Samenvatting geschiedenis Canon items
2025
,± 5500 voor Christus Trijntje
Tijdvak: Jagers en boeren
Het oudste skelet mens in Nederland dat ooit gevonden is, is van een vrouw. Het
skelet is gevonden in 1997. Trijntje leefde in de prehistorie, aan het einde van de
middensteentijd zo'n 7500 jaar geleden. Er zijn resten van Trijntje gevonden in een
graf van 7 meter onder de grond op een donk. Deze donken zijn daarna verdwenen
door dikke lagen veen en klei uit de rivieren. Hierdoor kwam Trijntje onder de
grondwaterspiegel te liggen. Hierdoor zijn er duidelijke resten van Trijntje gevonden.
Ze woonden niet op een vaste plaats, maar op donken in een winter- en zomerkamp
(dit waren hun dorpen), die bestaan uit hutten gemaakt van takken die dicht bij het
water staan.
Ze gingen vissen voor eten en verzamelen vruchten, bessen en planten. Ze jagen
dieren voor vlees, kleding en wapens.
±3000 voor Christus Hunebedden
Tijdvak: Jagers en boeren
Hunebedden zijn de eerste bouwwerken die in Nederland zijn gevonden,
Stenen uit Zweden en Finland zijn tijdens de IJstijd verplaatst naar Nederland.
Daarna smolt het ijs en bleven er alleen stenen over. Deze stenen werden gebruikt
als grafstenen en maakten er hunebedden van. De doden krijgen ook wapens,
sieraden en potten met eten mee, omdat ze dachten dat de doden nog een lange
reis moesten maken naar een nieuw leven.
De hunebedbouwers wonen in boerderijen van hout en leem, gebruiken houten en
stenen werktuigen en maken potten van klei om voorraden in te bewaren. Ook wel
bekend als de ‘trechterbekervolk’.
Het grootste hunebed van Nederland staat in Drenthe en is gebouwd met 42
zwerfkeien. In Drenthe zijn 52 hunebedden bewaard gebleven, in Groningen twee.
Hune is afgeleid van het woord ‘reus’, een hunebed als reuzenbed.
47 voor Christus - ±350 na Christus De Romeinse Limes
Tijdvak: Grieken en Romeinen
In het Latijn wordt de grens ‘limes’ genoemd. Zo'n 2000 jaar geleden werd de helft
van Nederland bezet door de Romeinen. De grens van het Romeinse rijk liep van
Afrika tot in Engeland. De Limes. Het Nederlandse deel daarvan liep langs de Rijn.
Langs de Limes staan om de zoveel kilometer wachttorens. Dit is om vijandelijke
legers aan te zien komen. Veel Romeinen woonden in dorpjes langs de grens, in die
buurt worden nog steeds vondsten opgegraven. De Romeinen waren slimme
mensen en vonden veel dingen uit, zoals riolering, dakpannen en spiegels.
Het Romeinse rijk was groot, eigenlijk te groot. Ze verloren de controle over het rijk
en er kwamen steeds meer mensen in opstand. Rond 400 vertrekt de laatste
Romein uit ons land.
, 658- 739 na Christus Willibrord
Tijdvak: Monniken en ridders
Willibrord is een monnik die het Christelijk geloof in Nederland heeft verspreid. De
Friezen die rond 700 in het kustgebied wonen, worden door christenen gezien als
heidenen. Dit volk laat zich niet bekeren, totdat de Engelse monnik Willibrord
arriveert. Hij heeft van Nederland een Christelijk land gemaakt. In 696 ging Willibrord
in Utrecht wonen om van daaruit de Friezen te bekeren. Hij bouwde op de plek die
we nu het Domplein noemen, een kerk ter ere van 'Sint Salvator'. Hij leefde 1300
jaar geleden, en sterft in 739. Het op zondag vrij zijn en de feestdagen zoals Pasen
en Kerst vieren, komt voort uit de Christelijk traditie.
742 - 814 na Christus Karel de Grote
Tijdvak: Monniken en ridders
Karel werd in 768 – na de dood van zijn vader en broer – koning van de Franken.
