Hoorcollege 1 (21/04)
Introductie
Theorie week 17-19: 6 colleges. Tijdens de colleges volgen we casus Walter. Iedere donderdag 13.15
uur vragenuurtje. Formatieve toetsen vrijdag-maandag beschikbaar te maken over voorgaande twee
colleges (niet verplicht).
Practicum 8 mei WAIS (intelligentietest). Ingedeeld van 10-11 studenten, de WAIS van Patricia moet
worden gescoord. Duurt ongeveer 60 tot 90 minuten.
Individueel: 2 subtests scoren en aantal vragen beantwoorden.
In je team totaal score berekenen en vragen daarover beantwoorden.
25 min met docent doorspreken per team 8 mei.
Komt woensdag 6 mei online. Ga dan ook z.s.m. aan de slag.
15 mei tentamen.
Werkgroepen 21-24: uitwerken echte casus. In groepjes van 3-4 studenten.
Welke diagnose past?
Verslag BAPD (basisaantekening psychodiagnostiek)
Per week: begeleide wg (2x) en onbegeleide wg (2x)
o Onbegeleide wg staan ingepland op woensdag en vrijdag.
Casus Walter: man, 50 jaar. Online staat ook verwijsbrief en meer info (blackboard).
Hulpvraag: piekeren en slaapproblemen.
Verwijsvraag: alcoholmisbruik, sombere stemming.
Toetsing
Schriftelijk tentamen 30%
o Stof: boek Luteijn & Barelds (volledig) en extra literatuur (zie bb).
Schriftelijk verslag + mondeling (week 26/27) 70%
o In sub-groepjes verslag
Met individuele vragen en hypotheses
o Individuele beoordeling mondeling + peer feedback
Exploratie: info verwijsbrief en hulpvraag samenvatten en onderzoeken wat de vervolgstappen zijn,
wat voorn patiënt je voor je hebt.
Inductiefase: onderzoeksvragen formuleren. Wat is er nodig bij deze patiënt om te gaan
onderzoeken? Hypotheses vormen.
Deductiefase: hoe ga je hypotheses onderzoeken/toetsen?
1
,Evaluatie: belangrijk maar vaak vergeten.
Onderzoeksvragen kunnen 5 verschillende thema’s hebben (komt redelijk overeen met
bovenstaande cyclus):
1. Onderkenning
2. Verklaring
3. Predictie
4. Indicatie
5. Evaluatie
Onderkenning
Meest voor de hand liggende vraag. Beschrijving wat er aan de hand is.
Inventarisatie van
o Klachten en problemen
o Klachten/gunstige omstandigheden
Ordening en categorisering in disfunctionele gedragsclusters of stoornissen.
Inschatting van de ernst van het probleemgedrag.
Classificatie Diagnose
Beschrijven symptomen in termen van Individuele kenmerken
syndromen volgens indeling ICD-10 of DSM-IV/
DSM-5
Niet theorie-gebonden (meer gebaseerd op Theorie over het probleem (onderkennen en
klinische praktijk) verklaren)
Doet geen uitspraak over mogelijke oorzaak Wat is er aan de hand? Waarom nu deze
(puur label) klachten? Hoe ontstaan? Waardoor in stand
gehouden?
Categorale modellen zijn heel ingewikkeld veel van de klachten/symptomen die mensen kunnen
hebben zitten op een spectrum.
Dimensionale modellen: individuele verschillen in mate van bepaalde trekken aanwezig tot niet
aanwezig.
In psychodiagnostiek GEEN harde cut-offs. Het is daarom heel goed om categorale en dimensionale
modellen naast elkaar te gebruiken.
Voorbeeld classificatie vs. psychodiagnostiek
Aanmeldklacht: ik heb last van paniekaanvallen in sociale situaties.
Classificatie: 300.23 sociale fobie/sociale angst.
Psychodiagnose: “Cliënt is al jaren bang om in groepen te zijn. Hij durft amper naar feestjes
en vindt werkgroepen tijdens zijn studie doodeng. In dergelijke situaties heeft hij het idee
tekort te schieten of afgewezen te worden. Hij probeert deze situaties daarom zoveel
mogelijk te vermijden. Als hij ze wel aangaat dan zegt hij nauwelijks iets, uit angst om iets
doms te zeggen. Hij geeft aan te lijden onder zijn geringe zelfwaardering”.
