TEST THEORIE
Bachelor Psychologie: Jaar 2, Periode 2
Dyde Vermeer
, INTRODUCTIE
Dit is een samenvatting voor de cursus Test Theorie te volgen aan Tilburg University. De
cursus is onderdeel van het tweede jaar van de bachelor psychologie. Ik heb de cursus in het
studiejaar 2024-2025 gevolgd. Voorkennis voor de cursus is Inleiding Tot De Statistiek, een
cursus uit jaar 1 van de bachelor. Onderdelen die voorkennis zijn: gemiddelde, variantie,
standaarddeviatie, z-scores, covariantie en correlatie. Hieronder worden deze kort
besproken.
Gemiddelde En Deviatiescores
Het gemiddelde is simpelweg alle scores bij elkaar opgeteld, gedeeld door het aantal
6+9+7+10+ 8 40
resultaten. Zie voorbeeld 1.1, hierbij maken we de berekening X = = =8 ,
5 5
N
ofwel
∑ X 1 . De deviatiescores of afwijkingsscores worden berekend door de normale
i =1
X=
N
score min de gemiddelde score te nemen. Een voorbeeld voor de 1e respondent in
voorbeeld 1.1 is x=6−8=−2, ofwel x=X −X . Het gemiddelde en het totaal van de
afwijkingsscores is altijd 0.
GEMIDDELDEN EN AFWIJKINGSSCORES VAN X
Respondent X x
1 6 -2
2 9 1
3 7 -1
4 10 2
5 8 0
Totaal 40 0
Gemiddelde 8 0
voorbeeld 1.1
Variantie En de Standaarddeviatie
De variantie is de som van de afwijkingsscore in het kwadraat gedeeld door het aantal
2 4+ 1+ 1+ 4 10
resultaten. Zo zie je in voorbeeld 1.2 dat S X = = =2. De standaarddeviatie is de
5 5
wortel van de variantie dus S X =√ 2=1.41.
GEMIDDELDEN EN AFWIJKINGSSCORES VAN X
Respondent X x x2
1 6 -2 4
2 9 1 1
3 7 -1 1
4 10 2 4
5 8 0 0
Totaal 40 0 10
Gemiddelde 8 0 2
voorbeeld 1.2
Dyde Vermeer
,Z-Scores
De standaardscores noemt men de z-scores. De z-scores bereken je door de afwijkingsscores
−2
te delen door de standaarddeviatie. Dit ziet er als volgt uit z x = =−1.41. De som en het
1.41
gemiddelde van de z-scores zijn altijd nul, de standaarddeviatie is altijd 1.
Covariantie En Correlatie
De covariantie en de correlatie zal altijd twee verschillende variabelen betreffen. Om deze
reden introduceren we een nieuwe variabel (Y) in het voorbeeld 1.3. Om de covariantie te
kunnen berekenen is het de bedoeling dat voor elke scoren eerst y wordt vermenigvuldigd
met x, dus de afwijkingsscores van de variabelen X en Y. de covariantie is het gemiddelde van
N
de som van deze scores. Dus
∑ XiY i 2 .
i=1
S XY = = =.4
N 5
De correlatie wordt brekend door de covariantie te delen door de standaarddeviatie van X
S XY .4
maal de standaarddeviatie van Y. r XY = = ≈ .71.
