Bewustzijn aantekeningen
Week 1
Recursie: stap terug doen, kunnen reflecteren op het feit dat ik bewust ben
David Chalmers
- Makkelijk probleem: mechanismes (geheugen/aandacht etc.) kan bekeken worden
met cognitieve wetenschap. Bewustzijn tijdens slaap of wakker.
- Moeilijk probleem (hard): hoe ontstaat subjectieve bewuste ervaring vanuit fysieke
processen van het brein?
De verklaringskloof tussen fysieke en mentale verschijnselen hoe dit tot elkaar verhoudt
is niet duidelijk en daarom een kloof
Franz Brentano: bewustzijn gaat altijd naar iets anders (intentionaliteit), altijd gericht op
een object
Ned Blok
Fenomenaal bewustzijn (P): subjectieve ervaring zoals het komt, in het moment
Toegangsbewustzijn (A): vermogen om te reflecteren op ervaring, herinnering terughalen of
in de toekomst verplaatsen recursie
De meriologische denkfout: verleidelijk om alle mentale eigenschappen aan brein toe te
schrijven, maar “mijn brein voelt pijn” klopt niet.
Theorieën lichaam-geest probleem
Dualisme: lichaam/geest verschillend hoe kunnen ze dan interacteren?
- substantie dualisme Descartes: er bestaan twee substanties geest niet uitgebreid,
materie wel uitgebreid
- Eigenschaps dualisme: eigenschappen nodig om entiteiten te beschrijven mentaal
en fysiek nodig
Naturalistisch dualisme; gebaseerd op psychofysische wetten om mentale
ervaringen te verklaren (Chalmers)
Epifenomenalisme: lichaam kan mentale toestanden beïnvloeden maar niet
andersom. het subjectieve bewustzijn een volkomen machteloos
bijverschijnsel van hersenprocessen is (Jackson).
- Parallellisme: menselijke geest en het lichaam elkaar niet causaal beïnvloeden,
maar beide een parallel verloop volgen.
monisme: Er is één ding
, - Idealisme; alles is bewustzijn-mentaal
- neutraal monisme (William James): wereld bevat noch geest noch materie is nog
niet bekend maar voor nu substantie x
- anomale monisme Davidson: 1 stof, materie maar hoe het verhoudt tot mentale
verschilt continu kunnen geen algemene wetten voor zijn anomaal betekent dat
elke ervaring uniek is
Fysieke/ materialism: wereld bestaat uit materie
- reductief materialisme: complexe dingen kunnen beschreven worden/gereduceerd
naar onderliggende processen. Bijv. psychologie ontstaat door biologie, biologie door
scheikunde etc.
Mind-brain identity theory (identiteitstheorie): mentaal = gelijk aan brein staat
- Eliminatief materialisme (Dennet): je weet eigenlijk nooit wat bewustzijn is dus
maak er geen probleem van het is gewoon fysiek.
Emergentisme: complexe systemen die kunnen leiden tot dingen die er boven uit lijken te
stijgen niet reduceerbaar tot dingen die eronder liggen bewustzijn ook niet 1 op 1 te
reduceren
Panpsychisme: nog geest, noch materie iets anders nodig bewustzijn is
fundamenteel in universum bomen hebben ook bewustzijn
Mysterianisme: geeft het probleem/ mysterie op, blijft altijd een raadsel.
Chinese Room argument (kritiek op functionalisme): opdracht om bij dit chinese teken
uitkomst te geven, mannetje in de ruimte weet niks van chinees maar kan wel het goede
antwoord geven omdat hij precies uitleg krijgt wat hij moet antwoorden lijkt mss wel bewust
van buiten de kamer, zoals AI maar wil niet zeggen dat dat het is (geprogrammeerd)
4E benadering: Emodied (belichaamd). Embedded (in context), enactive (interactie
omgeving) en extended (niet te lokaliseren, maar interactie)
- Interactie, dynamisch koppelen, co-emergence (alle bovenstaande zorgen dat
dynamische bewuste gedrag of ervaring ontstaat)
AIM (Activation-Input-Modulation) Model
, Een model dat bewustzijn beschrijft op basis van drie variabelen: activatieniveau van
de hersenen, de input (intern of extern), en de modulatie (chemische processen). Het
wordt vaak gebruikt om slaap- en droomtoestanden te verklaren.
De studie naar bewustzijn is snel vooruitgegaan (levende hersenen bestuderen etc.) maar…
- Beelvormingstechnieken van hersenen zijn nog beperkt, duurt lang om metingen te
doen die zeer ruimtelijk nauwkeurig zijn. Daarnaast lastig om slaap te testen door
grote en lawaaierige machines.
