karakteristieke groepen
Stoffen die de elementen C en H bevatten noemen we koolwaterstoffen. Koolwaterstoffen
kunnen relatief lange ketens zijn van C en H atomen. Koolwaterstoffen bestaan niet exclusief
uit C en H atomen: er kunnen ook andere atoomsoorten in voorkomen. Koolwaterstoffen zijn
moleculaire stoffen.