S X × SY 1.41 ×.4
GEMIDDELDEN EN AFWIJKINGSSCORES VAN X
Respondent X Y x y x2 y2 xy
1 6 0 -2 -.2 4 .04 .4
2 9 0 1 -.2 1 .04 -.2
3 7 0 -1 -.2 1 .04 .2
4 10 1 2 .8 4 .64 1.6
5 8 0 0 -.2 0 .04 0
Totaal 40 1 10 .80 2
Gemiddelde 8 .2 2 .16 .4
Standaarddeviati 1.41 .4
e
voorbeeld 1.3
Dyde Vermeer
, INHOUD
INTRODUCTIE................................................................................................................................................ 2
Gemiddelde En Deviatiescores.............................................................................................................................2
Variantie En de Standaarddeviatie.......................................................................................................................2
Z-Scores................................................................................................................................................................3
Covariantie En Correlatie......................................................................................................................................3
INHOUD......................................................................................................................................................... 4
COLLEGE 2..................................................................................................................................................... 7
2.1 Psychologische Test........................................................................................................................................7
2.1.1 Type Test.................................................................................................................................................7
2.1.2 Onderdelen Van Een Psychologische Test...............................................................................................7
2.2 Psychometrie..................................................................................................................................................8
2.3 Testscores.......................................................................................................................................................8
2.3.1 Meetniveau Van Testscores....................................................................................................................8
2.3.2 Spreiding.................................................................................................................................................9
2.4 Vooronderzoek...............................................................................................................................................9
2.4.1 Vooronderzoek Bij Multiple-Choice Items..............................................................................................9
2.4.2 Objectiviteit Van Een Test.....................................................................................................................10
COLLEGE 3.................................................................................................................................................... 12
3.1 Bewerkte Scores En Normen........................................................................................................................12
3.1.1 Vergelijking Met De Absolute Standaard..............................................................................................12
3.1.2 Vergelijking Van Normen Gebaseerd Op Rangorde..............................................................................12
3.1.3 Vergelijking Van Normen Gebaseerd Op Gemiddelde En Spreiding....................................................12
3.1.4 Transformaties Van Standaardscores: Niet-Lineair...............................................................................13
COLLEGE 4.................................................................................................................................................... 14
4.1 Herhaling: Betrouwbaarheidsinterval..........................................................................................................14
4.2 Herhaalbaarheid Van Metingen...................................................................................................................14
4.2.1 Variantie Onder Constanthouding........................................................................................................14
4.3 Klassieke Testtheorie....................................................................................................................................14
4.3.1 Populatie Bij Eén Testafname................................................................................................................15
COLLEGE 5.................................................................................................................................................... 16
5.1 Herhaling College 4......................................................................................................................................16
5.2 Bepaling Van De Betrouwbaarheid..............................................................................................................16
5.2.1 Test-Hertest Methode...........................................................................................................................16
5.2.2 Parallel-Vorm Methode........................................................................................................................16
5.2.3 Interne Consistentie Methoden............................................................................................................17
5.4 Nauwkeurigheid Van Metingen....................................................................................................................19
5.4.1 Vergelijking Van Testscores...................................................................................................................19
COLLEGE 6.................................................................................................................................................... 20
Dyde Vermeer
, 6.1 Factoren Die De Betrouwbaarheid Van Een Test Score Beïnvloeden............................................................20
6.1.1 Kwaliteit Van De Items..........................................................................................................................20
6.1.2 Dimensionaliteit Van De Test................................................................................................................20
6.1.3 Testlengte En Testverkorting.................................................................................................................21
6.1.4 Heterogeniteit In De Populatie.............................................................................................................22
6.1.5 Betrouwbaarheid Bij Verschilscores.....................................................................................................22
COLLEGE 7.................................................................................................................................................... 23
7.1 Item-Selectie.................................................................................................................................................23
7.1.1 Item-Restscore Correlatie.....................................................................................................................23
7.1.2 Correlatie Bij Dichotome Variabelen....................................................................................................23
7.2 Attentuatie Van Correlaties..........................................................................................................................24
7.2.1 Corrigeren Voor Attentuatie In X En Y..................................................................................................25
7.2.2 Corrigeren Voor Attentuatie Bij Predicatieve Validiteit........................................................................25
