Werkdruk bij zelfsturende teams
in de zorg
Door Michelle Bekkema
Dit artikel informeert over zelfsturende teams in de zorg en het al dan niet in staat zijn tot zelfsturing
in verband met de werkdruk en of dit zomaar verwacht mag worden.
Allereerst, wat wordt er precies bedoeld met ‘zelfsturende teams’? Het antwoord op deze vraag is
niet zo eenduidig. Er is namelijk niet zoiets als één definitie voor een zelfsturend team. Hoe een
zelfsturend team zich gedraagt, hangt ten eerste af van het soort beroep: teams in de zorg vullen de
zelfsturing bijvoorbeeld anders in dan teams in de ICT. Ook hangt het van de organisatie af en hoe
deze er invulling aan wil geven.
Ondanks het uitblijven van een eenduidige definitie, zijn er wel kenmerken die in het algemeen
overeenkomen tussen de zelfsturende teams. In 2003 onderzocht Tjipkema hoe je een zelfsturend
team het beste kan definiëren. Dit deed zij door 40 definities hiervan te analyseren en hier de
belangrijkste gemeenschappelijke elementen uit te halen. Zij is tot de volgende definitie gekomen:
“Een zelfsturend teams is:
Een min of meer vaste groep medewerkers die dagelijks samenwerken, en als een team de
verantwoording dragen voor een geheel van samenhangende activiteiten die nodig zijn om
een duidelijk omschreven, herkenbaar product of dienst te leveren aan een interne of
externe klant.
Het team is, tot op zekere hoogte, verantwoordelijk voor het managen van zichzelf en de
taak die ze uitvoert, op basis van een duidelijk en gemeenschappelijk doel.
Om dit te kunnen heeft het team de beschikking over relevante informatie, de nodige
bekwaamheden en hulpmiddelen (resources), en beschikt ze over de autoriteit om
zelfstandig beslissingen te nemen met betrekking tot het hele werkproces. Bijvoorbeeld:
problemen oplossen, proces optimaliseren” (p. 4).
Wat normaalgesproken viel onder het takenpakket van een daartoe bekwame leidinggevende wordt
in een zelfsturend team dus voor een deel neergelegd bij het team zelf. Zijn de teams in de zorg daar
wel zelf toe in staat wat betreft de extra werkdruk en mag dit zomaar verwacht worden?
1. Achtergrondinformatie
Het concept van zelfsturende teams gaat al terug naar de jaren ‘50 en ‘60 van de vorige eeuw. De
maatschappij kreeg toen te maken met het begrip ‘sociotechniek’. Dit is een organisatiebenadering
die tegenwoordig bekend staat als Integrale Organisatievernieuwing. De sociotechniek is een
toegepaste wetenschap die gericht is op het verbeteren van het functioneren van mens en
organisatie door middel van het aanpassen of het herontwerpen van het fundament van de techniek
en de menselijke arbeidstaken. Deze worden in onderlinge samenhang beschouwd en zij worden op
elkaar afgestemd (Tjipkema, 2003).
in de zorg
Door Michelle Bekkema
Dit artikel informeert over zelfsturende teams in de zorg en het al dan niet in staat zijn tot zelfsturing
in verband met de werkdruk en of dit zomaar verwacht mag worden.
Allereerst, wat wordt er precies bedoeld met ‘zelfsturende teams’? Het antwoord op deze vraag is
niet zo eenduidig. Er is namelijk niet zoiets als één definitie voor een zelfsturend team. Hoe een
zelfsturend team zich gedraagt, hangt ten eerste af van het soort beroep: teams in de zorg vullen de
zelfsturing bijvoorbeeld anders in dan teams in de ICT. Ook hangt het van de organisatie af en hoe
deze er invulling aan wil geven.
Ondanks het uitblijven van een eenduidige definitie, zijn er wel kenmerken die in het algemeen
overeenkomen tussen de zelfsturende teams. In 2003 onderzocht Tjipkema hoe je een zelfsturend
team het beste kan definiëren. Dit deed zij door 40 definities hiervan te analyseren en hier de
belangrijkste gemeenschappelijke elementen uit te halen. Zij is tot de volgende definitie gekomen:
“Een zelfsturend teams is:
Een min of meer vaste groep medewerkers die dagelijks samenwerken, en als een team de
verantwoording dragen voor een geheel van samenhangende activiteiten die nodig zijn om
een duidelijk omschreven, herkenbaar product of dienst te leveren aan een interne of
externe klant.
Het team is, tot op zekere hoogte, verantwoordelijk voor het managen van zichzelf en de
taak die ze uitvoert, op basis van een duidelijk en gemeenschappelijk doel.
Om dit te kunnen heeft het team de beschikking over relevante informatie, de nodige
bekwaamheden en hulpmiddelen (resources), en beschikt ze over de autoriteit om
zelfstandig beslissingen te nemen met betrekking tot het hele werkproces. Bijvoorbeeld:
problemen oplossen, proces optimaliseren” (p. 4).
Wat normaalgesproken viel onder het takenpakket van een daartoe bekwame leidinggevende wordt
in een zelfsturend team dus voor een deel neergelegd bij het team zelf. Zijn de teams in de zorg daar
wel zelf toe in staat wat betreft de extra werkdruk en mag dit zomaar verwacht worden?
1. Achtergrondinformatie
Het concept van zelfsturende teams gaat al terug naar de jaren ‘50 en ‘60 van de vorige eeuw. De
maatschappij kreeg toen te maken met het begrip ‘sociotechniek’. Dit is een organisatiebenadering
die tegenwoordig bekend staat als Integrale Organisatievernieuwing. De sociotechniek is een
toegepaste wetenschap die gericht is op het verbeteren van het functioneren van mens en
organisatie door middel van het aanpassen of het herontwerpen van het fundament van de techniek
en de menselijke arbeidstaken. Deze worden in onderlinge samenhang beschouwd en zij worden op
elkaar afgestemd (Tjipkema, 2003).
