De activiteit van leerlingen
tijdens KWT-uren OPH – ONDERWIJSPEDAGOGISCH ONDERZOEK
Vakcode: APVAF101-A
Onderwijseenheid: Fontys Hogescholen
Opleiding: Lerarenopleiding Geschiedenis 2e Graad
Cohort: 2020
Naam: Sander Gijsberts
Studentnummer: 3839508
Praktijkcontext: Strabrecht College Geldrop
Werkplekbegeleider: Sandra van Mil
Schoolopleider: Sandra van Mil
Instituutsopleider: Hanneke Gerits
Studieloopbaanbegeleider: Cees de Groot
Woordenaantal: 4925
Inleverdatum: 27-03-2024
In hoeverre kan de activiteit van leerlingen tijdens KWT-
uren, aan de hand van het DEK-model, in de tweede
(brede) brugklas vergroot worden?
, Inhoudsopgave
Voorwoord ................................................................................................................................. 3
Leeruitkomst 1: Oriëntatie ................................................................................................................ 4
Onderwijsverandering op het Strabrecht College ..................................................................... 4
Het DEK-model: doelen, eigenaarschap en keuzes................................................................. 4
Keuzemogelijkheden door middel van keuzewerktijd (KWT-uren)........................................... 5
De behoefte van leerlingen bij KWT-uren................................................................................. 5
Een autonomie-ondersteund leerklimaat .................................................................................. 5
Keuzewerktijd en eigenaarschap .............................................................................................. 6
Keuze voor het onderzoek in combinatie met mijn onderwijsvisie ........................................... 6
Methodiek ter oriëntatie ............................................................................................................ 6
Hypothese ................................................................................................................................. 7
Leeruitkomst 2: Interventie 1 ............................................................................................................ 8
Een autonomie-ondersteund leerklimaat tijdens KWT-uren ..................................................... 8
De eindopdracht: eigenaarschap, keuzes en structuur ............................................................ 8
Structuur: een heldere instructie, motivering en duidelijke regels ............................................ 8
Zelfregulerend leren: regie nemen en leerstrategieën toepassen............................................ 9
Samenwerkend leren, reflecteren en de korte termijnbehoefte ............................................... 9
De relevantie van ondersteuning in zelfstandigheid ............................................................... 10
Reflectie, evaluatie & feedback .............................................................................................. 10
Leeruitkomst 2: Interventie 2 .......................................................................................................... 11
Meer keuzemogelijkheden & duidelijke regels handhaven .................................................... 11
De oriëntatieopdracht .............................................................................................................. 11
Keuzevrijheid of gemakzucht? ................................................................................................ 11
Reflectie, evaluatie & feedback .............................................................................................. 12
Leeruitkomst 2: Interventie 3 .......................................................................................................... 13
Keuzemogelijkheden: twee kleine, aantrekkelijke werkvormen ............................................. 13
Reflectie, evaluatie & feedback .............................................................................................. 13
Leeruitkomst 3: Visieontwikkeling .................................................................................................. 14
Verandering van mijn persoonlijke onderwijsvisie .................................................................. 14
Het effect op het leren en welbevinden van lerenden ............................................................ 14
Conclusie................................................................................................................................. 15
Discussie ................................................................................................................................. 15
Literatuurlijst ................................................................................................................................... 16
Bijlages ........................................................................................................................................... 17
Bijlage 1................................................................................................................................... 17
Bijlage 2................................................................................................................................... 19
1
,Bijlage 3................................................................................................................................... 20
Bijlage 4................................................................................................................................... 22
Bijlage 5................................................................................................................................... 23
Bijlage 5.1................................................................................................................................ 24
Bijlage 5.2................................................................................................................................ 27
Bijlage 6................................................................................................................................... 33
Bijlage 7................................................................................................................................... 36
Bijlage 7.1................................................................................................................................ 38
Bijlage 8 & 9 ............................................................................................................................ 39
Bijlage 10................................................................................................................................. 42
Bijlage 11................................................................................................................................. 45
Bijlage 12................................................................................................................................. 46
Bijlage 13................................................................................................................................. 47
Bijlage 14................................................................................................................................. 52
Bijlage 15................................................................................................................................. 53
Bijlage 16................................................................................................................................. 55
Bijlage 17................................................................................................................................. 64
Bijlage 18................................................................................................................................. 67
Bijlage 19................................................................................................................................. 68
Bijlage 20................................................................................................................................. 73
Bijlage 21................................................................................................................................. 74
Bijlage 22................................................................................................................................. 76
Bijlage 23................................................................................................................................. 78
Bijlage 24................................................................................................................................. 82
Bijlage 25................................................................................................................................. 87
Bijlage 26................................................................................................................................. 90
Bijlage 27................................................................................................................................. 91
Bijlage 28............................................................................................................................... 103
2
, Voorwoord
Voor u ligt het onderwijspedagogisch onderzoeksverslag “De activiteit van leerlingen tijdens
KWT-uren”. Dit verslag is geschreven om te voldoen aan de afstudeereisen van de
Lerarenopleiding Geschiedenis 2e Graad in Tilburg. Het onderzoek en het schrijven van het
verslag duurde van september 2023 tot maart 2024.
