Afweergedrag bij dementie (transities in zorg):
Aanleiding:
Mensen met dementie weren regelmatig eten of drinken af. Zij slaan bijvoorbeeld de lepel
weg, spugen het eten uit of wenden hun hoofd af. Vaak kunnen bewoners
met dementie zelf niet meer aangeven waarom zij eten of drinken afweren. De reden van
het afweergedrag is daardoor niet altijd (direct) duidelijk.
Definitie van afweergedrag: “Elk gedrag van de bewoner met dementie dat eten of drinken
bemoeilijkt of verhindert”
Verschijnselen:
Afweergedrag bij eten en drinken kan op verschillende momenten en verschillende
manieren tot uiting komen:
De bewoner komt niet aan tafel zitten,
De bewoner neemt helemaal geen hap of slok, of
De bewoner neemt wel een hap of slok, maar slikt het eten of drinken uiteindelijk
niet door.
Voorbeelden van verschijnselen van afweergedrag
De bewoner:
Weigert om naar de ruimte te gaan waar gegeten wordt
Loopt weg van tafel
Weigert verbaal (‘ik wil niet’)
Raakt het eten niet aan
Duwt zijn bord of lepel weg, of (de hand van) de verzorgende
Bijt op de lepel
Wendt zijn hoofd af
Houdt zijn mond dicht
Houdt zijn kiezen op elkaar
Kokhalst
Spuugt het eten of drinken uit
Haalt het eten met zijn handen uit de mond
Slikt het eten of drinken niet door
Oorzaken:
Afweergedrag bij eten en drinken van bewoners met dementie kan verschillende oorzaken
hebben. Sommige oorzaken komen ook voor bij ouderen zonder dementie. Andere oorzaken
zijn specifiek voor dementie. Vaak is niet direct duidelijk waarom een bewoner met
dementie eten of drinken afweert. Het kan zijn dat de bewoner niet snapt dat hij moet eten,
niet kan eten of niet wil eten. Vaak gaat het ook om een combinatie hiervan.
Niet kunnen:
De bewoner wil wel eten of drinken, maar kan de benodigde handelingen niet zelf uitvoeren,
bijvoorbeeld door een aandoening van de spieren of van het zenuwstelsel. Apraxie is hiervan
een voorbeeld: de bewoner kan bewegingen of handelingen niet meer goed uitvoeren door
, afwijkingen in de hersenen. Soms kan een bewoner niet eten omdat hij verdrietig of
lusteloos is, of andere psychische problemen heeft. Ten slotte is het mogelijk dat een
bewoner met dementie niet kan eten door de omstandigheden, zoals een onrustige
omgeving of tijdgebrek.
Mogelijke oorzaken van niet kunnen eten of drinken:
De bewoner heeft een aandoening van het zenuwstelsel of de spieren, zoals apraxie
(onvermogen om bewuste bewegingen uit te voeren) of kauw/slikstoornissen.
De bewoner heeft problemen met kauwen of slikken door andere oorzaken, zoals
een droge mond, gebitsproblemen, of ontstekingen in de mond.
De bewoner heeft lichamelijke klachten zoals vermoeidheid of pijn
De bewoner zit of ligt in een verkeerde houding
De verzorgende handelt niet adequaat
De consistentie van het eten is niet geschikt
De bewoner kan niet kiezen (er is te veel keus)
De bewoner heeft psychische problemen:
o Angst, gevoel van onveiligheid, stress
o Snel afgeleid, concentratiestoornis
Niet willen:
De bewoner wil niet eten of drinken, of niet geholpen worden met eten of drinken. Het gaat
hier om een opzettelijke weigering van eten. Mogelijke oorzaken van niet willen eten of
drinken:
De bewoner heeft een verminderde eetlust door bijvoorbeeld:
Depressieve klachten, somberheid
Bijwerkingen van medicijnen
Infectie, kanker, stofwisselingsziekte
De bewoner wil niet geholpen worden met eten of drinken:
o Uit schaamte
o Wens om aan de eigen zelfstandigheid vast te houden
o Het eten bevalt niet:
o De bewoner heeft liever iets anders
o Het eten ziet er niet lekker uit
o De bewoner vindt het eten niet lekker
o Het eten is te warm of te koud
o De bewoner heeft een doodswens
Niet snappen:
Het is mogelijk dat de bewoner de prikkels die te maken hebben met eten of drinken niet
waarneemt, bijvoorbeeld omdat hij slecht ziet of ruikt. Het is ook mogelijk dat de bewoner
geuren, voorwerpen of personen wel waarneemt, maar niet herkent. Dit laatste noemt men
ook wel agnosie. Ten slotte is het mogelijk dat de bewoner niet begrijpt wat er van hem
wordt verwacht.
