EMENTAL HEALTH, PRAKTIJK EN ONDERZOEK
WEEK 1 Artikel Cuijpers et al; Internet and mobile interventions for depression:
opportunities and challenges.
Jaarlijks wordt bijna één op de vijf mensen wereldwijd getroffen door depressie en angststoornissen,
met significante impact op levenskwaliteit, economische en maatschappelijke kosten. Deze
stoornissen leiden jaarlijks tot het verlies van gezonde levensjaren en worden wereldwijd gezien als de
belangrijkste oorzaak van het aantal jaren geleefd met een handicap. De economische kosten
(productieverliezen en uitgaven voor ggz en sociale zorg) worden geschat op 2,5 biljoen dollar, met de
verwachting dat deze verdere stijgen.Ondanks het bestaan van evidence-based behandelingen krijgt
minder dan de helft van de patiënten (ook in hoge inkomenslanden) behandeling, vooral bij bepaalde
groepen zoals adolescenten, ouderen, mensen met lagere sociaal-economische status en etnische
minderheden. In lage- en middeninkomenslanden wordt 7-21% van de patiënten behandeld.
Farmacotherapie is vaak de dominante behandelmethode, terwijl de meerderheid van de patiënten de
voorkeur geeft aan psychologische behandeling. Om de ziektelast van psychische stoornissen te
verminderen, moeten de huidige systemen worden gereorganiseerd. Mogelijke manier is het
aanbieden van internet interventies.
Effectiviteit van Psychotherapieën bij Depressie:
- Onderzoek suggereert dat verschillende psychotherapieën, waaronder cognitieve gedragstherapie
(CGT), gedragsactivatie therapie, interpersoonlijke psychotherapie (IPT), probleemoplossende
therapie, niet-directieve ondersteunende therapie en kortdurende psychodynamische psychotherapie,
effectief zijn bij de behandeling van ernstige depressies.
→ De effectgroottes van deze therapieën variëren van ∼g = 0,60 tot ∼g = 0,80, met vergelijkbare
Number Needed to Treat (NNT) waarden tussen 2 en 3.
- Meta-analyses tonen over het algemeen geen significant verschil tussen de effectgroottes van
verschillende therapieën.
Vergelijking van Psychotherapieën:
- Vergelijkende uitkomststudies laten zien dat alle belangrijke psychotherapieën ongeveer even
effectief zijn, met kleine en niet-significante verschillen tussen therapieën.
→ Uitzonderingen zijn niet-directieve counseling en psychodynamische therapieën:
die minder effectief zijn dan andere therapieën, maar de verschillen zijn klein en
waarschijnlijk niet klinisch relevant.
- Niet-directieve counseling wordt vaak als controleconditie gebruikt (tov ‘echte’ psychotherapie) en
vertoont in studies zonder deze voorkeur voor ‘echte’ psychotherapie geen significant verschil met
andere therapieën (d = 0,01).
Dodo Bird Verdict en Kritische Overwegingen:
- Het "Dodo Bird Verdict" stelt dat alle therapieën even effectief zijn (voor depressie) door het
resultaat van de ‘gemeenschappelijke factoren’, maar dit blijft een aanhoudende discussie.
- Meta-analyses suggereren geen significante verschillen tussen behandelingen, maar subtiele
verschillen kunnen gemist worden vanwege een kleine steekproefomvang en lage
onderzoekskwaliteit.
- Andere psychotherapie onderzoeken tonen wel duidelijke verschillen tussen behandelingen bij
,andere psychische aandoeningen (bijv. Paniek)—> wat de universaliteit van het "Dodo Bird Verdict"
in twijfel trekt.
Minimaliseren van interventies zonder de effecten te verminderen.
Met meta-analyse bevindingen over de effectiviteit kan de vraag gesteld worden of behandelingen
geminimaliseerd kunnen worden zonder de uitkomst te beïnvloeden.
Voordelen minimale behandelingen: goedkoper & kosteneffectiever → waardoor meer patiënten
geholpen kunnen worden.
