2024
De BLOC-test: wat is het en
hoe geef je er invulling aan?
EEN DOCUMENT VOOR SCHOLEN IN DE GEMEENTE WEST BETUWE
WELZIJN WEST BETUWE
Gebaseerd op ‘Bewegen kun je leren’ van De Niet, M., De Greef, J., Spruijtenburg, G., & Platvoet, S. (2020).
,Inhoud
Aanleiding........................................................................................................................................................ 2
Beweegvaardigheid monitoren ....................................................................................................................... 3
Wat is de BLOC-test? ................................................................................................................................... 3
Beweegvaardigheid verbeteren ...................................................................................................................... 5
Wat zijn coördinatieve vermogens? ............................................................................................................ 5
Hoe houdt dit verband met de BLOC-test? ................................................................................................. 6
Bijlagen ............................................................................................................................................................ 9
Bijlage 1: protocollen testonderdelen......................................................................................................... 9
Bijlage 2: overzicht invloed van coördinatieve vermogens in het testonderdeel ..................................... 14
Bijlage 3: templates leskaarten ................................................................................................................. 15
Bijlage 4: templates les-, blok- en jaarplanning ........................................................................................ 22
1
, Aanleiding
Sporten is gezond, dat weet iedereen. Sport kent allerlei positieven effecten op fysieke en mentale
gezondheid en het werkt ook nog eens positief op leerprocessen, zeker bij kinderen. We weten dat we er
fit van worden maar het helpt kinderen bijvoorbeeld ook bij het leggen van sociale contacten en het leren
omgaan met emoties. Ook op latere leeftijd heeft sport ontelbare voordelen, voor jezelf én voor de
maatschappij.
Beweegvaardigheid speelt daarbij een hele grote rol. Een goede beweegvaardigheid zorgt voor meer
sportplezier, want goede bewegers hebben meer zelfvertrouwen. Je kan je voorstellen dat een kind wat
goed is in gym het leuker vindt om mee te doen dan het kind dat elke les moeite heeft om mee te komen
met het niveau. Dit voorbeeld lijkt misschien in eerste instantie niet zoveel impact te hebben, maar
kinderen die plezier ervaren in sporten en bewegen, ontwikkelen dikwijls een actievere leefstijl op latere
leeftijd. Motorisch vaardig zijn is cruciaal voor een leven lang sporten en bewegen.
Sporten is belangrijk, hier plezier in ervaren is belangrijk en beweegvaardig zijn is dus ook belangrijk. Maar
wat is beweegvaardig zijn? Moet je dan talent hebben? Nee, zeker niet. Sterker nog; veel topsporters
hebben een beperkte beweegvaardigheid omdat zij vroeg gespecialiseerd zijn in één sport. In een filmpje
uit 2019 is te zien dat Oranje-spits Vivianne Miedema na een doelpunt een verschrikkelijk houterige
koprol maakte, en dat is toen heel veel mensen is opgevallen, want ze is immers topsporter?!
Beweegvaardig zijn betekent dat je voldoende fundamentele vaardigheden hebt om je verder te kunnen
ontwikkelen in een specifieke sport. Dat fundament aan vaardigheden dient dus als basis. De beheersing
van fundamentele beweegvaardigheden is dus iets anders dan sportvaardig zijn (Miedema is bijvoorbeeld
wel erg vaardig in de sport voetbal). Wij én talloze onderzoeken zeggen: wie vroeg goed leert bewegen,
heeft daar zijn leven lang plezier van (en het is ook nog eens een leven dat langer duurt en minder
zorgkosten opmaakt).
Het probleem is alleen: we worden steeds slechter in bewegen! Uit een recent onderzoek blijkt dat de
meeste kinderen in West Betuwe een ondergemiddelde beweegvaardigheid hebben. Ook de
beweegvaardigheid van kinderen in de rest van het land is enorm achteruit gegaan. Denk maar eens aan
de lege speelveldjes en straten. Vroeger werd hier een stuk meer gebruik van gemaakt. Het
vanzelfsprekende ‘spelend leren bewegen’ is verdwenen. Zoals bij heel veel andere problemen richt de
maatschappij haar blik dan op het onderwijs: op school, daar moet het opgelost worden. Hoewel hier
zeker veel over te zeggen valt, zullen we het daar voorlopig toch mee moeten doen. Er wordt steeds meer
van scholen verwacht en scholen krijgen steeds meer rollen en verantwoordelijkheden, maar vaak zonder
extra ondersteuning of middelen. Denk aan de nieuwe wet voor bewegingsonderwijs. Het is hard nodig,
maar hoe gaan scholen dit realiseren?
De BLOC-test, gevolgd door passend bewegingsonderwijs, biedt een oplossing voor dit probleem en kan
scholen ondersteunen. De BLOC-test is een middel om de motorische ontwikkeling van kinderen te
monitoren. Vervolgens kan een school inspelen op de beweegvaardigheid van de kinderen aan de hand
van de resultaten en bestaande leskaarten of andere middelen. Je krijgt dus niet alleen inzicht in de
motorische ontwikkeling van kinderen, maar je kan ook gerichte interventies toepassen om de
beweegvaardigheid vervolgens te verbeteren. En dat is super belangrijk voor de toekomst van onze
kinderen!
Het doel van dit document? Scholen in de gemeente West Betuwe verder helpen onze kinderen weer
beweegvaardig te maken. Het eerste hoofdstuk gaat in op het monitoren van de beweegvaardigheid
d.m.v. de BLOC-test en het tweede hoofdstuk gaat verder in op het verbeteren van de beweegvaardigheid
a.d.h.v. die monitoring. In de tekst wordt naar de voetnoot verwezen; daar staat benodigd of aanvullend
materiaal benoemd (zoals leskaarten).