7.3 Impact Lage Betrouwbaarheid.....................................................................................................................25
COLLEGE 8.................................................................................................................................................... 26
8.1 Betrouwbaarheid En Validiteit.....................................................................................................................26
8.1.1 Validiteit................................................................................................................................................26
8.1.2 Vijf Aspecten.........................................................................................................................................26
8.1.3 Samenhang Met Andere Constructen..................................................................................................28
COLLEGE 9.................................................................................................................................................... 31
9.1 Test In De Praktijk.........................................................................................................................................31
9.1.1 Logica Van Gebruiken Van De Tests Bij Beslissingen.............................................................................31
9.2 Onderzoeken Criterium Validiteit.................................................................................................................31
9.2.1 Restriction Of Range.............................................................................................................................31
9.2.2 Niet-Lineaire Samenhang......................................................................................................................32
9.2.3 Heteroscedasticiteit..............................................................................................................................32
9.2.4 Betrouwbaarheid En Maximale Predicatieve Validiteit........................................................................32
9.3 Criterium Validiteit Bij Dichotome Beslissingen...........................................................................................32
9.3.1 Testgebruik Bij Dichotome Beslissingen...............................................................................................33
COLLEGE 10.................................................................................................................................................. 35
10.1 Alternatief Voor Klassieke Testtheorie........................................................................................................35
10.1.1 Item Response Theorie.......................................................................................................................35
10.1.2 Voorwaardelijke Kans.........................................................................................................................35
10.1.3 Item-Karakteristieke Functie (IKF)......................................................................................................36
10.1.4 E-Machten...........................................................................................................................................37
10.2 Logistische Regressie Voor Item-Reponses.................................................................................................37
10.2.1 Rasch Model.......................................................................................................................................37
10.3 Birnbaums Twee-Parameter Model...........................................................................................................38
10.3.1 Item-Informatie...................................................................................................................................38
COLLEGE 11.................................................................................................................................................. 39
11.1 Nauwkeurigheid Van De Schattingen…......................................................................................................39
11.1.1 …Van T In De Klassieke Testtheorie.....................................................................................................39
11.1.2 …Van...................................................................................................................................................39
11.1.4 Nauwkeurigheid Van De Meting.........................................................................................................39
11.1.5 Testconstructie Op Basis Van Een Itembank............................................................................................40
11.1.6 Adaptieve Test.....................................................................................................................................40
Dyde Vermeer
, 11.2 Vergelijking Klassieke Testtheorie En Item-Repsonstheorie.......................................................................40
11.2.1 Betrouwbare Score In Item-Respons Theorie.....................................................................................41
11.2.2 Betrouwbare Score Versus..................................................................................................................41
COLLEGE 12.................................................................................................................................................. 42
12.1 Twee Type Vertekeningen...........................................................................................................................42
12.2 Vertekening Van De Testscore; Construct Bias...........................................................................................42
12.2.1 Constructbias Bij Dichotome Items....................................................................................................42
12.2.2 Omgaan Met Item Bias.......................................................................................................................43
12.3 Vertekende Predictie: Predicatieve Bias.....................................................................................................43
12.3.1 Intercept Bias......................................................................................................................................43
12.3.2 Slope Bias............................................................................................................................................43
12.3.3 Omgaan Met Predictieve Bias.............................................................................................................43
Dyde Vermeer
Bachelor Psychologie: Jaar 2, Periode 2
Dyde Vermeer
, INTRODUCTIE
Dit is een samenvatting voor de cursus Test Theorie te volgen aan Tilburg University. De
cursus is onderdeel van het tweede jaar van de bachelor psychologie. Ik heb de cursus in het
studiejaar 2024-2025 gevolgd. Voorkennis voor de cursus is Inleiding Tot De Statistiek, een
cursus uit jaar 1 van de bachelor. Onderdelen die voorkennis zijn: gemiddelde, variantie,
standaarddeviatie, z-scores, covariantie en correlatie. Hieronder worden deze kort
besproken.
Gemiddelde En Deviatiescores
Het gemiddelde is simpelweg alle scores bij elkaar opgeteld, gedeeld door het aantal
6+9+7+10+ 8 40
resultaten. Zie voorbeeld 1.1, hierbij maken we de berekening X = = =8 ,
5 5
N
ofwel
∑ X 1 . De deviatiescores of afwijkingsscores worden berekend door de normale
i =1
X=
N
score min de gemiddelde score te nemen. Een voorbeeld voor de 1e respondent in
voorbeeld 1.1 is x=6−8=−2, ofwel x=X −X . Het gemiddelde en het totaal van de
afwijkingsscores is altijd 0.
GEMIDDELDEN EN AFWIJKINGSSCORES VAN X
Respondent X x
1 6 -2
2 9 1
3 7 -1
4 10 2
5 8 0
Totaal 40 0
Gemiddelde 8 0
voorbeeld 1.1
Variantie En de Standaarddeviatie
De variantie is de som van de afwijkingsscore in het kwadraat gedeeld door het aantal
2 4+ 1+ 1+ 4 10
resultaten. Zo zie je in voorbeeld 1.2 dat S X = = =2. De standaarddeviatie is de
5 5
wortel van de variantie dus S X =√ 2=1.41.
