Paper Consciousness Anna van de Scheur
1
Name: Anna van de Scheur
Student ID number: 3824632
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Workgroup teacher : Tonko Zijlstra Workgroup number: 102
Theme: Niet-menselijk bewustzijn
Paper version: 1st final
Word count (including Title and Body text and captions; excluding references): 990
I attended all three workgroup sessions two workgroup sessions one workgroup session only
“Bewustzijn: meer dan alleen je brein, hoe je lichaam de sleutel is tot ervaring”
Inleiding
Stel je voor dat je een belangrijke presentatie geeft. Je voelt je hartslag versnellen, je
ademhaling wordt heviger en je handen worden klam. Deze lichamelijke reacties zijn niet
alleen symptomen van angst, maar beïnvloeden ook hoe je de ervaring beleeft. Bewustzijn
wordt in deze paper gedefinieerd als het kunnen ervaren van zichzelf van en de staat van zijn
(zoals gedachten, emoties en waarnemingen). De studie van Vithoulkas en Muresanu (2014)
benoemt dat bewustzijn de interactie van zintuigelijke waarnemingen, verbeelding, emoties,
rede en geheugen omvat. Dit voorbeeld benadrukt dat bewustzijn niet enkel een product van
hersenactiviteit is, maar een complexe interactie tussen lichaam en geest. De vraag is dan
ook; ontstaat bewustzijn uitsluitend in de hersenen, of speelt het lichaam een actieve rol?
Deze paper onderzoekt deze vraag vanuit het perspectief van embodied cognition.
Volgens deze theorie is bewustzijn geworteld in de interactie tussen brein, lichaam en
, Paper Consciousness Anna van de Scheur
2
omgeving (Adams, 2010). Het standpunt dat wordt verdedigd is; bewustzijn heeft een
interactie tussen het lichaam en brein nodig. Om dit standpunt te onderbouwen zal ik eerst de
voorargumenten homeodynamische affect, interoceptie en proprioceptie bespreken. Als
tegenargument komt het functionalisme aan bod. Aan het einde van de paper zal ik kort alle
uitkomsten benoemen en een conclusie formuleren.
Body
Het gevoel van “levend” zijn” als basis voor bewustzijn is het eerste argument. Smith
(2024) introduceert het concept van homeodynamisch affect, een constante stroom van
interne lichamelijke signalen zoals honger, dorst en pijn. Deze vormen, volgens Smith, zijn de
kern van onze subjectieve ervaring en zijn essentieel voor bewustzijn. Zo beïnvloedden
interne processen, zoals ademhaling en hartslag, hoe we emoties waarnemen en
herinneringen vormen. Onderzoek toont bijvoorbeeld aan dat ademhalingsritmes invloed
hebben op emotionele waarneming en cognitieve prestaties. Dit benadrukt dat bewustzijn niet
alleen voortkomt uit neurale activiteit. Hoewel Smiths onderzoek filosofisch sterk is, ontbreekt
er neurologische of psychologische data om al zijn ideeën te ondersteunen. Daarnaast blijft
de meetbaarheid van “affective substructure” (basisstructuur van emotionele processen naar
bewustzijn) een uitdaging. Desondanks biedt dit inzicht waardevolle perspectieven op de rol
van het lichaam in bewustzijn. Na het bespreken van het belang van interne lichamelijke
signalen voor bewustzijn, is het volgende belangrijke argument de rol van interoceptie in
emotionele bewustwording.