2
De BLOC-test: wat is het en
hoe geef je er invulling aan?
EEN DOCUMENT VOOR SCHOLEN IN DE GEMEENTE WEST BETUWE
WELZIJN WEST BETUWE
Gebaseerd op ‘Bewegen kun je leren’ van De Niet, M., De Greef, J., Spruijtenburg, G., & Platvoet, S. (2020).
,Inhoud
Aanleiding........................................................................................................................................................ 2
Beweegvaardigheid monitoren ....................................................................................................................... 3
Wat is de BLOC-test? ................................................................................................................................... 3
Beweegvaardigheid verbeteren ...................................................................................................................... 5
Wat zijn coördinatieve vermogens? ............................................................................................................ 5
Hoe houdt dit verband met de BLOC-test? ................................................................................................. 6
Bijlagen ............................................................................................................................................................ 9
Bijlage 1: protocollen testonderdelen......................................................................................................... 9
Bijlage 2: overzicht invloed van coördinatieve vermogens in het testonderdeel ..................................... 14
Bijlage 3: templates leskaarten ................................................................................................................. 15
Bijlage 4: templates les-, blok- en jaarplanning ........................................................................................ 22
1
, Aanleiding
Sporten is gezond, dat weet iedereen. Sport kent allerlei positieven effecten op fysieke en mentale
gezondheid en het werkt ook nog eens positief op leerprocessen, zeker bij kinderen. We weten dat we er
fit van worden maar het helpt kinderen bijvoorbeeld ook bij het leggen van sociale contacten en het leren
omgaan met emoties. Ook op latere leeftijd heeft sport ontelbare voordelen, voor jezelf én voor de
maatschappij.
Beweegvaardigheid speelt daarbij een hele grote rol. Een goede beweegvaardigheid zorgt voor meer
sportplezier, want goede bewegers hebben meer zelfvertrouwen. Je kan je voorstellen dat een kind wat
goed is in gym het leuker vindt om mee te doen dan het kind dat elke les moeite heeft om mee te komen
met het niveau. Dit voorbeeld lijkt misschien in eerste instantie niet zoveel impact te hebben, maar
kinderen die plezier ervaren in sporten en bewegen, ontwikkelen dikwijls een actievere leefstijl op latere
leeftijd. Motorisch vaardig zijn is cruciaal voor een leven lang sporten en bewegen.
Sporten is belangrijk, hier plezier in ervaren is belangrijk en beweegvaardig zijn is dus ook belangrijk. Maar
wat is beweegvaardig zijn? Moet je dan talent hebben? Nee, zeker niet. Sterker nog; veel topsporters
hebben een beperkte beweegvaardigheid omdat zij vroeg gespecialiseerd zijn in één sport. In een filmpje
uit 2019 is te zien dat Oranje-spits Vivianne Miedema na een doelpunt een verschrikkelijk houterige
koprol maakte, en dat is toen heel veel mensen is opgevallen, want ze is immers topsporter?!
Beweegvaardig zijn betekent dat je voldoende fundamentele vaardigheden hebt om je verder te kunnen
ontwikkelen in een specifieke sport. Dat fundament aan vaardigheden dient dus als basis. De beheersing
van fundamentele beweegvaardigheden is dus iets anders dan sportvaardig zijn (Miedema is bijvoorbeeld
wel erg vaardig in de sport voetbal). Wij én talloze onderzoeken zeggen: wie vroeg goed leert bewegen,
heeft daar zijn leven lang plezier van (en het is ook nog eens een leven dat langer duurt en minder
zorgkosten opmaakt).
Het probleem is alleen: we worden steeds slechter in bewegen! Uit een recent onderzoek blijkt dat de
meeste kinderen in West Betuwe een ondergemiddelde beweegvaardigheid hebben. Ook de
beweegvaardigheid van kinderen in de rest van het land is enorm achteruit gegaan. Denk maar eens aan
de lege speelveldjes en straten. Vroeger werd hier een stuk meer gebruik van gemaakt. Het
vanzelfsprekende ‘spelend leren bewegen’ is verdwenen. Zoals bij heel veel andere problemen richt de
maatschappij haar blik dan op het onderwijs: op school, daar moet het opgelost worden. Hoewel hier
zeker veel over te zeggen valt, zullen we het daar voorlopig toch mee moeten doen. Er wordt steeds meer
van scholen verwacht en scholen krijgen steeds meer rollen en verantwoordelijkheden, maar vaak zonder
extra ondersteuning of middelen. Denk aan de nieuwe wet voor bewegingsonderwijs. Het is hard nodig,
maar hoe gaan scholen dit realiseren?
De BLOC-test, gevolgd door passend bewegingsonderwijs, biedt een oplossing voor dit probleem en kan
scholen ondersteunen. De BLOC-test is een middel om de motorische ontwikkeling van kinderen te
monitoren. Vervolgens kan een school inspelen op de beweegvaardigheid van de kinderen aan de hand
van de resultaten en bestaande leskaarten of andere middelen. Je krijgt dus niet alleen inzicht in de
motorische ontwikkeling van kinderen, maar je kan ook gerichte interventies toepassen om de
beweegvaardigheid vervolgens te verbeteren. En dat is super belangrijk voor de toekomst van onze
kinderen!
Het doel van dit document? Scholen in de gemeente West Betuwe verder helpen onze kinderen weer
beweegvaardig te maken. Het eerste hoofdstuk gaat in op het monitoren van de beweegvaardigheid
d.m.v. de BLOC-test en het tweede hoofdstuk gaat verder in op het verbeteren van de beweegvaardigheid
a.d.h.v. die monitoring. In de tekst wordt naar de voetnoot verwezen; daar staat benodigd of aanvullend
materiaal benoemd (zoals leskaarten).
2