Zijn hele regeringsperiode lang trok Karel ten strijde: tegen de islamitische heersers.
In het jaar 800 wordt Karel door paus Leo III in Rome gekroond tot keizer van het
Westen. Hij voert meer dan 50 oorlogen om zijn rijk groter te maken. Om zijn enorme
rijk te besturen ontwierp Karel de Grote met zijn adviseurs een slim bestuursstelsel.
Karel verdeelt zijn rijk in graafschappen met een ambtenaar, de graaf, aan het hoofd.
De belangrijkste wetten voor een streek laat hij vastleggen in verordeningen: de
capitularia.
Karel hecht groot belang aan onderwijs, cultuur en wetenschap. Hij laat scholen
oprichten waar jongemannen een opleiding krijgen voor de staatsdienst en hij
ontvangt geleerden uit vele landen aan zijn hof. Karel laat een eenheidsmunt
invoeren die overal in het rijk geldig is, en een makkelijk lees- en schrijfbare
lettersoort, de karolingische minuskel.
In 1165 wordt Karel heilig verklaard. Hij gaat de geschiedenis in als een van de
grootste vorsten ooit.
±1075 na Christus Hebban olla vogala
Tijdvak: Steden en staten
'Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu, wat unbidan we nu?' is
een van de bekendste zinnen uit de Nederlandse taal- en literatuurgeschiedenis. Het
betekent: 'Alle vogels zijn al aan het nestelen, behalve ik en jij. Waar wachten we
nog op?' Deze dertien woorden zijn beroemd, maar ze zijn met raadsels omgeven.
We weten dat ze rond 1075 zijn opgeschreven, maar het is niet zeker wie de
schrijver is en welk dialect hij gebruikt.
De Nederlandse taal is dan al eeuwen in ontwikkeling. De oudste bekende woorden
en teksten uit de Lage Landen dateren al uit de zesde eeuw. Het Nederlands is in
die tijd vooral een spreektaal, geen schrijftaal.
2025
,± 5500 voor Christus Trijntje
Tijdvak: Jagers en boeren
Het oudste skelet mens in Nederland dat ooit gevonden is, is van een vrouw. Het
skelet is gevonden in 1997. Trijntje leefde in de prehistorie, aan het einde van de
middensteentijd zo'n 7500 jaar geleden. Er zijn resten van Trijntje gevonden in een
graf van 7 meter onder de grond op een donk. Deze donken zijn daarna verdwenen
door dikke lagen veen en klei uit de rivieren. Hierdoor kwam Trijntje onder de
grondwaterspiegel te liggen. Hierdoor zijn er duidelijke resten van Trijntje gevonden.
Ze woonden niet op een vaste plaats, maar op donken in een winter- en zomerkamp
(dit waren hun dorpen), die bestaan uit hutten gemaakt van takken die dicht bij het
water staan.
Ze gingen vissen voor eten en verzamelen vruchten, bessen en planten. Ze jagen
dieren voor vlees, kleding en wapens.
±3000 voor Christus Hunebedden
Tijdvak: Jagers en boeren
Hunebedden zijn de eerste bouwwerken die in Nederland zijn gevonden,
Stenen uit Zweden en Finland zijn tijdens de IJstijd verplaatst naar Nederland.
Daarna smolt het ijs en bleven er alleen stenen over. Deze stenen werden gebruikt
als grafstenen en maakten er hunebedden van. De doden krijgen ook wapens,
sieraden en potten met eten mee, omdat ze dachten dat de doden nog een lange
reis moesten maken naar een nieuw leven.
De hunebedbouwers wonen in boerderijen van hout en leem, gebruiken houten en
stenen werktuigen en maken potten van klei om voorraden in te bewaren. Ook wel
bekend als de ‘trechterbekervolk’.
Het grootste hunebed van Nederland staat in Drenthe en is gebouwd met 42
zwerfkeien. In Drenthe zijn 52 hunebedden bewaard gebleven, in Groningen twee.