- We meten bewustzijn niet direct, alleen via hersenen.
Filosofie van de geest gedachte-experiment gaat over scenario’s die in werkelijkheid
onmogelijk of heel moeilijk te construeren zijn
Gedachte-experimenten experiment die je zelf kan doorlopen intuïtie triggeren hoe
denk je over een concept (intuïtiepomp Daniel Dennet)
1. Moerasman: Stel je voor je overlijdt door een blikseminslag en je lichaam is weg.
Ergens op een andere locatie is hetzelfde bliksem en ontsta jij, precies hetzelfde
lichaam atoom per atoom. De moerasman is fysiek niet te onderscheiden van wie jij
bent. Is diegene dezelfde persoon als jij?
2. Mary the colour scientist: Mary is een briljante wetenschapper die haar hele leven
in een zwart-witte kamer heeft doorgebracht. Ze weet alles wat er te weten valt over
kleur—de golflengtes, hoe ogen en hersenen kleur verwerken, en de natuurkunde
van licht. Toch heeft ze nooit zelf kleur gezien. Op een dag verlaat Mary de kamer en
ziet ze voor het eerst een rode appel. De vraag is: leert Mary iets nieuws wanneer ze
"rood" direct ervaart?
Dit gedachte-experiment wil aantonen dat het kennen van alle fysieke informatie
over een fenomeen (zoals kleurperceptie) niet gelijkstaat aan het ervaren van de
subjectieve kwaliteit ervan (qualia). Het experiment richt zich op de verklaringskloof
in de bewustzijnsfilosofie en laat zien hoe het fysische paradigma moeite heeft om
de subjectieve, eerste-persoons aard van ervaring te verklaren. Het zou niet te
reduceren zijn tot fysieke processen maar ook qualia meenemen.
- Leert ze iets nieuws? JA? dualisme (geest los, Chalmers naturalistisch
naturalist), informatie kan zowel fenomenaal als fysiek zijn! NEE? Materialisten
en functionalisten
3. Filosoof P-zombie: stel we kunnen een persoon molecuul voor molecuul laten
groeien. Het kan praten/lopen maar het heeft geen bewustzijn zou zo iemand
kunnen bestaan? Kunnen we leven zonder bewustzijn en is het dan dus iets extra’s?
Week 1
Recursie: stap terug doen, kunnen reflecteren op het feit dat ik bewust ben
David Chalmers
- Makkelijk probleem: mechanismes (geheugen/aandacht etc.) kan bekeken worden
met cognitieve wetenschap. Bewustzijn tijdens slaap of wakker.
- Moeilijk probleem (hard): hoe ontstaat subjectieve bewuste ervaring vanuit fysieke
processen van het brein?
De verklaringskloof tussen fysieke en mentale verschijnselen hoe dit tot elkaar verhoudt
is niet duidelijk en daarom een kloof
Franz Brentano: bewustzijn gaat altijd naar iets anders (intentionaliteit), altijd gericht op
een object
Ned Blok
Fenomenaal bewustzijn (P): subjectieve ervaring zoals het komt, in het moment
Toegangsbewustzijn (A): vermogen om te reflecteren op ervaring, herinnering terughalen of
in de toekomst verplaatsen recursie
De meriologische denkfout: verleidelijk om alle mentale eigenschappen aan brein toe te
schrijven, maar “mijn brein voelt pijn” klopt niet.
Theorieën lichaam-geest probleem
Dualisme: lichaam/geest verschillend hoe kunnen ze dan interacteren?
- substantie dualisme Descartes: er bestaan twee substanties geest niet uitgebreid,
materie wel uitgebreid
- Eigenschaps dualisme: eigenschappen nodig om entiteiten te beschrijven mentaal
en fysiek nodig
Naturalistisch dualisme; gebaseerd op psychofysische wetten om mentale
ervaringen te verklaren (Chalmers)
Epifenomenalisme: lichaam kan mentale toestanden beïnvloeden maar niet
andersom. het subjectieve bewustzijn een volkomen machteloos
bijverschijnsel van hersenprocessen is (Jackson).
- Parallellisme: menselijke geest en het lichaam elkaar niet causaal beïnvloeden,
maar beide een parallel verloop volgen.
monisme: Er is één ding
, - Idealisme; alles is bewustzijn-mentaal
- neutraal monisme (William James): wereld bevat noch geest noch materie is nog
niet bekend maar voor nu substantie x
- anomale monisme Davidson: 1 stof, materie maar hoe het verhoudt tot mentale
verschilt continu kunnen geen algemene wetten voor zijn anomaal betekent dat
elke ervaring uniek is
Fysieke/ materialism: wereld bestaat uit materie
- reductief materialisme: complexe dingen kunnen beschreven worden/gereduceerd
naar onderliggende processen. Bijv. psychologie ontstaat door biologie, biologie door
scheikunde etc.
