SCHOOL- EN PEDAGOGISCHE
PSYCHOLOGIE
Module 1: Wat is school- en pedagogische psychologie?
WAT IS SCHOOL- EN PEDAGOGISCHE PSYCHOLOGIE?
WAT IS SCHOOLPSYCHOLOGIE?
DEFINITIE
“Schoolpsychologen zijn professionals met kennis van psychologie en onderwijs die erkend
worden als specialisten in het aanbieden van psychologische diensten aan kinderen en
jongeren (maar ook aan leerkrachten, schooldirecties, ouders) in een schoolse en
gezinscontext maar ook in andere settings die een invloed hebben op hun groei en
ontwikkeling”
Ondersteunen van ontwikkeling in vier domeinen:
o Leren en cognitieve ontwikkeling
o Psychosociale en gedragsmatige ontwikkeling
o (School)loopbaankeuzeprocessen
o Gezondheid, fysieke en seksuele ontwikkeling
4 domeinen, plaatsen binnen biopsychosociaal model
Ook kerntaken van CLB
Begeleiden/coachen van gezinnen, leerkrachten en scholen om de
leerlingontwikkeling indirect te ondersteunen
Niet enkel focussen op problemen, maar ook versterken wat al goed loopt
Vier kerntaken voor schoolpsychologen (Gutkin & Reynolds, in: Spilt et al., 2021):
o Preventie (ontwikkeling, seksuele opvoeding, praten over emoties)
o Diagnostiek (afh. Van het diploma wat je hebt)
o Counseling/coaching
o Behandeling/therapie psycholoog <> psychologisch consulent
Mogelijke settings (Spilt et al., 2021):
o Scholen (leerlingbegeleider, studiebegeleider, zorgcoördinator)
▪ Gewoon/buitengewoon, kleuter/lager/secundair, hoger onderwijs
o CLB
o Vormingscentrum
o Overheid
WAT IS PEDAGOGIEK?
= opvoedkunde
Vroeger pedagogiek: jongens leiden
Nu: niet enkel de opvoeding wat ouders doen maar veel breder naar de maatschappij
getrokken
Pedagogiek <> psychologie
o Sociale werkelijkheid en historische context
o Vanuit ervaringskennis van ouders, opvoeders, leerkrachten naar
wetenschappelijk onderzoek” en terug
o Pedagogiek heeft meer dan psychologie een praktische toepassing gehad: uit
ervaring kijken hoe je dingen kan verbeteren
1
,DEFINITIE
“De pedagogische wetenschappen bestuderen de opvoeding, het onderwijs en de
hulpverlening aan kinderen en jeugdigen, met het oog op verbetering van de praktijk”
Pedagogen zijn:
o “Specialisten in het opvoeden, onderwijzen en vormen die ouders, opvoeders en
leerkrachten bijstaan in jong en oud vormen in al zijn vormen”
TAKEN VAN EEN PEDAGOOG
Preventie/voorlichting:
o Wat kan je verwachten van het ouderschap, gsm gebeuren lage school?
Diagnostiek pedagoog <> klinisch orthopedagoog
o Is voor klinisch orthopedagoog
Advies geven
Begeleiding/ondersteuning van kinderen/jongeren/volwassenen/ouderen, ouders,
leerkrachten, betrokken instanties
Therapie pedagoog <> klinisch orthopedagoog
o Enkel bij klinische orthopedagoog
Een klinisch orthopedagoog is enkel erkend en kan alleen diagnose stellen, andere
psychologen niet
Er is niet een soort pedagoog!
CONTEXT EN SETTINGS
Verschillende contexten
o Gezin
o School
o Werkvloer
o Brede samenleving
Mogelijke settings:
o Centra voor Algemeen Welzijn (CAW)
o Huis van het Kind
o Centrum voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning (CKG)
o Ondersteuningscentrum Jeugdzorg (OCJ)
o Psychologenpraktijk
o School
o Departement Onderwijs & Vorming
o Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin
SCHOOL- EN PEDAGOGISCHE PSYCHOLOGIE
Psychologisch consulenten uit deze afstudeerrichting zijn…
o professionals die werken met ouders, opvoeders, leerkrachten, kinderen,
jongeren en adolescenten,
o vaak, maar niet uitsluitend, in een schoolse en/of gezinscontext,
o op het vlak van preventie, diagnostiek en/of begeleiding,
o om de ontwikkeling van kinderen en jongeren te ondersteunen.