Verklaring
Wat is de oorzaak van het probleem en wat houdt het in stand of doet het zelfs toenemen?
Kennis van beloop van stoornissen.
Kennis van instandhoudende factoren.
2
,Onderkenning en indicatie worden vaker uitgezocht dan verklaring, terwijl 2 patiënten met dezelfde
diagnose een heel andere causale factor kunnen hebben vaak door tijdsgebrek.
Correlatie hoeft geen causaliteit te zijn.
Predictie/prognose
Hoe zal het probleem zich gaan ontwikkelen?
Kennis: beloop en predictoren.
Denk aan: kans op suïcide, agressieve recidive, terugval.
Indicatie
Welke behandeling komt het meest in aanmerking?
Kennis: effectieve behandelingen.
Zie GGZrichtlijnen.nl
Evidence-based behandelingen bepaald door groep experts voor iedere stoornis.
Echter, niet allemaal even up to date! Ga eens kijken in de literatuur naar een recente meta-
analyse voor een mogelijke behandeling.
Hoe bepaal je indicatie?
Bedenk goed wie je voor je hebt.
o Eerste contact GGZ? eerdere behandelingen? Waarom sloegen deze wel/niet
aan?
o Voldoende draagkracht (psychosociaal, cognitieve capaciteiten)
o Ratio vs. emotie (waar heeft cliënt zelf behoefte aan? Motivatie is erg belangrijk voor
behandeling)
Hoeveel details moet je weten voor de indicatiestelling?
Voorbeeld indicatie na intake – casus: vrouw (39 jaar) heeft ernstige somberheidsklachten, bij
aanvraag blijkt ze incestverleden te hebben, maar daar wil ze liever niet over praten nu. Ze komt
kwetsbaar over en heeft duidelijk een hoge lijdensdruk.
Wat doe je nu?
o Is incest verleden relevant voor nu om uit te vragen?
o Zal behandeling anders zijn? natuurlijk gaat dit effect hebben, want wellicht lijdt
ze ook aan PTSS. Maar je kan beter eerst de depressie behandelen en na enig herstel
over het trauma gaan praten. Dit is iets wat je samen met cliënt moet bepalen en
met collega’s moet bespreken.
Evaluatie
In hoeverre werkt de behandeling? Indien geen succes – hoe komt dat?
3
, Blijf kritisch! klopt diagnose wel? Klopt casusconceptualisatie? Mis ik iets/heb ik alle informatie?
Kan zijn dat cliënt nog niet alles kan/wil vertellen in intakefase omdat er nog geen echte
vertrouwensband is.
Wees niet bang om te herzien!
Bekijk ook kritisch of de behandeling juist is uitgevoerd.
Eerste keus interventies (GGZ richtlijnen) worden nog weinig uitgevoerd: slechts in 35-45%.
CGT’ers voeren niet altijd correcte/adequate CGT uit.
Diagnosticus is ook maar een mens neiging om…
Bevestiging voor hypothese zoeken en disconfirmerende info te veronachtzamen.
Relaties tussen problemen te overschatten.
Overdiagnostiek
o Wees niet te nieuwsgierig en blijf bij je hypothese.
Hypes volgen niet nieuwe therapie willen toepassen, net artikel gelezen over stoornis
neigt naar deze stoornis diagnosticeren bij volgende cliënt.
Wees je hier bewust van!
Biases
Eerste indruk heuristiek
Halo effect: bepaalde eigenschap meteen uitmeten over gedragingen.
Logica fout
Bevestiging van hypotheses
Onderzoeksopzet
Hoe stel je goede onderzoeksvragen?
o Wees specifiek dus niet als onderkenning: wat is er aan de hand? is er een
trauma-gerelateerde stoornis? Is er een angststoornis? Heeft iemand een
disfunctionele coping-stijl?
Hoe formuleer je hypotheses?
o Moet toetsbaar zijn?
Kies de juiste tools bij de juiste vraag.
Voorbeeld – intake mevrouw B: mevrouw B geeft aan zich veel zorgen te maken. Ze piekert veel over
wat ze heeft gezegd in sociale situaties en over toekomstige sociale situaties. Ze is bang dat mensen
haar uitlachen als ze iets doms zegt. Daarnaast geeft ze aan dat als ze eenmaal begint met piekeren
ze niet meer kan stoppen en ze over alles gaat nadenken en bang wordt.
