J2P3 Pathofysiologie
1. DIABETES MELLITUS TYPE 1
LET OP: stof van richtlijnen NDF en dieetbehandelingsrichtlijn #5 staat in ‘samenvatting richtlijnen diabetes
type 1 (NDF en dieetbehandelingsrichtlijn 5)
1.1 EPIDEMIOLOGIE
Van de diabetespatiënten heeft ongeveer 10% DM1 en 90% DM2. Het aantal mensen met DM1 neemt toe, de
oorzaak is niet bekend.
Iedereen kan DM1 krijgen. Vaak begint het al op jonge leeftijd. Naar schatting hebben 100.000 mensen in
Nederland type 1 diabetes, daarvan zijn naar schatting 6.000 kinderen tussen de 0 en 18 jaar.
Diabetes is een van de meest voorkomende chronische ziekten op kinderleeftijd (0-18 jaar). De meeste
kinderen met diabetes (± 98%) heeft diabetes type 1.
1.2 ONTSTAAN
Diabetes type 1 is een auto-immuunziekte. De oorzaak van de ziekte is gelegen in een ontregeling van het eigen
afweersysteem. Normaal ruimt de afweer alleen ziektes op in het lichaam. Bij diabetes type 1 vernielt het
afweersysteem per ongeluk de cellen die insuline maken; de bètacellen van de Eilandjes van Langerhans.
Meestal oorzaak T-cel gemedieerde pancreas ß-cel destructie. Ontstaat met wisselende snelheid.
Vaak immuun gerelateerde antilichamen
aantoonbaar tegen:
• eilandjes cellen antilichamen (ICA)
• insuline auto antilichamen (IAA)
• glutaminezuur decarboxylase (GAD)
• insulinoom-2 geassocieerd molecuul
(IA-2)
• zinktransporter 8 (ZnT-8)
1
,J2P3 Pathofysiologie
1.3 DIAGNOSE
Wat Waarde Waarde (NDF)
(dieetbehandelingsrichtlijnen)
Bloedglucose nuchter (2x) ≥ 7,0 mmol/l ≥ 7,0 mmol/l
Bloedglucose niet-nuchtere ≥ 11,1 mmol/l
toestand
Bloedglucose 2 uur na 75 ≥ 11,1 mmol/l
grams orale
(Gestoorde glucosetolerantie = 7,8-
glucosetolerantietest 11,1)
Hba1c ≥ 48 mmol/mol
De huisarts stelt dat er sprake is van diabetes mellitus met een vermoeden op DM1. Internist stelt diagnose.
Volwassen die in aanmerking komen voor aanvullend onderzoek door de internist zijn:
• Patiënten zonder sterk overgewicht tussen de 30 en 50 jaar, die aanvankelijk worden beschouwd als
diabetes type 2, maar waar ook gedacht moet worden aan een diabetes type 1 die zich op latere
leeftijd openbaart, zoals bijvoorbeeld LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults). Bij LADA is de
familieanamnese voor diabetes type 2 negatief, ontbreken er kenmerken van het metabool syndroom
en/of zijn er aanwijzingen voor andere auto-immuunaandoeningen (schildklier). Ook faalt de orale
therapie vaak eerder dan bij diabetes type 2.
• Patiënten onder de 30 jaar met een BMI < 27 en een zich snel ontwikkelende hyperglykemie. De
gedachten gaan dan primair uit naar een diabetes type 1.
Kinderen en adolescenten die in aanmerking komen voor onmiddellijke behandeling dan wel aanvullende
diagnostiek hebben:
• Symptomen van diabetes plus een random plasmaglucoseconcentratie ≥ 11,1 mmol/l. Symptomen zijn
onder meer polyurie, polydipsie en gewichtsverlies.
• Of: nuchtere plasma glucose > 7 mmol/l of volbloedglucose > 6,1 mmol/l
• Of: 2-uurs plasma glucose < 11 mmol/l bij een orale glucosetolerantietest. De test moet volgends de
World Health Organization (WHO) criteria zijn uitgevoerd. 1,75 gram glucose/kg met max. van 75 gram
opgelost in water.