Mijn naam is Sander Gijsberts, 22 jaar en woonachtig te Geldrop. Momenteel volg ik de
Lerarenopleiding Geschiedenis 2e Graad in Tilburg. Inmiddels zit ik in het 4e leerjaar en ben ik
bezig met de afrondende fase van mijn opleiding. In het 4e leerjaar heb ik stage gelopen op
het Strabrecht College in Geldrop. Op het Strabrecht College voerde ik het onderzoek over de
activiteit van leerlingen tijdens KWT-uren uit. Sinds een aantal jaar hanteert het Strabrecht
College haar eigen onderwijsvisie. Deze onderwijsvisie heet het DEK-model. Het DEK-model
staat voor doelen, eigenaarschap en keuzes. Het gevolg van deze verandering was de
invoering van KWT-uren. KWT-uren staat voor keuzewerktijd. KWT-uren zijn volgens het
Strabrecht College bedoeld om de leerling te begeleiden in zijn eigen leerproces.
Gedurende mijn stage kreeg ik meer ervaringen bij het geven van KWT-uren. Het idee achter
KWT-uren, het DEK-model en eigenaarschap sprak mij hierdoor erg aan. Dit was de aanleiding
tot het onderwijspedagogisch onderzoek. Ik observeerde leerlingen die weinig activiteit
uitvoerden in KWT-uren. Het doel van het onderzoek was daarom om te kijken waar de
behoeften van leerlingen liggen, zodat de activiteit tijdens KWT-uren vergroot kan worden.
Literatuur over het creëren van een autonomie-ondersteund leerklimaat wordt in het onderzoek
als leidraad genomen om de activiteit van leerlingen tijdens KWT-uren te verbeteren.
Verschillende interventies hebben laten zien wat het geven van autonomie, keuzes en
structuur voor effect hebben op de leeractiviteiten van leerlingen.
Graag zou ik mijn begeleiders Hanneke Gerits, Sandra van Mil, Stan van Wijk en alle andere
betrokkenen willen bedanken voor de hulp en begeleiding gedurende het onderzoek.
3
tijdens KWT-uren OPH – ONDERWIJSPEDAGOGISCH ONDERZOEK
Vakcode: APVAF101-A
Onderwijseenheid: Fontys Hogescholen
Opleiding: Lerarenopleiding Geschiedenis 2e Graad
Cohort: 2020
Naam: Sander Gijsberts
Studentnummer: 3839508
Praktijkcontext: Strabrecht College Geldrop
Werkplekbegeleider: Sandra van Mil
Schoolopleider: Sandra van Mil
Instituutsopleider: Hanneke Gerits
Studieloopbaanbegeleider: Cees de Groot
Woordenaantal: 4925
Inleverdatum: 27-03-2024
In hoeverre kan de activiteit van leerlingen tijdens KWT-
uren, aan de hand van het DEK-model, in de tweede
(brede) brugklas vergroot worden?
, Inhoudsopgave
Voorwoord ................................................................................................................................. 3
Leeruitkomst 1: Oriëntatie ................................................................................................................ 4
Onderwijsverandering op het Strabrecht College ..................................................................... 4
Het DEK-model: doelen, eigenaarschap en keuzes................................................................. 4
Keuzemogelijkheden door middel van keuzewerktijd (KWT-uren)........................................... 5
De behoefte van leerlingen bij KWT-uren................................................................................. 5
Een autonomie-ondersteund leerklimaat .................................................................................. 5
Keuzewerktijd en eigenaarschap .............................................................................................. 6
Keuze voor het onderzoek in combinatie met mijn onderwijsvisie ........................................... 6
Methodiek ter oriëntatie ............................................................................................................ 6
Hypothese ................................................................................................................................. 7
Leeruitkomst 2: Interventie 1 ............................................................................................................ 8
Een autonomie-ondersteund leerklimaat tijdens KWT-uren ..................................................... 8
De eindopdracht: eigenaarschap, keuzes en structuur ............................................................ 8
Structuur: een heldere instructie, motivering en duidelijke regels ............................................ 8
Zelfregulerend leren: regie nemen en leerstrategieën toepassen............................................ 9
Samenwerkend leren, reflecteren en de korte termijnbehoefte ............................................... 9
De relevantie van ondersteuning in zelfstandigheid ............................................................... 10
Reflectie, evaluatie & feedback .............................................................................................. 10
Leeruitkomst 2: Interventie 2 .......................................................................................................... 11
Meer keuzemogelijkheden & duidelijke regels handhaven .................................................... 11
De oriëntatieopdracht .............................................................................................................. 11
Keuzevrijheid of gemakzucht? ................................................................................................ 11
Reflectie, evaluatie & feedback .............................................................................................. 12
Leeruitkomst 2: Interventie 3 .......................................................................................................... 13
Keuzemogelijkheden: twee kleine, aantrekkelijke werkvormen ............................................. 13
Reflectie, evaluatie & feedback .............................................................................................. 13
Leeruitkomst 3: Visieontwikkeling .................................................................................................. 14
Verandering van mijn persoonlijke onderwijsvisie .................................................................. 14
Het effect op het leren en welbevinden van lerenden ............................................................ 14
Conclusie................................................................................................................................. 15
Discussie ................................................................................................................................. 15
Literatuurlijst ................................................................................................................................... 16
