J2P3 Diabetes Type 1
NDF VOEDINGSRICHTLIJN DIABETES (DM1)
1.1 PREVENTIE DIABETES TYPE 1
Omgevings- en voedingsfactoren lijken een rol te spelen bij het ontstaan van diabetes type 1. De inname van
gluten en koemelkeiwitten in respectievelijk de eerste drie en zes levensmaanden lijken de kans op het
ontstaan van diabetes type 1 te vergroten. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat borstvoeding dit risico
vermindert.
1.2 VOEDINGSTHERAPIE/DIEETBEHANDELING BIJ DM1
Voorafgaand aan de diagnose is er bij DM1 vaak sprake van gewichtsverlies. Dit hoeft niet gecompenseerd te
worden. Zodra de glucosewaarden beter gereguleerd zijn, zal het gewicht zich herstellen.
Doelen:
• Inname of streven naar volwaardige voeding.
• Goede afstemming van voeding en bloedglucose verlagende medicatie.
• Beperken van acute klachten van hypo- en hyperglykemie
• Preventie of uitstel van diabetes gerelateerde complicaties zoals hart- en vaatziekten, nefro-, retino-
en neuropathie
• Handhaven of optimaliseren van een gezond lichaamsgewicht
Voor volwassenen met diabetes: BMI 18,5 -25 kg/m2. Bij een BMI van ≥25 kg/m² is afvallen gewenst
(5-15% gewichtsverlies). Boven de 70 jaar geldt dit voor een BMI van > 30 kg/m2
Voor kinderen met diabetes: handhaven of optimaliseren van een goede groeicurve
• Optimaliseren van glucosewaarden:
* Individuele aanpassing op basis van leeftijd, duur van de diabetes,
gezondheidsgeschiedenis en eventuele andere gezondheidsproblemen
• Handhaven of optimaliseren systolische bloeddruk en lipidenprofiel
Er is tegenwoordig vooral aandacht voor het LDL en de triglyceriden als risicofactoren, het HDL-gehalte
wordt hierin tegenwoordig meestal niet meer betrokken. Bij hoge triglyceridenwaarden is het
belangrijk de hoeveelheid koolhydraten te beperken. Bij diabetes type 2 zijn hoge
triglyceridenwaarden vaak een teken dat de bloedglucoseregulatie niet goed is. Triglyceriden worden
beschouwd als causaal gerelateerd aan hart- en vaatziekten.
1
, J2P3 Diabetes Type 1
INTENSIEVE INSULINETHERAPIE BIJ DM1
Als de insuline iedere dag in vaste hoeveelheden wordt gegeven, moet de koolhydraatinname ook iedere dag
ongeveer hetzelfde zijn op vaste tijdsmomenten. Bij flexibele insulineschema’s is er meer ruimte om te variëren
met de hoeveelheid koolhydraten per eetmoment.
Intensieve insulinetherapie: drie of meer insuline-injecties per dag en afstemming van insulinedosering op
voeding en inspanning. Intensieve insulinetherapie verkleint het risico op microvasculaire complicaties, maar
verhoogd de kans op hypoglykemie.
REKENEN MET KH, INSULINE -KHRATIO EN BOLUSADVIESFUNCTIE
1. Rekenen met koolhydraten: doel is de flexibiliteit in maaltijdkeuze mogelijk te maken door de
insulinedosering aan te passen aan de voedselinname zonder negatief effect op metabole controle en
gezondheidsuitkomsten. Er is enig bewijs voor deze manier bij de behandeling van volwassenen.
2. De insuline-koolhydraatratio is individueel bepaald, geeft meer flexibiliteit en heeft om deze reden de
voorkeur. Deze ratio kan per maaltijd en per tussenmaaltijd variëren.
3. Bolusadviesfunctie: berekent de insulinedosering aan de hand van glucosewaarden,
koolhydraatinname en de insuline-koolhydraatverhouding. Deze elektronische ondersteuning leidt
behalve tot adequate insulineaanpassingen en een betere regulatie, uiteindelijk zowel bij volwassenen
als bij kinderen ook tot een afname van de kans op complicaties. Het is noodzakelijk om de
insulinegevoeligheid te berekenen om met een bolusadviesfunctie te kunnen werken.
Bij mensen met diabetes type 1 kan een hogere vetinname resulteren in een hogere en geprolongeerde
postprandiale glucoserespons. Het gebruik van een hoogvet- en hoogeiwitmaaltijd heeft een additief effect op
de postprandiale glucoserespons. Dit geeft aan dat bij het gebruik van een bolusadviesfunctie de verhouding
macronutriënten per maaltijd meegenomen dient te worden in het afstemmen van de insulinebehoefte. Het
vraagt veel inzet en inzicht om naast de hoeveelheid koolhydraten ook rekening te houden met de hoeveelheid
vetten en eiwitten.
1.3 SITUATIES DIE EXTRA AANDACHT VRAGEN
COELIAKIE-GLUTENINTOLERANTIE
Ongeveer 1% van de wereldbevolking heeft Coeliakie. Van mensen met DM1 hebben 10% coeliakie. De glucose
waarden kunnen schommelen als het glutenvrije dieet niet strikt genoeg gevolgd wordt. Het is lastiger om
achter de hoeveelheid koolhydraten te komen in een glutenvrij product, waardoor het rekenen met
koolhydraten extra lastig is. Geneesmiddelen kunnen gluten bevatten.
SPORTEN EN BEWEGEN
Sporten (bij DM1) is belangrijk, het verbetert de insulinegevoeligheid en het lipidenprofiel en het draagt bij aan
het voorkomen of behandelen van overgewicht. Ook activiteiten als tuinieren hebben invloed op de
bloedglucose.