1.4 SYMPTOMEN
• polyurie (veel plassen)
• polydipsie (veel dorst)
• gewichtsverlies (tgv calorieën uitplassen)
• grote eetlust (ter compensatie verloren calorieën)
• duizelig, visusstoornissen (door te hoog bloedglucose)
• verhoogde vatbaarheid voor infecties (tgv te zoet bloed en
slijmvliezen)
Ontstaan snel, véél sneller dan bij DM2!
Bij ernstige ontregeling:
• dehydratie (door vochtverlies via glucoseverlies in urine)
• kussmaulademhaling (tgv zuur dat ademcentrum stimuleert)
• verzuring (tgv ketonzuurproductie als gevolg van koolhydraattekort in de cellen)
• coma (tgv vele ketonzuren; keto-acidotisch coma)
2
, J2P3 Pathofysiologie
1.5 BEHANDELING
STREEFWAARDES TIJDENS BEHANDELING
Normaal glucosewaarden ongeveer tussen 3,5 – 6 mmol/l
NDF (ADA)/PowerPoint Dieetbehandelingsrichtlijn #5
Nuchter glucose (mmol/l) 4,5 - 8 3,9 - 7,2
Glucose 2 uur postprandiaal (mmol/l) <9 < 10
HbA1c (mmol/mol) Zie plaatje ≤ 53 (tot 70 jaar*)
HbA1c (mmol/mol) onbekende bron Volwassenen met diabetes <53
Kinderen met diabetes <58
Volwassenen/kinderen zonder diabetes 20-42
* Bij ouderen en mensen met een korte levensverwachting is het belangrijkste doel het voorkomen van
symptomatische hypo- en hyperglycemie. Bij deze doelgroepen worden aangepaste streefwaarden voor het
HbA1c gehanteerd.
1.3 AGE EN ALE
3
1. DIABETES MELLITUS TYPE 1
LET OP: stof van richtlijnen NDF en dieetbehandelingsrichtlijn #5 staat in ‘samenvatting richtlijnen diabetes
type 1 (NDF en dieetbehandelingsrichtlijn 5)
1.1 EPIDEMIOLOGIE
Van de diabetespatiënten heeft ongeveer 10% DM1 en 90% DM2. Het aantal mensen met DM1 neemt toe, de
oorzaak is niet bekend.
Iedereen kan DM1 krijgen. Vaak begint het al op jonge leeftijd. Naar schatting hebben 100.000 mensen in
Nederland type 1 diabetes, daarvan zijn naar schatting 6.000 kinderen tussen de 0 en 18 jaar.
Diabetes is een van de meest voorkomende chronische ziekten op kinderleeftijd (0-18 jaar). De meeste
kinderen met diabetes (± 98%) heeft diabetes type 1.
1.2 ONTSTAAN
Diabetes type 1 is een auto-immuunziekte. De oorzaak van de ziekte is gelegen in een ontregeling van het eigen
afweersysteem. Normaal ruimt de afweer alleen ziektes op in het lichaam. Bij diabetes type 1 vernielt het
afweersysteem per ongeluk de cellen die insuline maken; de bètacellen van de Eilandjes van Langerhans.
Meestal oorzaak T-cel gemedieerde pancreas ß-cel destructie. Ontstaat met wisselende snelheid.