GEMIDDELDEN EN AFWIJKINGSSCORES VAN X
Respondent X x x2
1 6 -2 4
2 9 1 1
3 7 -1 1
4 10 2 4
5 8 0 0
Totaal 40 0 10
Gemiddelde 8 0 2
voorbeeld 1.2
Dyde Vermeer
,Z-Scores
De standaardscores noemt men de z-scores. De z-scores bereken je door de afwijkingsscores
−2
te delen door de standaarddeviatie. Dit ziet er als volgt uit z x = =−1.41. De som en het
1.41
gemiddelde van de z-scores zijn altijd nul, de standaarddeviatie is altijd 1.
Covariantie En Correlatie
De covariantie en de correlatie zal altijd twee verschillende variabelen betreffen. Om deze
reden introduceren we een nieuwe variabel (Y) in het voorbeeld 1.3. Om de covariantie te
kunnen berekenen is het de bedoeling dat voor elke scoren eerst y wordt vermenigvuldigd
met x, dus de afwijkingsscores van de variabelen X en Y. de covariantie is het gemiddelde van
N
de som van deze scores. Dus
∑ XiY i 2 .
i=1
S XY = = =.4
N 5
De correlatie wordt brekend door de covariantie te delen door de standaarddeviatie van X
S XY .4
maal de standaarddeviatie van Y. r XY = = ≈ .71.
S X × SY 1.41 ×.4
GEMIDDELDEN EN AFWIJKINGSSCORES VAN X
Respondent X Y x y x2 y2 xy
1 6 0 -2 -.2 4 .04 .4
2 9 0 1 -.2 1 .04 -.2
3 7 0 -1 -.2 1 .04 .2
4 10 1 2 .8 4 .64 1.6
5 8 0 0 -.2 0 .04 0
Totaal 40 1 10 .80 2
Gemiddelde 8 .2 2 .16 .4
Standaarddeviati 1.41 .4
e
voorbeeld 1.3
Dyde Vermeer
, INHOUD
INTRODUCTIE................................................................................................................................................ 2
Gemiddelde En Deviatiescores.............................................................................................................................2
Variantie En de Standaarddeviatie.......................................................................................................................2
Z-Scores................................................................................................................................................................3
Covariantie En Correlatie......................................................................................................................................3
INHOUD......................................................................................................................................................... 4
COLLEGE 2..................................................................................................................................................... 7
2.1 Psychologische Test........................................................................................................................................7
2.1.1 Type Test.................................................................................................................................................7
2.1.2 Onderdelen Van Een Psychologische Test...............................................................................................7
2.2 Psychometrie..................................................................................................................................................8
2.3 Testscores.......................................................................................................................................................8
2.3.1 Meetniveau Van Testscores....................................................................................................................8
2.3.2 Spreiding.................................................................................................................................................9
2.4 Vooronderzoek...............................................................................................................................................9
2.4.1 Vooronderzoek Bij Multiple-Choice Items..............................................................................................9
2.4.2 Objectiviteit Van Een Test.....................................................................................................................10
COLLEGE 3.................................................................................................................................................... 12
3.1 Bewerkte Scores En Normen........................................................................................................................12
3.1.1 Vergelijking Met De Absolute Standaard..............................................................................................12
3.1.2 Vergelijking Van Normen Gebaseerd Op Rangorde..............................................................................12
3.1.3 Vergelijking Van Normen Gebaseerd Op Gemiddelde En Spreiding....................................................12
3.1.4 Transformaties Van Standaardscores: Niet-Lineair...............................................................................13
COLLEGE 4.................................................................................................................................................... 14
4.1 Herhaling: Betrouwbaarheidsinterval..........................................................................................................14
4.2 Herhaalbaarheid Van Metingen...................................................................................................................14
4.2.1 Variantie Onder Constanthouding........................................................................................................14
4.3 Klassieke Testtheorie....................................................................................................................................14
4.3.1 Populatie Bij Eén Testafname................................................................................................................15
COLLEGE 5.................................................................................................................................................... 16
5.1 Herhaling College 4......................................................................................................................................16
5.2 Bepaling Van De Betrouwbaarheid..............................................................................................................16
5.2.1 Test-Hertest Methode...........................................................................................................................16
5.2.2 Parallel-Vorm Methode........................................................................................................................16
5.2.3 Interne Consistentie Methoden............................................................................................................17
5.4 Nauwkeurigheid Van Metingen....................................................................................................................19
5.4.1 Vergelijking Van Testscores...................................................................................................................19
COLLEGE 6.................................................................................................................................................... 20
Dyde Vermeer
, 6.1 Factoren Die De Betrouwbaarheid Van Een Test Score Beïnvloeden............................................................20
6.1.1 Kwaliteit Van De Items..........................................................................................................................20
6.1.2 Dimensionaliteit Van De Test................................................................................................................20
6.1.3 Testlengte En Testverkorting.................................................................................................................21
6.1.4 Heterogeniteit In De Populatie.............................................................................................................22