4
Introductie
Theorie week 17-19: 6 colleges. Tijdens de colleges volgen we casus Walter. Iedere donderdag 13.15
uur vragenuurtje. Formatieve toetsen vrijdag-maandag beschikbaar te maken over voorgaande twee
colleges (niet verplicht).
Practicum 8 mei WAIS (intelligentietest). Ingedeeld van 10-11 studenten, de WAIS van Patricia moet
worden gescoord. Duurt ongeveer 60 tot 90 minuten.
Individueel: 2 subtests scoren en aantal vragen beantwoorden.
In je team totaal score berekenen en vragen daarover beantwoorden.
25 min met docent doorspreken per team 8 mei.
Komt woensdag 6 mei online. Ga dan ook z.s.m. aan de slag.
15 mei tentamen.
Werkgroepen 21-24: uitwerken echte casus. In groepjes van 3-4 studenten.
Welke diagnose past?
Verslag BAPD (basisaantekening psychodiagnostiek)
Per week: begeleide wg (2x) en onbegeleide wg (2x)
o Onbegeleide wg staan ingepland op woensdag en vrijdag.
Casus Walter: man, 50 jaar. Online staat ook verwijsbrief en meer info (blackboard).
Hulpvraag: piekeren en slaapproblemen.
Verwijsvraag: alcoholmisbruik, sombere stemming.
Toetsing
Schriftelijk tentamen 30%
o Stof: boek Luteijn & Barelds (volledig) en extra literatuur (zie bb).
Schriftelijk verslag + mondeling (week 26/27) 70%
o In sub-groepjes verslag
Met individuele vragen en hypotheses
o Individuele beoordeling mondeling + peer feedback
Exploratie: info verwijsbrief en hulpvraag samenvatten en onderzoeken wat de vervolgstappen zijn,
wat voorn patiënt je voor je hebt.
Inductiefase: onderzoeksvragen formuleren. Wat is er nodig bij deze patiënt om te gaan
onderzoeken? Hypotheses vormen.
Deductiefase: hoe ga je hypotheses onderzoeken/toetsen?
1
,Evaluatie: belangrijk maar vaak vergeten.
Onderzoeksvragen kunnen 5 verschillende thema’s hebben (komt redelijk overeen met
bovenstaande cyclus):
1. Onderkenning
2. Verklaring
3. Predictie
4. Indicatie
5. Evaluatie
Onderkenning
Meest voor de hand liggende vraag. Beschrijving wat er aan de hand is.
Inventarisatie van
o Klachten en problemen
o Klachten/gunstige omstandigheden
Ordening en categorisering in disfunctionele gedragsclusters of stoornissen.
Inschatting van de ernst van het probleemgedrag.
Classificatie Diagnose
Beschrijven symptomen in termen van Individuele kenmerken
syndromen volgens indeling ICD-10 of DSM-IV/
DSM-5
Niet theorie-gebonden (meer gebaseerd op Theorie over het probleem (onderkennen en
klinische praktijk) verklaren)
Doet geen uitspraak over mogelijke oorzaak Wat is er aan de hand? Waarom nu deze
(puur label) klachten? Hoe ontstaan? Waardoor in stand
gehouden?
Categorale modellen zijn heel ingewikkeld veel van de klachten/symptomen die mensen kunnen
hebben zitten op een spectrum.
Dimensionale modellen: individuele verschillen in mate van bepaalde trekken aanwezig tot niet
aanwezig.
In psychodiagnostiek GEEN harde cut-offs. Het is daarom heel goed om categorale en dimensionale
modellen naast elkaar te gebruiken.
Voorbeeld classificatie vs. psychodiagnostiek
Aanmeldklacht: ik heb last van paniekaanvallen in sociale situaties.
Classificatie: 300.23 sociale fobie/sociale angst.
Psychodiagnose: “Cliënt is al jaren bang om in groepen te zijn. Hij durft amper naar feestjes
en vindt werkgroepen tijdens zijn studie doodeng. In dergelijke situaties heeft hij het idee
tekort te schieten of afgewezen te worden. Hij probeert deze situaties daarom zoveel
mogelijk te vermijden. Als hij ze wel aangaat dan zegt hij nauwelijks iets, uit angst om iets
doms te zeggen. Hij geeft aan te lijden onder zijn geringe zelfwaardering”.