2
,WAT IS HET NUT VOOR KLINISCHE PSYCHOLOGIE?
Later kan je altijd met kinderen gaan werken, zij hebben altijd een schoolse en
opvoedkundige context dus daarom moet je weten hoe en wat zodat je de omgeving
van het kind kan begrijpen
Veel volwassen waar je mee gaat werken zijn zelf ouder en hebben sws zelf ouders,
opvoeding blijft altijd doorwerken
Goed om te weten wat leerstoornissen zijn, wat ze doen, …
WIE IS VERANTWOORDELIJK VOOR DE OPVOEDING?
Ouders en omgeving bv school, grootouders, buren, iedereen die veel met het kind in
contact komt
Sociale regels meegeven! Kunnen dus ook vrienden zijn, sociale media, onderwijs, kind
en gezin van de overheid!
Ondersteuning van de opvoeding: CLB, overheid bij bepaalde situaties
Religie is zeer belangrijk in bepaalde delen van de wereld
INDIVIDUELE VERANTWOORDELIJKHEID
In principe zijn beide ouders van een minderjarige gezamenlijk verantwoordelijk voor de
opvoeding van hun kind (Europees justitieel netwerk, 2020)
Recht van opvoeding:
o Recht van zorg of dagelijkse opvoeding
o Beslissingsrecht, o.a. over huisvesting, levensonderhoud, gezondheid,
opvoeding, opleiding van het kind (Europees justitieel netwerk, 2020)
Ouders staan primair en beslissen over de soort opvoeding, wat voor regels, meer
vriend zijn, welke vaccinaties ze hun kind geven (buiten de verplichte), mogen ook
beslissen over de woonsituatie, hoe je je kind opleidt (school of privéles of zelfscholing,
thuisscholing)
INDIVIDUELE OF MAATSCHAPPELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID?
Opvoeding is de individuele verantwoordelijkheid van ouders, maar…
Belang van eerste 1000 dagen (hechting, voeding, taal, …) wordt benadrukt in de
media/beleid;
o Eerste 3 jaar vanaf de conceptie tot die ong 3 jaar is. Is belangrijk voor de
hechting, tijdens de zwangerschap goed eten, welke leefomgeving de moeder
zich in bevindt, ook de taal is belangrijk
▪ Heeft effect op hersenen, organen van kind
Grote druk op ouders;
Problemen op school (gedrag, prestaties).
Onrust bij de overheid: voeden ouders wel voldoende op?
Als je dit leest krijgen ouders veel druk op zich en zeker als je een huilbaby hebt of
andere problemen, je gaat je veel meer zorgen maken en schrik hebben om het te
verpesten
Dit onderzoek komt wel uit kinderen in achterliggende situaties, dit is dus niet overal
Eerste 3 jaar is heel belangrijk maar als deze niet goed is betekend het niet dat alles
verpest is, het brein is plastisch en je blijft verder groeien (window of opportunity)
o Vb. bij adoptie als ouders een kind adopteren van 3-4 jaar
Als kinderen iets mis doen wordt dat vaak ook weerlegt naar de opvoeding van de
ouders, de overheid voelt onrust: voeden de ouders hun kinderen wel nog fatsoenlijk op
Hoever kan de overheid achter de deur van gezinnen de regels bepalen? (In scholen en
kinderopvang kan de overheid wel regels bepalen)
3
, In Franstalig
gedeelte: nieuwe
regeling en
verdeling
schoolvakanties en
smartphoneregel
Moet de overheid
beslissen dat er
binnen een straal
van zoveel vanaf de
school geen
fastfood keten mag
komen of is het
vrijheid van
plaatsing
Is het nodig om als
overheid daar voor
op te komen en in
te grijpen
Leerkrachten
vinden dat het zo
niet meer verder
kan
Vroeger waren de
ouders met de lkr
op 1 lijn nu zijn de
ouders en het kind
op 1 lijn
Regels zijn
belangrijk! Voeg je
dit thuis toe dan
gaan ze dit op
school ook beter
volgen
Verantwoordelijkhei
d wordt altijd bij de
ouders gezien maar
kijk ook naar foute
vrienden de
coronapandemie,
enorme
prestatiedruk
4
PSYCHOLOGIE
Module 1: Wat is school- en pedagogische psychologie?