Vaak immuun gerelateerde antilichamen
aantoonbaar tegen:
• eilandjes cellen antilichamen (ICA)
• insuline auto antilichamen (IAA)
• glutaminezuur decarboxylase (GAD)
• insulinoom-2 geassocieerd molecuul
(IA-2)
• zinktransporter 8 (ZnT-8)
1
,J2P3 Pathofysiologie
1.3 DIAGNOSE
Wat Waarde Waarde (NDF)
(dieetbehandelingsrichtlijnen)
Bloedglucose nuchter (2x) ≥ 7,0 mmol/l ≥ 7,0 mmol/l
Bloedglucose niet-nuchtere ≥ 11,1 mmol/l
toestand
Bloedglucose 2 uur na 75 ≥ 11,1 mmol/l
grams orale
(Gestoorde glucosetolerantie = 7,8-
glucosetolerantietest 11,1)
Hba1c ≥ 48 mmol/mol
De huisarts stelt dat er sprake is van diabetes mellitus met een vermoeden op DM1. Internist stelt diagnose.
Volwassen die in aanmerking komen voor aanvullend onderzoek door de internist zijn:
• Patiënten zonder sterk overgewicht tussen de 30 en 50 jaar, die aanvankelijk worden beschouwd als
diabetes type 2, maar waar ook gedacht moet worden aan een diabetes type 1 die zich op latere
leeftijd openbaart, zoals bijvoorbeeld LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults). Bij LADA is de
familieanamnese voor diabetes type 2 negatief, ontbreken er kenmerken van het metabool syndroom
en/of zijn er aanwijzingen voor andere auto-immuunaandoeningen (schildklier). Ook faalt de orale
therapie vaak eerder dan bij diabetes type 2.
• Patiënten onder de 30 jaar met een BMI < 27 en een zich snel ontwikkelende hyperglykemie. De
gedachten gaan dan primair uit naar een diabetes type 1.
Kinderen en adolescenten die in aanmerking komen voor onmiddellijke behandeling dan wel aanvullende
diagnostiek hebben:
• Symptomen van diabetes plus een random plasmaglucoseconcentratie ≥ 11,1 mmol/l. Symptomen zijn
onder meer polyurie, polydipsie en gewichtsverlies.
• Of: nuchtere plasma glucose > 7 mmol/l of volbloedglucose > 6,1 mmol/l
• Of: 2-uurs plasma glucose < 11 mmol/l bij een orale glucosetolerantietest. De test moet volgends de
World Health Organization (WHO) criteria zijn uitgevoerd. 1,75 gram glucose/kg met max. van 75 gram
opgelost in water.
1.4 SYMPTOMEN
• polyurie (veel plassen)
• polydipsie (veel dorst)
• gewichtsverlies (tgv calorieën uitplassen)
• grote eetlust (ter compensatie verloren calorieën)
• duizelig, visusstoornissen (door te hoog bloedglucose)
• verhoogde vatbaarheid voor infecties (tgv te zoet bloed en
slijmvliezen)
Ontstaan snel, véél sneller dan bij DM2!
Bij ernstige ontregeling:
• dehydratie (door vochtverlies via glucoseverlies in urine)
• kussmaulademhaling (tgv zuur dat ademcentrum stimuleert)
• verzuring (tgv ketonzuurproductie als gevolg van koolhydraattekort in de cellen)
• coma (tgv vele ketonzuren; keto-acidotisch coma)
2
, J2P3 Pathofysiologie
1.5 BEHANDELING
STREEFWAARDES TIJDENS BEHANDELING
Normaal glucosewaarden ongeveer tussen 3,5 – 6 mmol/l
NDF (ADA)/PowerPoint Dieetbehandelingsrichtlijn #5
Nuchter glucose (mmol/l) 4,5 - 8 3,9 - 7,2
Glucose 2 uur postprandiaal (mmol/l) <9 < 10
HbA1c (mmol/mol) Zie plaatje ≤ 53 (tot 70 jaar*)
HbA1c (mmol/mol) onbekende bron Volwassenen met diabetes <53
Kinderen met diabetes <58
Volwassenen/kinderen zonder diabetes 20-42
* Bij ouderen en mensen met een korte levensverwachting is het belangrijkste doel het voorkomen van
symptomatische hypo- en hyperglycemie. Bij deze doelgroepen worden aangepaste streefwaarden voor het
HbA1c gehanteerd.
1.3 AGE EN ALE
3