Verklaring
Wat is de oorzaak van het probleem en wat houdt het in stand of doet het zelfs toenemen?
Kennis van beloop van stoornissen.
Kennis van instandhoudende factoren.
2
,Onderkenning en indicatie worden vaker uitgezocht dan verklaring, terwijl 2 patiënten met dezelfde
diagnose een heel andere causale factor kunnen hebben vaak door tijdsgebrek.
Correlatie hoeft geen causaliteit te zijn.
Predictie/prognose
Hoe zal het probleem zich gaan ontwikkelen?
Kennis: beloop en predictoren.
Denk aan: kans op suïcide, agressieve recidive, terugval.
Indicatie
Welke behandeling komt het meest in aanmerking?
Kennis: effectieve behandelingen.
Zie GGZrichtlijnen.nl
Evidence-based behandelingen bepaald door groep experts voor iedere stoornis.
Echter, niet allemaal even up to date! Ga eens kijken in de literatuur naar een recente meta-
analyse voor een mogelijke behandeling.
Hoe bepaal je indicatie?
Bedenk goed wie je voor je hebt.
o Eerste contact GGZ? eerdere behandelingen? Waarom sloegen deze wel/niet
aan?
o Voldoende draagkracht (psychosociaal, cognitieve capaciteiten)
o Ratio vs. emotie (waar heeft cliënt zelf behoefte aan? Motivatie is erg belangrijk voor
behandeling)
Hoeveel details moet je weten voor de indicatiestelling?
Voorbeeld indicatie na intake – casus: vrouw (39 jaar) heeft ernstige somberheidsklachten, bij
aanvraag blijkt ze incestverleden te hebben, maar daar wil ze liever niet over praten nu. Ze komt
kwetsbaar over en heeft duidelijk een hoge lijdensdruk.
Wat doe je nu?
o Is incest verleden relevant voor nu om uit te vragen?
o Zal behandeling anders zijn? natuurlijk gaat dit effect hebben, want wellicht lijdt
ze ook aan PTSS. Maar je kan beter eerst de depressie behandelen en na enig herstel
over het trauma gaan praten. Dit is iets wat je samen met cliënt moet bepalen en
met collega’s moet bespreken.
Evaluatie
In hoeverre werkt de behandeling? Indien geen succes – hoe komt dat?
3
, Blijf kritisch! klopt diagnose wel? Klopt casusconceptualisatie? Mis ik iets/heb ik alle informatie?
Kan zijn dat cliënt nog niet alles kan/wil vertellen in intakefase omdat er nog geen echte
vertrouwensband is.
Wees niet bang om te herzien!
Bekijk ook kritisch of de behandeling juist is uitgevoerd.
Eerste keus interventies (GGZ richtlijnen) worden nog weinig uitgevoerd: slechts in 35-45%.
CGT’ers voeren niet altijd correcte/adequate CGT uit.
Diagnosticus is ook maar een mens neiging om…
Bevestiging voor hypothese zoeken en disconfirmerende info te veronachtzamen.
Relaties tussen problemen te overschatten.
Overdiagnostiek
o Wees niet te nieuwsgierig en blijf bij je hypothese.
Hypes volgen niet nieuwe therapie willen toepassen, net artikel gelezen over stoornis
neigt naar deze stoornis diagnosticeren bij volgende cliënt.
Wees je hier bewust van!
Biases
Eerste indruk heuristiek
Halo effect: bepaalde eigenschap meteen uitmeten over gedragingen.
Logica fout
Bevestiging van hypotheses
Onderzoeksopzet
Hoe stel je goede onderzoeksvragen?
o Wees specifiek dus niet als onderkenning: wat is er aan de hand? is er een
trauma-gerelateerde stoornis? Is er een angststoornis? Heeft iemand een
disfunctionele coping-stijl?
Hoe formuleer je hypotheses?
o Moet toetsbaar zijn?
Kies de juiste tools bij de juiste vraag.
Voorbeeld – intake mevrouw B: mevrouw B geeft aan zich veel zorgen te maken. Ze piekert veel over
wat ze heeft gezegd in sociale situaties en over toekomstige sociale situaties. Ze is bang dat mensen
haar uitlachen als ze iets doms zegt. Daarnaast geeft ze aan dat als ze eenmaal begint met piekeren
ze niet meer kan stoppen en ze over alles gaat nadenken en bang wordt.
4