- Minimaliseren van behandelingen door: verminderen aantal sessies, inzetten 'leken
gezondheidsadviseurs', gebruik van andere behandelvormen zoals groepstherapie en begeleide
zelfhulp-interventies (gestandaardiseerd, met coach)
→ Individuele therapieën worden over het algemeen effectiever beschouwd,
maar deze verschillen zijn klein.
Begeleide zelfhulp vs ftf therapie.
Meta-analyse → ftf vergeleken met begeleide zelfhulp interventies =zhi (voor depressie/angst).
Gevonden werd dat de differentiële effectgrootte bijna 0 was en niet significant (ook bij follow-up).
Meeste onderzoeken maakten echter gebruik van conventioneel begeleide zhi (met boek +
telefonische coach).
Er is beperkte kennis over de negatieve effecten van internetbehandelingen.
Maar toch: suggereren de bevindingen dat therapieën voor depressie over het algemeen even effectief
zijn ongeacht de behandelvorm. Dus: behandelingen kunnen effectief via internet aangeboden worden
zonder verlies van effectiviteit in vergelijking met ftf.
Zelfgeleide internet interventies
Met meta-analyses zijn zelfgeleide zhi vergeleken met reguliere zorg of wachtlijstcontrole groepen.
De effecten waren klein, maar significant. Dit suggereert dat zelfgeleide interventies effectief zijn,
maar wss minder effectief dan begeleide zhi. Ondanks dit nog steeds nuttig voor ggz. Bijvoorbeeld als
stap 1 in een stapsgewijze zorgbenadering (tijdens de ‘waakzame wachtperiode’).
zelf begeleide zhi kan ook via ‘massive open online interventions’ (MOOIS) worden toegepast =
wereldwijde internetinterventie. Met als potentieel: mensen voorzien van evidence based
psychologische interventies & het bereik, schaalbaarheid en betaalbaarheid vergroten. Bij depressies
kan de effectgrootte van zelf begeleide zhi klein zijn, maar wanneer wereldwijde bereikbaarheid, is de
impact op de ggz en de ziektelast aanzienlijk.
Toepassing van internetinterventies in de routinezorg
Het is een uitdaging om de internetinterventies in de reguliere zorg toe te passen.
Preventie-interventies worden onderzocht en hebben een laag intensiteitsniveau
(toegang/programma), waardoor internetinterventies hiervoor geschikt zouden zijn. → Dit blijkt
effectief uit onderzoek.
Het kan ook buiten de ggz toegepast worden over het hele land; bijv in eerstelijnszorg en bij patiënten
met medische aandoeningen (comorbiditeit).
Het kan ook als blended-format, terugvalpreventie of tijdens het wachten op een behandeling binnen
de sggz.
Belemmeringen voor de implementatie: administratieve integratie is ingewikkeld, therapeuten vinden
het suboptimaal of te veel een economisch doel hebben.
Nuttig zou zijn als (internet)interventies tijdens de opleiding van therapeuten worden toegepast.
Er zijn al voorbeelden dat internetinterventies/begeleide zhi met succes kunnen worden
, geïmplementeerd in routinezorg en kunnen bijdragen aan de ggz (IAPT, Taking Access to Psychology
Therapy & Mastermind-project).
Technologische innovaties en internetinterventies.
Mobiele telefoon → altijd beschikbaar, real-time metingen door oa sensoren zoals GPS en microfoon
(ivm stemming, stress, slaap), real-time metingen associëren met bijv. sociale media/belpatroon. Dit
voor bijv: persoonlijke markers of ontwikkeling van gepersonaliseerde interventies.
Virtual Reality. Blijkt effectief. → makkelijk, wordt goedkoper en innovatief.
Serious Gaming → hierdoor worden interventies eenvoudiger toepasbaar.
Avatars of smartwatches.
Conclusies:
Internet Interventies zijn effectief bij de behandeling van depressie en andere veelvoorkomende
stoornissen. → weinig aanwijzingen dat ze minder effectief zijn dan ftf; wel een vereiste voor gelijke
(grotere) effectiviteit: menselijke coach.
Effecten van (ongeleide) internetinterventies buiten de reguliere zorg zijn relatief klein, maar toch een
grote impact ivm het grote aantal mensen dat bereikt wordt.