Mogelijke oorzaken van niet snappen dat de bewoner moet eten of drinken:
De smaak of reuk zijn verminderd
De bewoner herkent het eten niet
Aanleiding:
Mensen met dementie weren regelmatig eten of drinken af. Zij slaan bijvoorbeeld de lepel
weg, spugen het eten uit of wenden hun hoofd af. Vaak kunnen bewoners
met dementie zelf niet meer aangeven waarom zij eten of drinken afweren. De reden van
het afweergedrag is daardoor niet altijd (direct) duidelijk.
Definitie van afweergedrag: “Elk gedrag van de bewoner met dementie dat eten of drinken
bemoeilijkt of verhindert”
Verschijnselen:
Afweergedrag bij eten en drinken kan op verschillende momenten en verschillende
manieren tot uiting komen:
De bewoner komt niet aan tafel zitten,
De bewoner neemt helemaal geen hap of slok, of
De bewoner neemt wel een hap of slok, maar slikt het eten of drinken uiteindelijk
niet door.
Voorbeelden van verschijnselen van afweergedrag
De bewoner:
Weigert om naar de ruimte te gaan waar gegeten wordt
Loopt weg van tafel
Weigert verbaal (‘ik wil niet’)
Raakt het eten niet aan
Duwt zijn bord of lepel weg, of (de hand van) de verzorgende
Bijt op de lepel
Wendt zijn hoofd af
Houdt zijn mond dicht
Houdt zijn kiezen op elkaar
Kokhalst
Spuugt het eten of drinken uit
Haalt het eten met zijn handen uit de mond
Slikt het eten of drinken niet door
Oorzaken:
Afweergedrag bij eten en drinken van bewoners met dementie kan verschillende oorzaken
hebben. Sommige oorzaken komen ook voor bij ouderen zonder dementie. Andere oorzaken
zijn specifiek voor dementie. Vaak is niet direct duidelijk waarom een bewoner met
dementie eten of drinken afweert. Het kan zijn dat de bewoner niet snapt dat hij moet eten,
niet kan eten of niet wil eten. Vaak gaat het ook om een combinatie hiervan.
Niet kunnen:
De bewoner wil wel eten of drinken, maar kan de benodigde handelingen niet zelf uitvoeren,
bijvoorbeeld door een aandoening van de spieren of van het zenuwstelsel. Apraxie is hiervan
een voorbeeld: de bewoner kan bewegingen of handelingen niet meer goed uitvoeren door
, afwijkingen in de hersenen. Soms kan een bewoner niet eten omdat hij verdrietig of
lusteloos is, of andere psychische problemen heeft. Ten slotte is het mogelijk dat een
bewoner met dementie niet kan eten door de omstandigheden, zoals een onrustige
omgeving of tijdgebrek.
Mogelijke oorzaken van niet kunnen eten of drinken:
De bewoner heeft een aandoening van het zenuwstelsel of de spieren, zoals apraxie
(onvermogen om bewuste bewegingen uit te voeren) of kauw/slikstoornissen.
De bewoner heeft problemen met kauwen of slikken door andere oorzaken, zoals
een droge mond, gebitsproblemen, of ontstekingen in de mond.
De bewoner heeft lichamelijke klachten zoals vermoeidheid of pijn
De bewoner zit of ligt in een verkeerde houding
De verzorgende handelt niet adequaat
De consistentie van het eten is niet geschikt
De bewoner kan niet kiezen (er is te veel keus)
De bewoner heeft psychische problemen:
o Angst, gevoel van onveiligheid, stress
o Snel afgeleid, concentratiestoornis
Niet willen:
De bewoner wil niet eten of drinken, of niet geholpen worden met eten of drinken. Het gaat
hier om een opzettelijke weigering van eten. Mogelijke oorzaken van niet willen eten of
drinken:
De bewoner heeft een verminderde eetlust door bijvoorbeeld:
Depressieve klachten, somberheid
Bijwerkingen van medicijnen
Infectie, kanker, stofwisselingsziekte
De bewoner wil niet geholpen worden met eten of drinken:
o Uit schaamte
o Wens om aan de eigen zelfstandigheid vast te houden
o Het eten bevalt niet:
o De bewoner heeft liever iets anders
o Het eten ziet er niet lekker uit
o De bewoner vindt het eten niet lekker
o Het eten is te warm of te koud
o De bewoner heeft een doodswens
Niet snappen:
Het is mogelijk dat de bewoner de prikkels die te maken hebben met eten of drinken niet
waarneemt, bijvoorbeeld omdat hij slecht ziet of ruikt. Het is ook mogelijk dat de bewoner
geuren, voorwerpen of personen wel waarneemt, maar niet herkent. Dit laatste noemt men
ook wel agnosie. Ten slotte is het mogelijk dat de bewoner niet begrijpt wat er van hem
wordt verwacht.
Mogelijke oorzaken van niet snappen dat de bewoner moet eten of drinken:
De smaak of reuk zijn verminderd
De bewoner herkent het eten niet