6.1.5 Betrouwbaarheid Bij Verschilscores.....................................................................................................22
COLLEGE 7.................................................................................................................................................... 23
7.1 Item-Selectie.................................................................................................................................................23
7.1.1 Item-Restscore Correlatie.....................................................................................................................23
7.1.2 Correlatie Bij Dichotome Variabelen....................................................................................................23
7.2 Attentuatie Van Correlaties..........................................................................................................................24
7.2.1 Corrigeren Voor Attentuatie In X En Y..................................................................................................25
7.2.2 Corrigeren Voor Attentuatie Bij Predicatieve Validiteit........................................................................25
7.3 Impact Lage Betrouwbaarheid.....................................................................................................................25
COLLEGE 8.................................................................................................................................................... 26
8.1 Betrouwbaarheid En Validiteit.....................................................................................................................26
8.1.1 Validiteit................................................................................................................................................26
8.1.2 Vijf Aspecten.........................................................................................................................................26
8.1.3 Samenhang Met Andere Constructen..................................................................................................28
COLLEGE 9.................................................................................................................................................... 31
9.1 Test In De Praktijk.........................................................................................................................................31
9.1.1 Logica Van Gebruiken Van De Tests Bij Beslissingen.............................................................................31
9.2 Onderzoeken Criterium Validiteit.................................................................................................................31
9.2.1 Restriction Of Range.............................................................................................................................31
9.2.2 Niet-Lineaire Samenhang......................................................................................................................32
9.2.3 Heteroscedasticiteit..............................................................................................................................32
9.2.4 Betrouwbaarheid En Maximale Predicatieve Validiteit........................................................................32
9.3 Criterium Validiteit Bij Dichotome Beslissingen...........................................................................................32
9.3.1 Testgebruik Bij Dichotome Beslissingen...............................................................................................33
COLLEGE 10.................................................................................................................................................. 35
10.1 Alternatief Voor Klassieke Testtheorie........................................................................................................35
10.1.1 Item Response Theorie.......................................................................................................................35
10.1.2 Voorwaardelijke Kans.........................................................................................................................35
10.1.3 Item-Karakteristieke Functie (IKF)......................................................................................................36
10.1.4 E-Machten...........................................................................................................................................37
10.2 Logistische Regressie Voor Item-Reponses.................................................................................................37
10.2.1 Rasch Model.......................................................................................................................................37
10.3 Birnbaums Twee-Parameter Model...........................................................................................................38
10.3.1 Item-Informatie...................................................................................................................................38
COLLEGE 11.................................................................................................................................................. 39
11.1 Nauwkeurigheid Van De Schattingen…......................................................................................................39
11.1.1 …Van T In De Klassieke Testtheorie.....................................................................................................39
11.1.2 …Van...................................................................................................................................................39
11.1.4 Nauwkeurigheid Van De Meting.........................................................................................................39
11.1.5 Testconstructie Op Basis Van Een Itembank............................................................................................40
11.1.6 Adaptieve Test.....................................................................................................................................40
Dyde Vermeer
, 11.2 Vergelijking Klassieke Testtheorie En Item-Repsonstheorie.......................................................................40
11.2.1 Betrouwbare Score In Item-Respons Theorie.....................................................................................41
11.2.2 Betrouwbare Score Versus..................................................................................................................41
COLLEGE 12.................................................................................................................................................. 42
12.1 Twee Type Vertekeningen...........................................................................................................................42
12.2 Vertekening Van De Testscore; Construct Bias...........................................................................................42
12.2.1 Constructbias Bij Dichotome Items....................................................................................................42
12.2.2 Omgaan Met Item Bias.......................................................................................................................43
12.3 Vertekende Predictie: Predicatieve Bias.....................................................................................................43
12.3.1 Intercept Bias......................................................................................................................................43
12.3.2 Slope Bias............................................................................................................................................43
12.3.3 Omgaan Met Predictieve Bias.............................................................................................................43
Dyde Vermeer