Dit artikel is niet-systematische, narratieve recensies met nadelen van andere artikelen. Houd rekening
met mogelijke voorkeur voor eigen werk/referentievooroordelen.
WEEK 2 Artikel Mol et al; online therapeutic feedback in blended therapy.
In dit onderzoek: schriftelijke feedback in blended CBT (in context van MasterMind), met nadruk op
het gedrag vd therapeut en de mate waarin feedback instructies worden gevolgd.
iCBT = internet-delivered cognitive behavioral therapy. Hierbij is geschreven feedback van de
therapeut een belangrijk onderdeel van de therapie. Het is nog onbekend welke manier van feedback
het meest effectief is.
Het doel van de studie is om te kijken naar het gedrag van therapeuten en hierbij de online
communicatie met patiënten in blended CBT te identificeren. Er wordt gekeken naar de mate waarin
therapeuten zich houden aan de feedback instructies en wat dit doet voor de patient outcome.
Conclusie = online feedback instructies voor therapeuten geven voldoende leiding om cliënten goed te
ondersteunen en mee te communiceren. Wel is het goed om meer focus te leggen op therapeutische
technieken ipv alleen stijl en vorm.
Introductie
Internet-delivered cognitive behavioral therapy
Er is bewijs dat internet-based interventies effectief zijn voor behandeling van depressie. Hierbij geldt
dat guided iCBT meer effectief is dan unguided iCBT, guided iCBT is gelijk aan ftf CBT.
(niet specifieke) Factoren die rol spelen in iCBT = therapietrouw, competentie therapeut, placebo
verwachtingen, en de rol van de therapeut in de online begeleiding.
Resultaten onderzoek
- De manier van begeleiding heeft effect op therapietrouw; hoe meer persoonlijke begeleiding, hoe
meer therapietrouw. (5 vs 8 uur aan therapeutisch contact maakte geen verschil)
- Internet-delivered problem-solving (PST); ondersteuning is belangrijk om effect te bereiken bij
patiënten met depressie. Wanneer support → hogere voltooiingspercentages
- iCBT met 5uur therapeutisch ftf contact was niet slechter dan de normale CBT.
WEEK 1 Artikel Cuijpers et al; Internet and mobile interventions for depression:
opportunities and challenges.
Jaarlijks wordt bijna één op de vijf mensen wereldwijd getroffen door depressie en angststoornissen,
met significante impact op levenskwaliteit, economische en maatschappelijke kosten. Deze
stoornissen leiden jaarlijks tot het verlies van gezonde levensjaren en worden wereldwijd gezien als de
belangrijkste oorzaak van het aantal jaren geleefd met een handicap. De economische kosten
(productieverliezen en uitgaven voor ggz en sociale zorg) worden geschat op 2,5 biljoen dollar, met de
verwachting dat deze verdere stijgen.Ondanks het bestaan van evidence-based behandelingen krijgt
minder dan de helft van de patiënten (ook in hoge inkomenslanden) behandeling, vooral bij bepaalde
groepen zoals adolescenten, ouderen, mensen met lagere sociaal-economische status en etnische
minderheden. In lage- en middeninkomenslanden wordt 7-21% van de patiënten behandeld.
Farmacotherapie is vaak de dominante behandelmethode, terwijl de meerderheid van de patiënten de
voorkeur geeft aan psychologische behandeling. Om de ziektelast van psychische stoornissen te
verminderen, moeten de huidige systemen worden gereorganiseerd. Mogelijke manier is het
aanbieden van internet interventies.
Effectiviteit van Psychotherapieën bij Depressie:
- Onderzoek suggereert dat verschillende psychotherapieën, waaronder cognitieve gedragstherapie
(CGT), gedragsactivatie therapie, interpersoonlijke psychotherapie (IPT), probleemoplossende
therapie, niet-directieve ondersteunende therapie en kortdurende psychodynamische psychotherapie,
effectief zijn bij de behandeling van ernstige depressies.
→ De effectgroottes van deze therapieën variëren van ∼g = 0,60 tot ∼g = 0,80, met vergelijkbare
Number Needed to Treat (NNT) waarden tussen 2 en 3.