WAT IS SCHOOL- EN PEDAGOGISCHE PSYCHOLOGIE?
WAT IS SCHOOLPSYCHOLOGIE?
DEFINITIE
“Schoolpsychologen zijn professionals met kennis van psychologie en onderwijs die erkend
worden als specialisten in het aanbieden van psychologische diensten aan kinderen en
jongeren (maar ook aan leerkrachten, schooldirecties, ouders) in een schoolse en
gezinscontext maar ook in andere settings die een invloed hebben op hun groei en
ontwikkeling”
Ondersteunen van ontwikkeling in vier domeinen:
o Leren en cognitieve ontwikkeling
o Psychosociale en gedragsmatige ontwikkeling
o (School)loopbaankeuzeprocessen
o Gezondheid, fysieke en seksuele ontwikkeling
4 domeinen, plaatsen binnen biopsychosociaal model
Ook kerntaken van CLB
Begeleiden/coachen van gezinnen, leerkrachten en scholen om de
leerlingontwikkeling indirect te ondersteunen
Niet enkel focussen op problemen, maar ook versterken wat al goed loopt
Vier kerntaken voor schoolpsychologen (Gutkin & Reynolds, in: Spilt et al., 2021):
o Preventie (ontwikkeling, seksuele opvoeding, praten over emoties)
o Diagnostiek (afh. Van het diploma wat je hebt)
o Counseling/coaching
o Behandeling/therapie psycholoog <> psychologisch consulent
Mogelijke settings (Spilt et al., 2021):
o Scholen (leerlingbegeleider, studiebegeleider, zorgcoördinator)
▪ Gewoon/buitengewoon, kleuter/lager/secundair, hoger onderwijs
o CLB
o Vormingscentrum
o Overheid
WAT IS PEDAGOGIEK?
= opvoedkunde
Vroeger pedagogiek: jongens leiden
Nu: niet enkel de opvoeding wat ouders doen maar veel breder naar de maatschappij
getrokken
Pedagogiek <> psychologie
o Sociale werkelijkheid en historische context
o Vanuit ervaringskennis van ouders, opvoeders, leerkrachten naar
wetenschappelijk onderzoek” en terug
o Pedagogiek heeft meer dan psychologie een praktische toepassing gehad: uit
ervaring kijken hoe je dingen kan verbeteren
1
,DEFINITIE
“De pedagogische wetenschappen bestuderen de opvoeding, het onderwijs en de
hulpverlening aan kinderen en jeugdigen, met het oog op verbetering van de praktijk”
Pedagogen zijn:
o “Specialisten in het opvoeden, onderwijzen en vormen die ouders, opvoeders en
leerkrachten bijstaan in jong en oud vormen in al zijn vormen”
TAKEN VAN EEN PEDAGOOG
Preventie/voorlichting:
o Wat kan je verwachten van het ouderschap, gsm gebeuren lage school?
Diagnostiek pedagoog <> klinisch orthopedagoog
o Is voor klinisch orthopedagoog
Advies geven
Begeleiding/ondersteuning van kinderen/jongeren/volwassenen/ouderen, ouders,
leerkrachten, betrokken instanties
Therapie pedagoog <> klinisch orthopedagoog
o Enkel bij klinische orthopedagoog
Een klinisch orthopedagoog is enkel erkend en kan alleen diagnose stellen, andere
psychologen niet
Er is niet een soort pedagoog!
CONTEXT EN SETTINGS
Verschillende contexten
o Gezin
o School
o Werkvloer
o Brede samenleving
Mogelijke settings:
o Centra voor Algemeen Welzijn (CAW)
o Huis van het Kind
o Centrum voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning (CKG)
o Ondersteuningscentrum Jeugdzorg (OCJ)
o Psychologenpraktijk
o School
o Departement Onderwijs & Vorming
o Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin
SCHOOL- EN PEDAGOGISCHE PSYCHOLOGIE
Psychologisch consulenten uit deze afstudeerrichting zijn…
o professionals die werken met ouders, opvoeders, leerkrachten, kinderen,
jongeren en adolescenten,
o vaak, maar niet uitsluitend, in een schoolse en/of gezinscontext,
o op het vlak van preventie, diagnostiek en/of begeleiding,
o om de ontwikkeling van kinderen en jongeren te ondersteunen.