Mind-brain identity theory (identiteitstheorie): mentaal = gelijk aan brein staat
- Eliminatief materialisme (Dennet): je weet eigenlijk nooit wat bewustzijn is dus
maak er geen probleem van het is gewoon fysiek.
Emergentisme: complexe systemen die kunnen leiden tot dingen die er boven uit lijken te
stijgen niet reduceerbaar tot dingen die eronder liggen bewustzijn ook niet 1 op 1 te
reduceren
Panpsychisme: nog geest, noch materie iets anders nodig bewustzijn is
fundamenteel in universum bomen hebben ook bewustzijn
Mysterianisme: geeft het probleem/ mysterie op, blijft altijd een raadsel.
Chinese Room argument (kritiek op functionalisme): opdracht om bij dit chinese teken
uitkomst te geven, mannetje in de ruimte weet niks van chinees maar kan wel het goede
antwoord geven omdat hij precies uitleg krijgt wat hij moet antwoorden lijkt mss wel bewust
van buiten de kamer, zoals AI maar wil niet zeggen dat dat het is (geprogrammeerd)
4E benadering: Emodied (belichaamd). Embedded (in context), enactive (interactie
omgeving) en extended (niet te lokaliseren, maar interactie)
- Interactie, dynamisch koppelen, co-emergence (alle bovenstaande zorgen dat
dynamische bewuste gedrag of ervaring ontstaat)
AIM (Activation-Input-Modulation) Model
, Een model dat bewustzijn beschrijft op basis van drie variabelen: activatieniveau van
de hersenen, de input (intern of extern), en de modulatie (chemische processen). Het
wordt vaak gebruikt om slaap- en droomtoestanden te verklaren.
De studie naar bewustzijn is snel vooruitgegaan (levende hersenen bestuderen etc.) maar…
- Beelvormingstechnieken van hersenen zijn nog beperkt, duurt lang om metingen te
doen die zeer ruimtelijk nauwkeurig zijn. Daarnaast lastig om slaap te testen door
grote en lawaaierige machines.
- We meten bewustzijn niet direct, alleen via hersenen.
Filosofie van de geest gedachte-experiment gaat over scenario’s die in werkelijkheid
onmogelijk of heel moeilijk te construeren zijn
Gedachte-experimenten experiment die je zelf kan doorlopen intuïtie triggeren hoe
denk je over een concept (intuïtiepomp Daniel Dennet)
1. Moerasman: Stel je voor je overlijdt door een blikseminslag en je lichaam is weg.
Ergens op een andere locatie is hetzelfde bliksem en ontsta jij, precies hetzelfde
lichaam atoom per atoom. De moerasman is fysiek niet te onderscheiden van wie jij
bent. Is diegene dezelfde persoon als jij?
2. Mary the colour scientist: Mary is een briljante wetenschapper die haar hele leven
in een zwart-witte kamer heeft doorgebracht. Ze weet alles wat er te weten valt over
kleur—de golflengtes, hoe ogen en hersenen kleur verwerken, en de natuurkunde
van licht. Toch heeft ze nooit zelf kleur gezien. Op een dag verlaat Mary de kamer en
ziet ze voor het eerst een rode appel. De vraag is: leert Mary iets nieuws wanneer ze
"rood" direct ervaart?
Dit gedachte-experiment wil aantonen dat het kennen van alle fysieke informatie
over een fenomeen (zoals kleurperceptie) niet gelijkstaat aan het ervaren van de
subjectieve kwaliteit ervan (qualia). Het experiment richt zich op de verklaringskloof
in de bewustzijnsfilosofie en laat zien hoe het fysische paradigma moeite heeft om
de subjectieve, eerste-persoons aard van ervaring te verklaren. Het zou niet te
reduceren zijn tot fysieke processen maar ook qualia meenemen.
- Leert ze iets nieuws? JA? dualisme (geest los, Chalmers naturalistisch
naturalist), informatie kan zowel fenomenaal als fysiek zijn! NEE? Materialisten
en functionalisten
3. Filosoof P-zombie: stel we kunnen een persoon molecuul voor molecuul laten
groeien. Het kan praten/lopen maar het heeft geen bewustzijn zou zo iemand
kunnen bestaan? Kunnen we leven zonder bewustzijn en is het dan dus iets extra’s?