- Meta-analyses tonen over het algemeen geen significant verschil tussen de effectgroottes van
verschillende therapieën.
Vergelijking van Psychotherapieën:
- Vergelijkende uitkomststudies laten zien dat alle belangrijke psychotherapieën ongeveer even
effectief zijn, met kleine en niet-significante verschillen tussen therapieën.
→ Uitzonderingen zijn niet-directieve counseling en psychodynamische therapieën:
die minder effectief zijn dan andere therapieën, maar de verschillen zijn klein en
waarschijnlijk niet klinisch relevant.
- Niet-directieve counseling wordt vaak als controleconditie gebruikt (tov ‘echte’ psychotherapie) en
vertoont in studies zonder deze voorkeur voor ‘echte’ psychotherapie geen significant verschil met
andere therapieën (d = 0,01).
Dodo Bird Verdict en Kritische Overwegingen:
- Het "Dodo Bird Verdict" stelt dat alle therapieën even effectief zijn (voor depressie) door het
resultaat van de ‘gemeenschappelijke factoren’, maar dit blijft een aanhoudende discussie.
- Meta-analyses suggereren geen significante verschillen tussen behandelingen, maar subtiele
verschillen kunnen gemist worden vanwege een kleine steekproefomvang en lage
onderzoekskwaliteit.
- Andere psychotherapie onderzoeken tonen wel duidelijke verschillen tussen behandelingen bij
,andere psychische aandoeningen (bijv. Paniek)—> wat de universaliteit van het "Dodo Bird Verdict"
in twijfel trekt.
Minimaliseren van interventies zonder de effecten te verminderen.
Met meta-analyse bevindingen over de effectiviteit kan de vraag gesteld worden of behandelingen
geminimaliseerd kunnen worden zonder de uitkomst te beïnvloeden.
Voordelen minimale behandelingen: goedkoper & kosteneffectiever → waardoor meer patiënten
geholpen kunnen worden.
- Minimaliseren van behandelingen door: verminderen aantal sessies, inzetten 'leken
gezondheidsadviseurs', gebruik van andere behandelvormen zoals groepstherapie en begeleide
zelfhulp-interventies (gestandaardiseerd, met coach)
→ Individuele therapieën worden over het algemeen effectiever beschouwd,
maar deze verschillen zijn klein.
Begeleide zelfhulp vs ftf therapie.
Meta-analyse → ftf vergeleken met begeleide zelfhulp interventies =zhi (voor depressie/angst).
Gevonden werd dat de differentiële effectgrootte bijna 0 was en niet significant (ook bij follow-up).
Meeste onderzoeken maakten echter gebruik van conventioneel begeleide zhi (met boek +
telefonische coach).
Er is beperkte kennis over de negatieve effecten van internetbehandelingen.
Maar toch: suggereren de bevindingen dat therapieën voor depressie over het algemeen even effectief
zijn ongeacht de behandelvorm. Dus: behandelingen kunnen effectief via internet aangeboden worden
zonder verlies van effectiviteit in vergelijking met ftf.
Zelfgeleide internet interventies
Met meta-analyses zijn zelfgeleide zhi vergeleken met reguliere zorg of wachtlijstcontrole groepen.
De effecten waren klein, maar significant. Dit suggereert dat zelfgeleide interventies effectief zijn,
maar wss minder effectief dan begeleide zhi. Ondanks dit nog steeds nuttig voor ggz. Bijvoorbeeld als
stap 1 in een stapsgewijze zorgbenadering (tijdens de ‘waakzame wachtperiode’).
zelf begeleide zhi kan ook via ‘massive open online interventions’ (MOOIS) worden toegepast =
wereldwijde internetinterventie. Met als potentieel: mensen voorzien van evidence based
psychologische interventies & het bereik, schaalbaarheid en betaalbaarheid vergroten. Bij depressies
kan de effectgrootte van zelf begeleide zhi klein zijn, maar wanneer wereldwijde bereikbaarheid, is de
impact op de ggz en de ziektelast aanzienlijk.
Toepassing van internetinterventies in de routinezorg
Het is een uitdaging om de internetinterventies in de reguliere zorg toe te passen.