2
,WAT IS HET NUT VOOR KLINISCHE PSYCHOLOGIE?
Later kan je altijd met kinderen gaan werken, zij hebben altijd een schoolse en
opvoedkundige context dus daarom moet je weten hoe en wat zodat je de omgeving
van het kind kan begrijpen
Veel volwassen waar je mee gaat werken zijn zelf ouder en hebben sws zelf ouders,
opvoeding blijft altijd doorwerken
Goed om te weten wat leerstoornissen zijn, wat ze doen, …
WIE IS VERANTWOORDELIJK VOOR DE OPVOEDING?
Ouders en omgeving bv school, grootouders, buren, iedereen die veel met het kind in
contact komt
Sociale regels meegeven! Kunnen dus ook vrienden zijn, sociale media, onderwijs, kind
en gezin van de overheid!
Ondersteuning van de opvoeding: CLB, overheid bij bepaalde situaties
Religie is zeer belangrijk in bepaalde delen van de wereld
INDIVIDUELE VERANTWOORDELIJKHEID
In principe zijn beide ouders van een minderjarige gezamenlijk verantwoordelijk voor de
opvoeding van hun kind (Europees justitieel netwerk, 2020)
Recht van opvoeding:
o Recht van zorg of dagelijkse opvoeding
o Beslissingsrecht, o.a. over huisvesting, levensonderhoud, gezondheid,
opvoeding, opleiding van het kind (Europees justitieel netwerk, 2020)
Ouders staan primair en beslissen over de soort opvoeding, wat voor regels, meer
vriend zijn, welke vaccinaties ze hun kind geven (buiten de verplichte), mogen ook
beslissen over de woonsituatie, hoe je je kind opleidt (school of privéles of zelfscholing,
thuisscholing)
INDIVIDUELE OF MAATSCHAPPELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID?
Opvoeding is de individuele verantwoordelijkheid van ouders, maar…
Belang van eerste 1000 dagen (hechting, voeding, taal, …) wordt benadrukt in de
media/beleid;
o Eerste 3 jaar vanaf de conceptie tot die ong 3 jaar is. Is belangrijk voor de
hechting, tijdens de zwangerschap goed eten, welke leefomgeving de moeder
zich in bevindt, ook de taal is belangrijk
▪ Heeft effect op hersenen, organen van kind
Grote druk op ouders;
Problemen op school (gedrag, prestaties).
Onrust bij de overheid: voeden ouders wel voldoende op?
Als je dit leest krijgen ouders veel druk op zich en zeker als je een huilbaby hebt of
andere problemen, je gaat je veel meer zorgen maken en schrik hebben om het te
verpesten
Dit onderzoek komt wel uit kinderen in achterliggende situaties, dit is dus niet overal
Eerste 3 jaar is heel belangrijk maar als deze niet goed is betekend het niet dat alles
verpest is, het brein is plastisch en je blijft verder groeien (window of opportunity)
o Vb. bij adoptie als ouders een kind adopteren van 3-4 jaar
Als kinderen iets mis doen wordt dat vaak ook weerlegt naar de opvoeding van de
ouders, de overheid voelt onrust: voeden de ouders hun kinderen wel nog fatsoenlijk op
Hoever kan de overheid achter de deur van gezinnen de regels bepalen? (In scholen en
kinderopvang kan de overheid wel regels bepalen)
3
, In Franstalig
gedeelte: nieuwe
regeling en
verdeling
schoolvakanties en
smartphoneregel
Moet de overheid
beslissen dat er
binnen een straal
van zoveel vanaf de
school geen
fastfood keten mag
komen of is het
vrijheid van
plaatsing
Is het nodig om als
overheid daar voor
op te komen en in
te grijpen
Leerkrachten
vinden dat het zo
niet meer verder
kan
Vroeger waren de
ouders met de lkr
op 1 lijn nu zijn de
ouders en het kind
op 1 lijn
Regels zijn
belangrijk! Voeg je
dit thuis toe dan
gaan ze dit op
school ook beter
volgen
Verantwoordelijkhei
d wordt altijd bij de
ouders gezien maar
kijk ook naar foute
vrienden de
coronapandemie,
enorme
prestatiedruk
4