Hune is afgeleid van het woord ‘reus’, een hunebed als reuzenbed.
47 voor Christus - ±350 na Christus De Romeinse Limes
Tijdvak: Grieken en Romeinen
In het Latijn wordt de grens ‘limes’ genoemd. Zo'n 2000 jaar geleden werd de helft
van Nederland bezet door de Romeinen. De grens van het Romeinse rijk liep van
Afrika tot in Engeland. De Limes. Het Nederlandse deel daarvan liep langs de Rijn.
Langs de Limes staan om de zoveel kilometer wachttorens. Dit is om vijandelijke
legers aan te zien komen. Veel Romeinen woonden in dorpjes langs de grens, in die
buurt worden nog steeds vondsten opgegraven. De Romeinen waren slimme
mensen en vonden veel dingen uit, zoals riolering, dakpannen en spiegels.
Het Romeinse rijk was groot, eigenlijk te groot. Ze verloren de controle over het rijk
en er kwamen steeds meer mensen in opstand. Rond 400 vertrekt de laatste
Romein uit ons land.
, 658- 739 na Christus Willibrord
Tijdvak: Monniken en ridders
Willibrord is een monnik die het Christelijk geloof in Nederland heeft verspreid. De
Friezen die rond 700 in het kustgebied wonen, worden door christenen gezien als
heidenen. Dit volk laat zich niet bekeren, totdat de Engelse monnik Willibrord
arriveert. Hij heeft van Nederland een Christelijk land gemaakt. In 696 ging Willibrord
in Utrecht wonen om van daaruit de Friezen te bekeren. Hij bouwde op de plek die
we nu het Domplein noemen, een kerk ter ere van 'Sint Salvator'. Hij leefde 1300
jaar geleden, en sterft in 739. Het op zondag vrij zijn en de feestdagen zoals Pasen
en Kerst vieren, komt voort uit de Christelijk traditie.
742 - 814 na Christus Karel de Grote
Tijdvak: Monniken en ridders
Karel werd in 768 – na de dood van zijn vader en broer – koning van de Franken.
Zijn hele regeringsperiode lang trok Karel ten strijde: tegen de islamitische heersers.
In het jaar 800 wordt Karel door paus Leo III in Rome gekroond tot keizer van het
Westen. Hij voert meer dan 50 oorlogen om zijn rijk groter te maken. Om zijn enorme
rijk te besturen ontwierp Karel de Grote met zijn adviseurs een slim bestuursstelsel.
Karel verdeelt zijn rijk in graafschappen met een ambtenaar, de graaf, aan het hoofd.
De belangrijkste wetten voor een streek laat hij vastleggen in verordeningen: de
capitularia.
Karel hecht groot belang aan onderwijs, cultuur en wetenschap. Hij laat scholen
oprichten waar jongemannen een opleiding krijgen voor de staatsdienst en hij
ontvangt geleerden uit vele landen aan zijn hof. Karel laat een eenheidsmunt
invoeren die overal in het rijk geldig is, en een makkelijk lees- en schrijfbare
lettersoort, de karolingische minuskel.
In 1165 wordt Karel heilig verklaard. Hij gaat de geschiedenis in als een van de
grootste vorsten ooit.
±1075 na Christus Hebban olla vogala
Tijdvak: Steden en staten
'Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu, wat unbidan we nu?' is
een van de bekendste zinnen uit de Nederlandse taal- en literatuurgeschiedenis. Het
betekent: 'Alle vogels zijn al aan het nestelen, behalve ik en jij. Waar wachten we
nog op?' Deze dertien woorden zijn beroemd, maar ze zijn met raadsels omgeven.
We weten dat ze rond 1075 zijn opgeschreven, maar het is niet zeker wie de
schrijver is en welk dialect hij gebruikt.
De Nederlandse taal is dan al eeuwen in ontwikkeling. De oudste bekende woorden
en teksten uit de Lage Landen dateren al uit de zesde eeuw. Het Nederlands is in
die tijd vooral een spreektaal, geen schrijftaal.