2
NDF VOEDINGSRICHTLIJN DIABETES (DM1)
1.1 PREVENTIE DIABETES TYPE 1
Omgevings- en voedingsfactoren lijken een rol te spelen bij het ontstaan van diabetes type 1. De inname van
gluten en koemelkeiwitten in respectievelijk de eerste drie en zes levensmaanden lijken de kans op het
ontstaan van diabetes type 1 te vergroten. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat borstvoeding dit risico
vermindert.
1.2 VOEDINGSTHERAPIE/DIEETBEHANDELING BIJ DM1
Voorafgaand aan de diagnose is er bij DM1 vaak sprake van gewichtsverlies. Dit hoeft niet gecompenseerd te
worden. Zodra de glucosewaarden beter gereguleerd zijn, zal het gewicht zich herstellen.
Doelen:
• Inname of streven naar volwaardige voeding.
• Goede afstemming van voeding en bloedglucose verlagende medicatie.
• Beperken van acute klachten van hypo- en hyperglykemie
• Preventie of uitstel van diabetes gerelateerde complicaties zoals hart- en vaatziekten, nefro-, retino-
en neuropathie
• Handhaven of optimaliseren van een gezond lichaamsgewicht
Voor volwassenen met diabetes: BMI 18,5 -25 kg/m2. Bij een BMI van ≥25 kg/m² is afvallen gewenst
(5-15% gewichtsverlies). Boven de 70 jaar geldt dit voor een BMI van > 30 kg/m2
Voor kinderen met diabetes: handhaven of optimaliseren van een goede groeicurve
• Optimaliseren van glucosewaarden:
* Individuele aanpassing op basis van leeftijd, duur van de diabetes,
gezondheidsgeschiedenis en eventuele andere gezondheidsproblemen
• Handhaven of optimaliseren systolische bloeddruk en lipidenprofiel
Er is tegenwoordig vooral aandacht voor het LDL en de triglyceriden als risicofactoren, het HDL-gehalte
wordt hierin tegenwoordig meestal niet meer betrokken. Bij hoge triglyceridenwaarden is het
belangrijk de hoeveelheid koolhydraten te beperken. Bij diabetes type 2 zijn hoge
triglyceridenwaarden vaak een teken dat de bloedglucoseregulatie niet goed is. Triglyceriden worden
beschouwd als causaal gerelateerd aan hart- en vaatziekten.
1
, J2P3 Diabetes Type 1
INTENSIEVE INSULINETHERAPIE BIJ DM1
Als de insuline iedere dag in vaste hoeveelheden wordt gegeven, moet de koolhydraatinname ook iedere dag
ongeveer hetzelfde zijn op vaste tijdsmomenten. Bij flexibele insulineschema’s is er meer ruimte om te variëren
met de hoeveelheid koolhydraten per eetmoment.
Intensieve insulinetherapie: drie of meer insuline-injecties per dag en afstemming van insulinedosering op
voeding en inspanning. Intensieve insulinetherapie verkleint het risico op microvasculaire complicaties, maar
verhoogd de kans op hypoglykemie.
REKENEN MET KH, INSULINE -KHRATIO EN BOLUSADVIESFUNCTIE
1. Rekenen met koolhydraten: doel is de flexibiliteit in maaltijdkeuze mogelijk te maken door de
insulinedosering aan te passen aan de voedselinname zonder negatief effect op metabole controle en
gezondheidsuitkomsten. Er is enig bewijs voor deze manier bij de behandeling van volwassenen.
2. De insuline-koolhydraatratio is individueel bepaald, geeft meer flexibiliteit en heeft om deze reden de
voorkeur. Deze ratio kan per maaltijd en per tussenmaaltijd variëren.
3. Bolusadviesfunctie: berekent de insulinedosering aan de hand van glucosewaarden,
koolhydraatinname en de insuline-koolhydraatverhouding. Deze elektronische ondersteuning leidt
behalve tot adequate insulineaanpassingen en een betere regulatie, uiteindelijk zowel bij volwassenen
als bij kinderen ook tot een afname van de kans op complicaties. Het is noodzakelijk om de
insulinegevoeligheid te berekenen om met een bolusadviesfunctie te kunnen werken.
Bij mensen met diabetes type 1 kan een hogere vetinname resulteren in een hogere en geprolongeerde
postprandiale glucoserespons. Het gebruik van een hoogvet- en hoogeiwitmaaltijd heeft een additief effect op
de postprandiale glucoserespons. Dit geeft aan dat bij het gebruik van een bolusadviesfunctie de verhouding
macronutriënten per maaltijd meegenomen dient te worden in het afstemmen van de insulinebehoefte. Het
vraagt veel inzet en inzicht om naast de hoeveelheid koolhydraten ook rekening te houden met de hoeveelheid
vetten en eiwitten.
1.3 SITUATIES DIE EXTRA AANDACHT VRAGEN
COELIAKIE-GLUTENINTOLERANTIE
Ongeveer 1% van de wereldbevolking heeft Coeliakie. Van mensen met DM1 hebben 10% coeliakie. De glucose
waarden kunnen schommelen als het glutenvrije dieet niet strikt genoeg gevolgd wordt. Het is lastiger om
achter de hoeveelheid koolhydraten te komen in een glutenvrij product, waardoor het rekenen met
koolhydraten extra lastig is. Geneesmiddelen kunnen gluten bevatten.
SPORTEN EN BEWEGEN
Sporten (bij DM1) is belangrijk, het verbetert de insulinegevoeligheid en het lipidenprofiel en het draagt bij aan
het voorkomen of behandelen van overgewicht. Ook activiteiten als tuinieren hebben invloed op de
bloedglucose.
2