Paul et al. (2020) richten zich op interoceptieve signalen zoals hartslag en ademhaling
en hun rol in emotionele bewustwording. Deze signalen worden verwerkt in de insula cortex,
een hersengebied dat essentieel is voor het integreren van lichamelijke informatie en het
ervaren van emoties. Bijvoorbeeld, een verhoogde hartslag versterkt gevoelens van angst en
beïnvloedt hoe een situatie wordt waargenomen. Dit bewijst dat emoties niet uitsluitend in de
hersenen ontstaan, maar een product zijn van de interactie tussen lichaam en brein. Het
onderzoek benadrukt dat lichamelijke processen cruciaal zijn voor hoe we emoties ervaren,
1
Name: Anna van de Scheur
Student ID number: 3824632
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Workgroup teacher : Tonko Zijlstra Workgroup number: 102
Theme: Niet-menselijk bewustzijn
Paper version: 1st final
Word count (including Title and Body text and captions; excluding references): 990
I attended all three workgroup sessions two workgroup sessions one workgroup session only
“Bewustzijn: meer dan alleen je brein, hoe je lichaam de sleutel is tot ervaring”
Inleiding
Stel je voor dat je een belangrijke presentatie geeft. Je voelt je hartslag versnellen, je
ademhaling wordt heviger en je handen worden klam. Deze lichamelijke reacties zijn niet
alleen symptomen van angst, maar beïnvloeden ook hoe je de ervaring beleeft. Bewustzijn
wordt in deze paper gedefinieerd als het kunnen ervaren van zichzelf van en de staat van zijn
(zoals gedachten, emoties en waarnemingen). De studie van Vithoulkas en Muresanu (2014)
benoemt dat bewustzijn de interactie van zintuigelijke waarnemingen, verbeelding, emoties,
rede en geheugen omvat. Dit voorbeeld benadrukt dat bewustzijn niet enkel een product van
hersenactiviteit is, maar een complexe interactie tussen lichaam en geest. De vraag is dan
ook; ontstaat bewustzijn uitsluitend in de hersenen, of speelt het lichaam een actieve rol?
Deze paper onderzoekt deze vraag vanuit het perspectief van embodied cognition.
Volgens deze theorie is bewustzijn geworteld in de interactie tussen brein, lichaam en
, Paper Consciousness Anna van de Scheur
2
omgeving (Adams, 2010). Het standpunt dat wordt verdedigd is; bewustzijn heeft een
interactie tussen het lichaam en brein nodig. Om dit standpunt te onderbouwen zal ik eerst de
voorargumenten homeodynamische affect, interoceptie en proprioceptie bespreken. Als
tegenargument komt het functionalisme aan bod. Aan het einde van de paper zal ik kort alle
uitkomsten benoemen en een conclusie formuleren.
Body
Het gevoel van “levend” zijn” als basis voor bewustzijn is het eerste argument. Smith
(2024) introduceert het concept van homeodynamisch affect, een constante stroom van
interne lichamelijke signalen zoals honger, dorst en pijn. Deze vormen, volgens Smith, zijn de
kern van onze subjectieve ervaring en zijn essentieel voor bewustzijn. Zo beïnvloedden
interne processen, zoals ademhaling en hartslag, hoe we emoties waarnemen en
herinneringen vormen. Onderzoek toont bijvoorbeeld aan dat ademhalingsritmes invloed
hebben op emotionele waarneming en cognitieve prestaties. Dit benadrukt dat bewustzijn niet
alleen voortkomt uit neurale activiteit. Hoewel Smiths onderzoek filosofisch sterk is, ontbreekt
er neurologische of psychologische data om al zijn ideeën te ondersteunen. Daarnaast blijft
de meetbaarheid van “affective substructure” (basisstructuur van emotionele processen naar
bewustzijn) een uitdaging. Desondanks biedt dit inzicht waardevolle perspectieven op de rol
van het lichaam in bewustzijn. Na het bespreken van het belang van interne lichamelijke
signalen voor bewustzijn, is het volgende belangrijke argument de rol van interoceptie in
emotionele bewustwording.
Paul et al. (2020) richten zich op interoceptieve signalen zoals hartslag en ademhaling
en hun rol in emotionele bewustwording. Deze signalen worden verwerkt in de insula cortex,
een hersengebied dat essentieel is voor het integreren van lichamelijke informatie en het
ervaren van emoties. Bijvoorbeeld, een verhoogde hartslag versterkt gevoelens van angst en
beïnvloedt hoe een situatie wordt waargenomen. Dit bewijst dat emoties niet uitsluitend in de
hersenen ontstaan, maar een product zijn van de interactie tussen lichaam en brein. Het
onderzoek benadrukt dat lichamelijke processen cruciaal zijn voor hoe we emoties ervaren,