Preventie-interventies worden onderzocht en hebben een laag intensiteitsniveau
(toegang/programma), waardoor internetinterventies hiervoor geschikt zouden zijn. → Dit blijkt
effectief uit onderzoek.
Het kan ook buiten de ggz toegepast worden over het hele land; bijv in eerstelijnszorg en bij patiënten
met medische aandoeningen (comorbiditeit).
Het kan ook als blended-format, terugvalpreventie of tijdens het wachten op een behandeling binnen
de sggz.
Belemmeringen voor de implementatie: administratieve integratie is ingewikkeld, therapeuten vinden
het suboptimaal of te veel een economisch doel hebben.
Nuttig zou zijn als (internet)interventies tijdens de opleiding van therapeuten worden toegepast.
Er zijn al voorbeelden dat internetinterventies/begeleide zhi met succes kunnen worden
, geïmplementeerd in routinezorg en kunnen bijdragen aan de ggz (IAPT, Taking Access to Psychology
Therapy & Mastermind-project).
Technologische innovaties en internetinterventies.
Mobiele telefoon → altijd beschikbaar, real-time metingen door oa sensoren zoals GPS en microfoon
(ivm stemming, stress, slaap), real-time metingen associëren met bijv. sociale media/belpatroon. Dit
voor bijv: persoonlijke markers of ontwikkeling van gepersonaliseerde interventies.
Virtual Reality. Blijkt effectief. → makkelijk, wordt goedkoper en innovatief.
Serious Gaming → hierdoor worden interventies eenvoudiger toepasbaar.
Avatars of smartwatches.
Conclusies:
Internet Interventies zijn effectief bij de behandeling van depressie en andere veelvoorkomende
stoornissen. → weinig aanwijzingen dat ze minder effectief zijn dan ftf; wel een vereiste voor gelijke
(grotere) effectiviteit: menselijke coach.
Effecten van (ongeleide) internetinterventies buiten de reguliere zorg zijn relatief klein, maar toch een
grote impact ivm het grote aantal mensen dat bereikt wordt.
Dit artikel is niet-systematische, narratieve recensies met nadelen van andere artikelen. Houd rekening
met mogelijke voorkeur voor eigen werk/referentievooroordelen.
WEEK 2 Artikel Mol et al; online therapeutic feedback in blended therapy.
In dit onderzoek: schriftelijke feedback in blended CBT (in context van MasterMind), met nadruk op
het gedrag vd therapeut en de mate waarin feedback instructies worden gevolgd.
iCBT = internet-delivered cognitive behavioral therapy. Hierbij is geschreven feedback van de
therapeut een belangrijk onderdeel van de therapie. Het is nog onbekend welke manier van feedback
het meest effectief is.
Het doel van de studie is om te kijken naar het gedrag van therapeuten en hierbij de online
communicatie met patiënten in blended CBT te identificeren. Er wordt gekeken naar de mate waarin
therapeuten zich houden aan de feedback instructies en wat dit doet voor de patient outcome.
Conclusie = online feedback instructies voor therapeuten geven voldoende leiding om cliënten goed te
ondersteunen en mee te communiceren. Wel is het goed om meer focus te leggen op therapeutische
technieken ipv alleen stijl en vorm.
Introductie
Internet-delivered cognitive behavioral therapy
Er is bewijs dat internet-based interventies effectief zijn voor behandeling van depressie. Hierbij geldt
dat guided iCBT meer effectief is dan unguided iCBT, guided iCBT is gelijk aan ftf CBT.
(niet specifieke) Factoren die rol spelen in iCBT = therapietrouw, competentie therapeut, placebo
verwachtingen, en de rol van de therapeut in de online begeleiding.
Resultaten onderzoek
- De manier van begeleiding heeft effect op therapietrouw; hoe meer persoonlijke begeleiding, hoe
meer therapietrouw. (5 vs 8 uur aan therapeutisch contact maakte geen verschil)
- Internet-delivered problem-solving (PST); ondersteuning is belangrijk om effect te bereiken bij
patiënten met depressie. Wanneer support → hogere voltooiingspercentages
- iCBT met 5uur therapeutisch ftf contact was niet slechter dan de normale CBT.