Bijlages ........................................................................................................................................... 17
Bijlage 1................................................................................................................................... 17
Bijlage 2................................................................................................................................... 19
1
,Bijlage 3................................................................................................................................... 20
Bijlage 4................................................................................................................................... 22
Bijlage 5................................................................................................................................... 23
Bijlage 5.1................................................................................................................................ 24
Bijlage 5.2................................................................................................................................ 27
Bijlage 6................................................................................................................................... 33
Bijlage 7................................................................................................................................... 36
Bijlage 7.1................................................................................................................................ 38
Bijlage 8 & 9 ............................................................................................................................ 39
Bijlage 10................................................................................................................................. 42
Bijlage 11................................................................................................................................. 45
Bijlage 12................................................................................................................................. 46
Bijlage 13................................................................................................................................. 47
Bijlage 14................................................................................................................................. 52
Bijlage 15................................................................................................................................. 53
Bijlage 16................................................................................................................................. 55
Bijlage 17................................................................................................................................. 64
Bijlage 18................................................................................................................................. 67
Bijlage 19................................................................................................................................. 68
Bijlage 20................................................................................................................................. 73
Bijlage 21................................................................................................................................. 74
Bijlage 22................................................................................................................................. 76
Bijlage 23................................................................................................................................. 78
Bijlage 24................................................................................................................................. 82
Bijlage 25................................................................................................................................. 87
Bijlage 26................................................................................................................................. 90
Bijlage 27................................................................................................................................. 91
Bijlage 28............................................................................................................................... 103
2
, Voorwoord
Voor u ligt het onderwijspedagogisch onderzoeksverslag “De activiteit van leerlingen tijdens
KWT-uren”. Dit verslag is geschreven om te voldoen aan de afstudeereisen van de
Lerarenopleiding Geschiedenis 2e Graad in Tilburg. Het onderzoek en het schrijven van het
verslag duurde van september 2023 tot maart 2024.
Mijn naam is Sander Gijsberts, 22 jaar en woonachtig te Geldrop. Momenteel volg ik de
Lerarenopleiding Geschiedenis 2e Graad in Tilburg. Inmiddels zit ik in het 4e leerjaar en ben ik
bezig met de afrondende fase van mijn opleiding. In het 4e leerjaar heb ik stage gelopen op
het Strabrecht College in Geldrop. Op het Strabrecht College voerde ik het onderzoek over de
activiteit van leerlingen tijdens KWT-uren uit. Sinds een aantal jaar hanteert het Strabrecht
College haar eigen onderwijsvisie. Deze onderwijsvisie heet het DEK-model. Het DEK-model
staat voor doelen, eigenaarschap en keuzes. Het gevolg van deze verandering was de
invoering van KWT-uren. KWT-uren staat voor keuzewerktijd. KWT-uren zijn volgens het
Strabrecht College bedoeld om de leerling te begeleiden in zijn eigen leerproces.
Gedurende mijn stage kreeg ik meer ervaringen bij het geven van KWT-uren. Het idee achter
KWT-uren, het DEK-model en eigenaarschap sprak mij hierdoor erg aan. Dit was de aanleiding
tot het onderwijspedagogisch onderzoek. Ik observeerde leerlingen die weinig activiteit
uitvoerden in KWT-uren. Het doel van het onderzoek was daarom om te kijken waar de
behoeften van leerlingen liggen, zodat de activiteit tijdens KWT-uren vergroot kan worden.
Literatuur over het creëren van een autonomie-ondersteund leerklimaat wordt in het onderzoek
als leidraad genomen om de activiteit van leerlingen tijdens KWT-uren te verbeteren.
Verschillende interventies hebben laten zien wat het geven van autonomie, keuzes en
structuur voor effect hebben op de leeractiviteiten van leerlingen.
Graag zou ik mijn begeleiders Hanneke Gerits, Sandra van Mil, Stan van Wijk en alle andere
betrokkenen willen bedanken voor de hulp en begeleiding gedurende het onderzoek.
3
